Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20.07.2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie prowadzone z wniosku Przedsiębiorstwa w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zgodnie z ustawą z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe – art. 3 i art. 4 (Dz. U. Nr 71, poz. 609) za okres od kwietnia 2000 r. do lipca 2000 roku z tytułu zgłoszenia H. jako ubezpieczonego.
W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe na wniosek płatnika składek, który w okresie od 1.01.1999 r. do dnia wejścia w życie tej ustawy zgłaszał ubezpieczonego podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu i jednocześnie pobierającego zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu ZUS umarza należności z tytułu składek na te ubezpieczenia należnych za tego ubezpieczonego w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności za okres w którym ubezpieczony pobierał zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu.
Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 tego aktu prawnego na wniosek płatnika składek, który w okresie od 1.01.1999 r. do dnia wejścia w życie tej ustawy zgłaszał ubezpieczonego podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu i jednocześnie przebywającego na urlopie wychowawczym ZUS umarza należności z tytułu nieopłaconych składek na te ubezpieczenia należnych za tego ubezpieczonego w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności za okres, w którym ubezpieczony był na urlopie wychowawczym. Organ I instancji ustalił, iż od IV do VII 2000 r. H. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia w firmie A. i zgodnie z danymi Kompleksowego Systemu Informatycznego nie prowadziła w tym okresie działalności gospodarczej lub współpracy przy działalności gospodarczej. Ponieważ postępowanie prowadzone z wniosku strony było bezprzedmiotowe należało orzec o jego umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa.
W odwołaniu od powyższej decyzji Przedsiębiorstwo wniosło o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z powodu naruszenia art. 32 Konstytucji RP poprzez zróżnicowanie sytuacji prawnej ubezpieczonych w kwestii umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Naruszenie to występuje w tym zakresie, w jakim przepisy ustawy odmawiają umorzenia odpowiednich należności za ubezpieczonego w związku z jego pracą na podstawie tytułu umowy zlecenia. Uznaniowy charakter tej regulacji ustawowej wskazuje, w ocenie strony, na naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i dyskryminowanie kategorii zleceniobiorców względem innych ubezpieczonych.
Decyzją z dnia 28.09.2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując ustalenia faktyczne i rozważania prawne zawarte w jej uzasadnieniu. Podkreślono ponownie, iż w spornym okresie H. nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej i nie współpracowała przy takiej działalności w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji jako naruszającej prawo – art. 32 Konstytucji RP poprzez niezasadne różnicowanie sytuacji prawnej ubezpieczonych w zależności od tego czy prowadzili działalność gospodarczą, czy też pracowali na innej podstawie prawnej (np. umowy zlecenia).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 21.02.2011 r. strona wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności z art. 32 Konstytucji przepisów art. 3 i 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe (Dz. U. Nr 71, poz. 609).
Na rozprawie w dniu 22.02.2011 r. pełnomocnik organu stwierdził, iż wykładnia przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie nie budziła wątpliwości, wobec czego powyższy wniosek był bezzasadny.
Strona skarżąca oświadczyła natomiast, iż nie kwestionuje tego, iż H. nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej, ani też nie współpracowała z osobami prowadzącymi taką działalność. Była zatrudniona na umowie zlecenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu organ ubezpieczeniowy działał prawidłowo w niniejszej sprawie na podstawie przepisów prawa procesowego i prawa materialnego.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe na wniosek płatnika składek, który w okresie od 1.01.1999 r. do dnia wejścia w życie tej ustawy zgłaszał ubezpieczonego podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu i jednocześnie pobierającego zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu ZUS umarza należności z tytułu składek na te ubezpieczenia należnych za tego ubezpieczonego w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności za okres w którym ubezpieczony pobierał zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu.
Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 tego aktu prawnego na wniosek płatnika składek, który w okresie od 1.01.1999 r. do dnia wejścia w życie tej ustawy zgłaszał ubezpieczonego podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu i jednocześnie przebywającego na urlopie wychowawczym ZUS umarza należności z tytułu nieopłaconych składek na te ubezpieczenia należnych za tego ubezpieczonego w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności za okres, w którym ubezpieczony był na urlopie wychowawczym.
W sprawie bezsporne było to, że od IV do VII 2000 r. H. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia w firmie A. i zgodnie z danymi Kompleksowego Systemu Informatycznego nie prowadziła w tym okresie działalności gospodarczej lub współpracy przy działalności gospodarczej. Świadczyła natomiast pracę na podstawie umowy zlecenia. Organ ubezpieczeniowy zasadnie uznał wobec tego, iż żądanie strony skarżącej nie mogło być rozpatrywane w trybie wskazanym na podstawie powyższych przepisów ustawowych, wobec czego postępowanie prowadzone z wniosku strony jako bezprzedmiotowe winno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa.
Za niezasadny uznano przy tym wniosek strony o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności z art. 32 Konstytucji przepisów art. 3 i 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe (Dz. U. Nr 71, poz. 609).
Należy bowiem podkreślić, iż zgodnie z art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP wszyscy są równi wobec prawa i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a ponadto nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Od zasady równości nie może być żadnych odstępstw i wyjątków. Nie zawsze jednak odmienne potraktowanie określonej kategorii podmiotów stanowi o braku równości czy dyskryminacji. Ocena takiego zróżnicowania wynikać musi zawsze z ustalenia, czy zróżnicowaniu takiemu można przypisać uzasadniony charakter. Zróżnicowanie musi być uzasadnione, jeżeli pozostaje w związku bezpośrednim z celem przepisów, a waga interesu, dla którego wprowadzono określone zróżnicowanie, pozostaje w odpowiedniej proporcji do interesów potencjalnie naruszanych (zob. m. in. wyrok SN z 5.05.2010 r., I PK 201/09, lex nr 589948).
Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do realiów niniejszej sprawy wskazać należy przede wszystkim, iż powszechną zasadą jest obowiązek uiszczania odpowiednich należności z tytułu ubezpieczeń społecznych na rzecz ZUS. Określone odstępstwa wprowadzane od tej zasady (również w art. 3 i 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe) winny mieć charakter wyłącznie wyjątkowy, wobec czego ustawodawca nie jest zobowiązany do automatycznego rozszerzania katalogu zwolnień o charakterze swoistej ulgi finansowej na wszystkie potencjalne podmioty prawne. Podobna sytuacja istnieje w sferze prawa podatkowego, gdzie ewentualne zwolnienia ustawowe od powszechnego obowiązku podatkowego winny mieć charakter jedynie incydentalny i nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Biorąc to pod uwagę Sąd uznał, iż swoisty przywilej finansowy w postaci umorzenia składek na ZUS ograniczony w art. 3 i 4 powyższej ustawy jedynie do podmiotów prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujących przy takiej działalności nie naruszał w żaden sposób zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Z tego względu w ocenie Sądu wniosek o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego był bezzasadny.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym prawem, wobec czego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Z tego względu Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
/-/M. Ławniczak /-/Sz. Widłak /-/M. Górecka