Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 23 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Po 856/17

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...].09.2017 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału ZUS w P. z dnia [...].05.2017 r. w przedmiocie uznania zarzutów W. N. za bezzasadne.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Dyrektor I Oddziału ZUS w P. prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...].02.2017 r. obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FPiFGŚP. Odpisy tytułów zostały doręczone stronie [...].03.2017 r. Strona wniosła zarzuty.

Organ postanowieniem z dnia [...].05.2017 r. uznał zarzuty za bezzasadne.

Strona wniosła zażalenie żądając uchylenia powyższego postanowienia i umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ II instancji po rozpatrzeniu zażalenia podzielił stanowisko organu I instancji co do wniesionych zarzutów – przedawnienia obowiązku, braku doręczenia upomnienia oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2016.599, ze zm.), dalej skrót: u.p.e.a.

Zarzut nieistnienia obowiązku okazał się bezzasadny, albowiem strona nie zgłosiła zawieszenia czy zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej. Z akt płatnika wynika, że zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FPiFGŚP istnieją i są wymagalne.

W kwestii braku doręczenia upomnienia organ II instancji wskazał, że organ I instancji decyzją z dnia [...].01.2017 r. określił wysokość zadłużenia strony z tytułu przedmiotowych składek. Decyzja została skutecznie doręczona [...].01.2017 r. Ze względu na brak wniesionego odwołania decyzja stała się prawomocna z dniem [...].02.2017 r. W przedmiotowej sprawie egzekucja mogła być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, co wynika z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 października 2014 r. w sprawie określania należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2014 r., poz. 1494 ze zm.).

W kwestii obowiązkowych elementów tytułu wykonawczego wskazanych w art. 27 u.p.e.a. organ wskazał, że przepis ten nie wymaga wypełnienia danych zawartych w rubrykach A 19, A 20 i A 23.

W skardze do WSA w Poznaniu strona wniosła o:

1. - uchylenie zaskarżonego postanowienia
2. - uchylenie postanowienia organu I instancji z dnia [...].05.2017 r.
3. - umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W ocenie strony skarżącej postanowienie organu II instancji zostało wydane przed prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ nie odniósł się do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem strony zaskarżone postanowienie narusza art. 7, 77 i 107 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje

Zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W przedmiotowej sprawie Dyrektor I Oddziału ZUS w P. prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...].02.2017 r. obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FPiFGŚP. Odpisy tytułów zostały doręczone stronie [...].03.2017 r. Strona wniosła zarzuty.

Zdaniem Sądu organu obu instancji zasadnie uznały zarzuty za niezasadne.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019.2325), dalej skrót: p.p.s.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2. 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3. 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4. 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5. 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6. 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7. 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8. 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9. 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10. 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym – wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Skarżący podniósł zarzuty dotyczące przedawnienia obowiązku, braku doręczenia upomnienia oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy że niezasadny okazał się zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku.

Jak wskazał bowiem organ II instancji strona nie zgłosiła zawieszenia czy zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej, w sprawie została wydana prawomocna i ostateczna decyzja wymiarowa określająca wysokość należności i to ona stanowiła podstawę do wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych, na podstawie których wszczęto postępowanie egzekucyjne (decyzja z dnia [...] stycznia 2017r.)

Niezasadny był zarzut braku doręczenia upomnienia. Wskazać ponownie należy, że organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. określił wysokość zadłużenia strony z tytułu przedmiotowych składek. Decyzja została skutecznie doręczona [...].01.2017 r. Ze względu na brak wniesionego odwołania decyzja stała się prawomocna z dniem [...].02.2017 r. Zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1494, ze zm.), § 2 pkt 2 egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. W omawianej sprawie taki przypadek wystąpił.

Tak więc zasadnie wskazał organ II instancji, że w przedmiotowej sprawie egzekucja mogła być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Istniała wobec tego wyraźna podstawa prawna do wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia.

Z kolei zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera:

1. 1) oznaczenie wierzyciela;

1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2206);

1. 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP lub numeru PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada;
2. 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej – także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;
3. 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;
4. 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;
5. 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
6. 7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;
7. 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;
8. 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;
9. 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;
10. 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;
11. 12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;
12. 13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;
13. 14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g.

Przedmiotowe tytuły wykonawcze posiadają wszystkie elementy wymagane przez przepisy prawne. Nie było natomiast konieczności wypełnienia rubryki A 19, A 20 i A 23, albowiem obowiązek taki nie wynika bezpośrednio z przepisów prawa.

Postanowienie organu II instancji z dnia [...].09.2017 r. nie zostało wydane przedwcześnie, albowiem zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Niezasadny był ponadto zarzut skargi o nierozpoznaniu wniosku o umorzenie postępowania, albowiem – jak słusznie wskazał organ II instancji w odpowiedzi na skargę - kwestia ta byłaby rozstrzygana w przypadku uwzględnienia zgłoszonych zarzutów, do czego w niniejszej sprawie ostatecznie nie doszło. Nieuznanie zgłoszonych zarzutów jest traktowane jako odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego i nie ma obowiązku wydania odrębnego rozstrzygnięcia w tym zakresie (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17.05.2013 r., sygn. akt I SA/Sz 114/13).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, wobec czego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.