Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], na podstawie art. 59 § 3 w zw. z § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zarząd Dróg Miejskich w P. wobec majątku A.D., z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postój w strefie płatnego parkowania w latach 2004-2007. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ egzekucyjny stwierdził, że zaległość ze wskazanych tytułów uległa przedawnieniu na mocy przepisu art. 40d ust.3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.; dalej: u.d.p.). Pomimo zaś przeprowadzonych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych nie wyegzekwowano należności objętej wspomnianymi tytułami wykonawczymi.
W zażaleniu z dnia [...] marca 2013 r. Zarząd Dróg Miejskich w P. wskazał, że zgodnie z art. 40a ust. 1 u.d.p. opłaty określone w m.in. art. 13f ust. 1 są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego, stąd zastosowanie znajdują tutaj przepisy art. 60 pkt 7 oraz art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.; dalej: u.f.p.). W ostatnim z wymienionych przepisów znajduje się odesłanie do przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: Ordynacja). Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2009 r. dokonano zajęcia wierzytelności w Urzędzie Skarbowym w C. z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym. Mając to na względzie, zdaniem wierzyciela należy przyjąć, że w niniejszej sprawie w okresie pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone, nastąpiło – zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji – skuteczne zajęcie wierzytelności, co w konsekwencji powinno skutkować przerwaniem biegu terminu przedawnienia.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że kluczowe w niniejszej sprawie jest rozwiązanie przyjęte w art. 40d ust. 2 u.d.p., gdzie prawodawca przesądził, że opłaty i kary nieuiszczone w terminie podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przy czym, jak wynika z treści art. 40d ust. 3 u.d.p., kara nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęło pięć lat, a taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Treść tego przepisu w sposób wyraźny ogranicza możliwość prowadzenia egzekucji po upływie pięcioletniego okresu i nie odsyła do innych przepisów, na podstawie których można by było orzekać o przerwaniu biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania.
Biorąc to pod uwagę organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszoinstancyjnego, że w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy Ordynacji dotyczące biegu terminu przedawnienia.
Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 40d ust. 3 został dodany do ustawy o drogach publicznych na mocy art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 179, poz. 1486). Oznacza to, że okres przedawnienia należności z tytułu opłaty dodatkowej wyznacza się na zasadach określonych w tym przepisie od dnia 4 października 2005 r.
W skardze Zarząd Dróg Miejskich w P. wskazał, że w niniejszym przypadku zastosowanie znajdują przepisy art. 60 pkt 7 i art. 67 u.f.p., a w konsekwencji art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. W sprawie dokonano w dniu 24 marca 2009 r. zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym. Pomimo że kwota uzyskana z egzekucji nie była wystarczająca na pokrycie kosztów egzekucyjnych, nie przesądziło to jednak o tym, że zastosowany środek egzekucyjny nie był skuteczny. Zdaniem strony skarżącej, nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, gdyż dokonano skutecznej czynności egzekucyjnej zmierzającej do zaspokojenia wierzyciela.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r., stąd instytucja przerwania biegu terminu przedawnienia należności, o której mowa w art. 70 § 4 Ordynacji – na mocy odesłania z art. 67 u.f.p. – może mieć zastosowanie dopiero od tej daty. Poprzednio obowiązujące ustawy regulujące materię finansów publicznych nie zawierały odesłania do zagadnień związanych ze stosowaniem przepisów działu III Ordynacji podatkowej w stosunku do dochodów pobieranych przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, stanowiących niepodatkowe należności budżetowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Spór pomiędzy stronami postępowania dotyczy dopuszczalności stosowania art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej do opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania, o których mowa w art. 13f ust. 1 u.d.p. – a tym samym, czy w realiach sprawy doszło do przerwania biegu pięcioletniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 40d ust. 3 u.d.p., ze względu na zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym zobowiązana została zawiadomiona, (zajęcie rachunku bankowego). W konsekwencji chodzi o to, czy organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne, ze względu na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku.
Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powody albo jeżeli obowiązek nie istniał. W myśl art. 59 § 4 u.p.e.a, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu.
Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, jest przedawnienie egzekwowanej należności.
Kwestia możliwości badania przez organ egzekucyjny, czy obowiązek wygasł nie budzi wątpliwości w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a., który daje organowi prawo badania dopuszczalności egzekucji i jednocześnie wyłącza prawo organu do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Orzecznictwo dopuszcza w szczególności badanie, czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje (por. m.in. wyrok NSA z dnia 28 maja 1999 r., III SA 1321/98; wyrok NSA z 4 października 2000 r., III SA 1525/99; wyrok NSA z 2 czerwca 2011 r., II FSK 170/10 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustawodawca reguluje kwestię przedawnienia należności w ustawach materialnoprawnych – zwłaszcza w Ordynacji podatkowej, lecz również w innych ustawach prawa materialnego, na przykład – jak w rozpoznawanym przypadku – w ustawie o drogach publicznych. Należy zwrócić uwagę, iż jeśli w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje zmiana rozwiązań dotyczących kwestii przedawnienia, a ustawa nie zawiera przepisów przejściowych, należy stosować nowe przepisy. Nie dochodzi w tym wypadku do działania prawa wstecz, albowiem należność pozostaje ta sama. W orzecznictwie zaznacza się, że ustawodawca nie możne jedynie wydłużyć terminu przedawnienia należności, które już uległo przedawnieniu. Tylko wtedy dochodziłoby do działania prawa wstecz, albowiem wygasła należność "odżyłaby" na nowo (tak: NSA w wyroku z 20 stycznia 2009 r., II GSK 651/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z takim przypadkiem nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż w odniesieniu do przedmiotowych należności z tytułu opłaty dodatkowej za postój pojazdu, powstałych w latach [...], nie doszło do zmiany terminu ich przedawnienia. W odniesieniu do opłat dodatkowych poddanych egzekucji obowiązywała szczególna regulacja ustawowa ustanawiająca ich termin przedawnienia, tzn. 40d ust. 3 u.d.p. Tym samym nie można uznać, że w realiach rozpoznawanej sprawy zastosowanie znajdowały ogólne przepisy o przedawnieniu podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, ustanowione w Ordynacji podatkowej (art. 70 w zw. z art. 2 § 1 pkt 1). Obowiązków powstałych w latach 2004-2007 nie objęła regulacja nowej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, która w art. 67 odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r., o czym stanowi art. 1 Przepisów wprowadzających ustawę o finansach publicznych (Dz.U.
Nr 157, poz. 1241). Należy zwrócić uwagę, że art. 115 Przepisów wprowadzających tę ustawę stanowi, że do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
W konsekwencji należy podzielić stanowisko organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru, że w niniejszym przypadku wystąpiła materialna przyczyna uzasadniająca umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w postaci przedawnienia dochodzenia należności. Stąd organy prawidłowo zastosowały art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).