Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 roku [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, o nr [...] nałożył karę administracyjną w kwocie [...]- zł na M. Z. jako osobę zarządzającą transportem za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne.
W sprawie ustalono, że podczas kontroli pojazdu na drodze ekspresowej S3, [...] km MOP M. stwierdzono m.in. usterki stanu technicznego pojazdu [...] o nr rejestr. [...] polegające na uszkodzeniu tarcz hamulcowych z prawej i lewej strony pojazdu na pierwszej jego osi. Tarcze były popękane i posiadały rysy ułożone promieniście na jej powierzchni. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji odniesiono się także do wniosku strony o nadesłanie fotografii uszkodzonych tarcz
M. Z. złożył odwołanie. Podniósł w nim, że uszkodzenie mogło powstać przy nagłym hamowaniu, samochód był sprawdzany w sobotę przed wtorkowym wyjazdem, zakwestionował zużycie tarcz, podkreślając, że nie były one popękane. Samochody przedsiębiorstwa były wielokrotnie sprawdzane od wielu lat i nie stwierdzano naruszeń dot. stanu technicznego tachografów czy stanu technicznego pojazdów w ogóle. Podkreślił też, że zgodnie z art. 81 ustawy Prawo o ruchu drogowym to właściciel pojazdu samochodowego jest obowiązany przedstawić go do badania technicznego. Wskazał również na przepisy ustawy o transporcie drogowym wyłączające odpowiedzialność osób odpowiedzialnych w przedsiębiorstwie, a także art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 przewidujący możliwość scedowania części obowiązków na inną osobę w przedsiębiorstwie. Zakwestionował postępowanie organów w zakresie żądania wydania mu dokumentacji fotograficznej.
Organ II instancji w dniu [...] listopada 2019 r. podtrzymał zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący jest osobą zarządzająca w przedsiębiorstwie T. W., posiada stosowne uprawnienia do pełnienia obowiązków zarządzającego transportem, bowiem posiada certyfikaty kompetencji zawodowych. Do obowiązków zarządzającego transportem należy zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa wykonywane w sposób rzeczywisty i ciągły. Zgodnie zaś z art.92 a ust. 2 i 8 ustawy o transporcie drogowym -zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7 c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł do [...] zł za każde naruszenie. Strona nie wywiązała się ze swoich obowiązków, ponieważ skontrolowany przewóz drogowy był wykonywany pojazdem posiadającym niebezpieczną usterkę i tym samym stanowił on zagrożenie dla bezpieczeństwa drogowego.
Organ podkreślił, że obowiązek dopilnowania terminowego przeprowadzenia badań technicznych pojazdu spoczywa nie tylko na właścicielu pojazdów, ale także na osobie wykonującej obowiązki zarządzającego transportem. Wyjaśniono też w decyzji, że art. 4 ust.1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 nie umożliwia zarządzającemu transportem zwolnienia go z odpowiedzialności za stan techniczny pojazdów wykorzystywanych do wykonywania przewozów drogowych. Utrzymanie i konserwacja pojazdów oraz sprawdzanie procedur wiązanych z bezpieczeństwem należą do podstawowych obowiązków każdego zarządzającego transportem. Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym ponoszą niezależnie przedsiębiorca, jak i zarządzający transportem. Odnośnie stanu tarcz hamulcowych organ wyjaśnił, że stwierdzona usterka nie mogła powstać podczas tego konkretnego przewozu, a była skutkiem nadmiernego eksploatowania pojazdu i braku zainteresowania przedsiębiorcy, jak i zarządzającego transportem stanem technicznym pojazdu. To przedsiębiorca i zarządzający transportem decydują, jak często sprawdzać stan techniczny pojazdów.
Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Skarżący zarzucił decyzji organu II instancji naruszenie art. 7 Kpa poprzez nie dokonanie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art.77 § 1 Kpa polegające na nie zebraniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, błędne określenie podmiotu odpowiedzialnego za powstałe naruszenia, błędne zastosowanie przepisów prawa tj. ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organy błędnie zinterpretowały i pominęły rzeczywistą treść zarówno art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1071 /2009 z dnia 21 października 2009 roku, jak i art. 92 a ust.2 ustawy o transporcie drogowym. Podkreślił, że podmiotami wyłącznie odpowiedzialnymi za powstałe naruszenia są przewoźnik-właściciel, jak i kierowca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Zgodnie z przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r. poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach swej kognicji, sąd administracyjny bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie także z brzmieniem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w sprawie. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa.
Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji, nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.
W niniejszej sprawie została na skarżącego, jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie nałożona kara pieniężna za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia,podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły: art. 92a ust. 2,4 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001-O transporcie drogowym (Dz.U.2019,Nr 58 ze zm,dalej u.t.d).W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano też przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1071 /2009 z dnia 21 października 2009 roku oraz lp. 15.2. załącznika nr 4 do u.t.d.
Zgodnie z art. 2 pkt 5 rozporządzenia 1071/2009, "zarządzający transportem" oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która: a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa; b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Jak wynika z art. 4 pkt 22 lit. d) u.t.d., określenie – obowiązki lub warunki przewozu drogowego – oznacza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz rozporządzenia 1071/2009.
Zgodnie natomiast z art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie.
W świetle lp. 15.2. załącznika nr 4 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł.
Z lp. 1.1.14. lit. a) załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r (Dz.U. 2019,poz.2141) wynika, że dotyczące układu hamulcowego, bębnów hamulcowych i tarcz hamulcowych – zużycie bębna lub tarczy nadmierne zużycie bębna lub tarczy; rysy lub pęknięcia na powierzchni; niepewne mocowanie - jest usterką zakwalifikowaną jako usterka poważna i niebezpieczna.
Sąd stwierdza, że w świetle ustaleń faktycznych dokonanych w niniejszej sprawie przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, przede wszystkim, ustaleń dokonanych w trakcie kontroli drogowej [...] maja 2019 r. oraz w świetle przytoczonej powyżej, mającej zastosowanie w niniejszej sprawie regulacji prawnej, zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję I instancji odpowiada przepisom prawa.
Zgodnie z informacją z dnia [...] września 2019 roku, której skarżący zresztą nie przeczył - osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie P.P.H.U. T. W. był M. Z.. Natomiast stwierdzenie przedmiotowej usterki zostało odnotowane w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2019r. Usterka została również utrwalona w dokumentacji fotograficznej stanowiącej materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy. Dokumentacja ta potwierdza występowanie na tarczach hamulcowych skontrolowanego pojazdu z prawej i lewej strony rys i pęknięć ułożonych promieniście i odpowiadających opisowi usterki z lp. 1.1.14. lit. a) załącznika nr 1 do rozporządzenia z 11 maja 2018 r., którą prawodawca z mocy prawa uznał za usterkę poważną i niebezpieczną. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę i nie wniesiono do niego zastrzeżeń. Organy Inspekcji Transportu Drogowego zasadnie oceniły zebrany materiał dowodowy, a analiza materiału fotograficznego dokumentującego stwierdzone w niniejszej sprawie nieprawidłowości potwierdza w ocenie Sądu występowanie licznych pęknięć na tarczy hamulcowej, co jest widoczne gołym okiem i co pozwala uznać za bezzasadne zarzuty skarg związane z naruszeniem art. 7 i 77 §1 Kpa.
Organ II instancji wprawdzie nie odniósł się do zarzutów odwołania związanego z nieprzesłaniem stronie zdjęć tarcz hamulcowych, wykonanych w trakcie kontroli pojazdu, niemniej uchybienie to nie oznacza konieczności bezwzględnego uchylenia decyzji.
Otóż, zgodnie z art. 73 Kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Czynności te dokonywane są w lokalach organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Słusznie organ I instancji wyjaśniał w swojej decyzji, że strona postępowania na gruncie art. 73 § 1, § 1a i § 2 nie może żądać, by organ je wykonał i dostarczył. Przepisy te nie przewidują obowiązku organu do ich sporządzenia i dostarczenia, zwłaszcza, że strona składając taki wniosek, jak i wnosząc odwołanie nie wykazała, by nie miała możliwości czy sposobu zapoznania się z aktami. Nieprzesłanie żądanych materiałów nie tylko nie było sprzeczne z przepisami prawa, ale przede wszystkim nie wpłynęło na pozbawienie strony możliwości obrony swoich interesów w sprawie.
Za niezasadny należy również uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 92 a ust.2 utd. w związku z art.4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1071/2009 jak również art. 92 c ust.1 u.t.d. zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że przesłanki egzoneracyjne określone w przepisach ustawy o transporcie drogowym nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Przedsiębiorca transportowy, ponosi bowiem odpowiedzialność za działania i zaniechania kierowcy w ramach swoich obowiązków pracowniczych lub umownych. Na przedsiębiorcy spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób (w tym kierowcy), którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.
W przedmiotowej sprawie nie można również stwierdzić, że stwierdzona usterka tarczy hamulcowej jest rezultatem działania siły wyższej. Okoliczności natomiast sprawy, w tym fakt, że występująca usterka tarczy hamulcowej była możliwa do wykrycia w wyniku wzrokowej kontroli stanu technicznego pojazdu, wskazuje, że profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności był w stanie wykryć przedmiotowe, liczne pęknięcia tarczy hamulcowej.
Z tych względów, w ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne wynikające z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Sąd stwierdza, że organy Inspekcji Transportu Drogowego dokonały prawidłowej oceny prawnej dotyczącej odpowiedzialności Skarżącego, jako zarządzającego transportem, za stwierdzone w niniejszej sprawie nieprawidłowości.
Sąd uznał, że ustalenia dokonane przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, odpowiadają wymogom postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, materiał dowodowy na którym organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie, stanowi wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy.
Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez GITD przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Ponadto zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym za naruszenie przepisów tej ustawy, odpowiedzialność ponoszą niezależnie zarówno przedsiębiorca jak i zarządzający transportem bądź osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, co potwierdza treść art. 92a ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym. Zatem obowiązek dbania o stan techniczny pojazdów wykorzystywanych do wykonywania przewozów drogowych spoczywa nie tylko na właścicielu pojazdów czy przedsiębiorcy, ale także na osobie wykonującej obowiązki zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie przewoźnika. Do obowiązków zarządzającego transportem należy zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa wykonywane w sposób rzeczywisty i ciągły, co wynika z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009. W ramach zarządzania operacjami transportowymi skarżący powinien nadzorować przestrzeganie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym przez pracowników przedsiębiorstwa i osoby współpracujące z przedsiębiorstwem.
Zatem zarządzający transportem powinien sprawdzać czy do przewozu drogowego są kierowane pojazdy sprawne technicznie, aby nie dopuścić do wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterki techniczne. Dlatego dopuszczając do wykonania przewozu drogowego pojazdem posiadającym niebezpieczną usterkę zarządzający ponosi odpowiedzialność za wykonanie przewozu drogowego takim pojazdem. Ponadto przepisy art. 92a ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym wskazują, że zarówno przedsiębiorca jak i zarządzający transportem bądź osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym ponoszą odpowiedzialność w zakresie popełnionego naruszenia, więc ukaranie jednego z tych podmiotów nie ma wpływu na postępowanie dotyczące innego podmiotu. Potwierdza to treść ww. przepisów. Także przepisy regulujące odpowiedzialność przedsiębiorców będących osobami fizycznymi i osób zarządzających transportem w ich przedsiębiorstwie, tj. przepisy art. 92a ust. 9 i 10 ustawy o transporcie drogowym, wskazują, że wszczęcie postępowania dotyczącego zarządzającego transportem nie jest uzależnione od prawomocnego zakończenia postępowania wobec innego podmiotu.
Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art.151 P.p.s.a skargę oddalił.