Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 1 sierpnia 2022 r. (nr jak w sentencji wyroku) Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) po rozpatrzeniu odwołania A. S. (prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. S. Usługi Transportowe) od decyzji W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: WWITD) z 8 kwietnia 2022 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wys. 12.000 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawę prawną ww. decyzji stanowiły przepisy:
- - art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.),
- - art. 4 pkt 22, art. 72, art. 73, art. 92a, art. 92c i lp. 1.6 załącznika nr 3 ustawy z dnia 6 września 2021 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm, dalej: u.t.d.),
- - art. 50 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. z 2021 r. poz. 162, dalej: P.p.).
Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dnia 17 lutego 2021 r. podjęto bezskutecznie próbę przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy A. S. Usługi Transportowe, [...], [...]. Z czynności tych 9 marca 2022 r. sporządzono protokół. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego WWITD decyzją z 8 kwietnia 2022 r. nałożył na A. S. karę pieniężną w wys. 12.000 zł w związku z niepoddaniem się lub uniemożliwieniem przeprowadzenia kontroli.
W odwołaniu od tej decyzji A. S. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego w związku z trudną sytuacją w transporcie drogowym spowodowaną epidemią COVID-19 i bardzo wysoką karą.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) GITD powołał przepisy art. 92a ust. 1, 5 i 7, art. 92b, art. 92c ust. 1, art. 4 pkt 22 u.t.d. oraz art. 189a § 2 K.p.a. Wyjaśnił, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 K.p.a., bowiem kara pieniężna nakładana jest na podstawie art. 92 w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d., a przepisy art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z zał. nr 3 u.t.d. określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych.
W związku z tym przepis art. 189d K.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. nie ma zastosowania w sprawie. Nie znajdzie zastosowania również art. 189e oraz art. 189f K.p.a. dotyczące odstąpienia od nałożenia kary oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te odrębnie reguluje bowiem art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 K.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym.
Organ II instancji przywołał normatywną podstawę obowiązku poddania się kontroli przez przedsiębiorcę transportowego oraz konsekwencji naruszenia tegoż obowiązku (art. 72 i art. 73 u.t.d. oraz art. 50 ust. 1 i 3 P.p. oraz lp. 1.6 zał. nr 3 do u.t.d.). Następnie wskazał, że WWITD pismem z 14 lutego 2022 r. (doręczono 16.02.2022 r.) zawiadomił stronę o zamiarze wszczęcia kontroli 3 marca 2022 r., która miała objąć okres 1 roku od momentu jej rozpoczęcia, informując jakie dokumenty należy przygotować. W odpowiedzi z 3 marca 2022 r. A. S. podał, że nie poddaje się kontroli. W protokole kontroli z 9 marca 2022 r. ujawniono, że przedsiębiorca wykonuje transport drogowy na podstawie licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...] ważnej do 12 stycznia 2025 r. oraz zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie przewozu rzeczy wydanego przez Starostę [...] 24 lipca 2013 r. z ważnością bezterminowo.
Strona pomimo doręczenia jej zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli nie zajęła stanowiska w sprawie. W związku z powyższym WWITD zasadnie decyzją z 8 kwietnia 2022 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wys. 12.000 zł z tego tytułu.
GITD uznał, że strona nie wskazała żadnych faktów, które w jej ocenie uzasadniałyby zastosowanie art. 92c u.t.d. Nie można było również zastosować art. 92b u.t.d., który znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy podczas kontroli zostałyby stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. Tymczasem w stanie faktycznym sprawy kontrolowany przedsiębiorca nie poddał się kontroli w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą w całości.
Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów odwołania wskazując, że strona nie udowodniła wystąpienia nadzwyczajnych, niedających się przewidzieć okoliczności, które stanowiły przyczynę powstania naruszenia. Jako profesjonalny przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą z zakresu transportu drogowego miał obowiązek poddać się kontroli niezależnie od podnoszonych okoliczności. Tymczasem z własnej woli oświadczył, że "w związku z covid nie poddaje się kontroli", podczas gdy jak wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzona przezeń działalność gospodarcza w okresie stanu epidemii wywołanej COVID-19 nie była zawieszona, a zatem odbywała się sprawnie i bez zakłóceń.
W związku z powyższym za niezasadny GITD uznał zarzut trudnej sytuacji w transporcie drogowym związanej z epidemią COVID-19. Wyjaśnił również, że podnoszona okoliczność nie zwalnia strony z odpowiedzialności za niepoddanie się kontroli, a ustawodawca w lp. 1.6 załącznika nr 3 do u.t.d. nie przewidział możliwości miarkowania kary z tego tytułu.
A. S. w skardze skierowanej do tutejszego Sądu na powyższą decyzję GITD zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 7 w zw. z art. 7 i art. 107 K.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji przejawiające się brakiem dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz brakiem wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego,
- - art. 8 K.p.a. poprzez pobieżne przeprowadzenie postępowania dowodowego i w wyniku tego uznanie, że nie wystąpiły przesłanki wyłączające ukaranie skarżącego,
- - art. 80 K.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranych dowodów, co przejawiło się przyjęciem, że na podstawie zebranego materiału dowodowego należało uznać za zasadne ukaranie skarżącego.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania.
W odpowiedzi GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że z uwagi na wniosek organu oraz brak żądania skarżącego przeprowadzenia rozprawy, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. W myśl bowiem art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wówczas, zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd we wskazanym trybie i według wskazanych powyżej zasad kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona prawidłowa i nie narusza przepisów prawa.
Bezsporny jest ustalony przez organy Inspekcji Transportu Drogowego stan faktyczny sprawy.
WWITD pismem z 14 lutego 2022 r., doręczonym stronie 16 lutego 2022 r. (k. 21 akt adm.), zawiadomił A. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. S. Usługi Transportowe o zamiarze wszczęcia kontroli w dniu 3 marca 2022 r. w siedzibie przedsiębiorcy (w miejscu wykonywania przezeń działalności gospodarczej), w zakresie przestrzegania warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 u.t.d. za okres 1 roku licząc od momentu rozpoczęcia kontroli. W zawiadomieniu tym podano szczegółowy wykaz dokumentów, jakie przedsiębiorca winien przygotować na dzień rozpoczęcia kontroli. Na podstawie informacji z CEiIDG organ I instancji ustalił na dzień ww. zawiadomienia, że przeważającą działalnością gospodarczą przedsiębiorstwa skarżącego jest działalność oznaczona kodem PKD 49.41 – transport drogowy towarów (k. 20 akt adm.). Do akt włączono imienne upoważnienia pracowników WWITD do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli (k. 16-19 akt adm.).
Skarżący odpowiadając na powyższe zawiadomienie w piśmie z 3 marca 2022 r. podał, że w związku z covid nie poddaje się kontroli (k. 11 akt adm.). WWITD ustalił na podstawie rejestru KREPTD (Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego), że przedsiębiorstwo skarżącego na dzień 3 marca 2022 r. legitymuje się zezwoleniem wydanym 24 lipca 2013 r. nr [...] przez Starostę [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie przewozu rzeczy wydanego (ważnym bezterminowo) oraz licencją na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...] (ważną do 12.01.2025 r.) [k. 12-13 akt adm.]. W sporządzonym 9 marca 2022 r., na podstawie art. 50 P.p., protokole z czynności z 3 marca 2022 r. wskazano, że w dniu 3 marca 2022 r. w Oddziale Wydziału ITD w O.. stawił się P. S., który złożył ww. pisemne oświadczenie przedsiębiorcy A. S. z 3 marca 2022 r., iż w związku z Covid nie poddaje się kontroli.
Ustalono również, że skarżący posiada ww. zezwolenie i licencję związane z wykonywaniem transportu drogowego i posiada siedzibę przedsiębiorstwa pod adresem [...], [...]. Stwierdzono niepoddanie się kontroli. Strona pomimo doręczenia jej zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli nie zajęła stanowiska w sprawie, a po wydaniu przez WWITD decyzji z 8 kwietnia 2022 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wys. 12.000 zł z powyższego tytułu, w odwołaniu ograniczyła się żądania uchylenia ww. decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego w związku – jak podała - z trudną sytuacją w transporcie drogowym związaną z epidemią COVID-19 oraz nałożoną bardzo wysoką karą.
Wyjaśnić należy, iż materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły obowiązujące w dacie stwierdzonego deliktu administracyjnego przepisy art. 4 pkt 22, art. 72, art. 73, art. 92a ust. 1, 5 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm., dalej: u.t.d.), lp. 1.6 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz art. 50 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. z 2021 r. poz. 162, dalej: P.p.).
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Przepis art. 4 pkt 22 u.t.d. definiuje obowiązki lub warunki przewozu drogowego jako m.in. obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy (u.t.d.). Do obowiązków tych należy zatem - zgodnie z art. 72 i art. 73 ust. 1 u.t.d., umożliwienie inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, a w szczególności:
- 1) udzielenie ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazanie dokumentów lub innych nośników informacji oraz udostępnienie danych mających związek z przedmiotem kontroli;
- 2) udostępnienie pojazdu, a w uzasadnionych przypadkach wynikających z przeprowadzonej kontroli pojazdu na drodze, obiekt, siedzibę przedsiębiorcy oraz wszystkie pomieszczenia, w których przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą bądź też przechowuje mienie przedsiębiorstwa;
- 3) umożliwienie sporządzenie kopii dokumentów wskazanych przez kontrolującego;
- 4) umożliwienie sporządzenia dokumentacji filmowej lub fotograficznej, jeżeli może ona stanowić dowód lub przyczynić się do utrwalenia dowodu w sprawie będącej przedmiotem kontroli;
- 5) umożliwienie przekazania, za potwierdzeniem odbioru, oryginału zapisu urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju lub karty kierowcy, oraz gromadzonych przez kontrolowany podmiot wydruków z tachografu cyfrowego i karty kierowcy, których kontrola będzie dokonywana w siedzibie organu kontroli (art. 72 u.t.d.), a także:
- 1) legitymowanie kierowców i inne osoby w celu ustalenia tożsamości, jeżeli jest to niezbędne dla potrzeb kontroli;
- 2) badanie dokumentów i innych nośników informacji objętych zakresem kontroli;
- 3) dokonywanie oględzin i zabezpieczać zebrane dowody;
3a) zatrzymanie karty kierowcy w przypadkach, o których mowa w art. 26 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, oraz w przypadkach, o których mowa w art. 11 ust. 4 lit. c załącznika do Umowy AETR, kartę przedsiębiorstwa lub tachograf, inny przedmiot lub urządzenie mające niedozwolony wpływ na funkcjonowanie tachografu, 3b) sprawdzanie statusu karty, korzystając z ewidencji karty połączonej z systemem Tachonet, prowadzonej przez podmiot wydający karty, o którym mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o tachografach, lub bezpośrednio w systemie Tachonet;
- 4) przesłuchiwanie świadków i zasięgać opinii biegłych;
- 5) przesłuchiwanie kontrolowanego w charakterze strony, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla ustaleń kontroli (art. 73 ust. 1 u.t.d.).
Reasumując, podmiot wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest na żądanie Inspekcji Transportu Drogowego poddać się kontroli przedsiębiorstwa w zakresie przestrzegania warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 u.t.d. Z wymienionych przepisów wynika wprost, że już samo niepoddanie się lub uniemożliwienie kontroli stanowi naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego i jest sankcjonowane karą pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 w zw. z zał. nr 3 lp. 1.6 u.t.d. Oczywiste jest przy tym, że okoliczności niepoddania się lub uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli nie są stwierdzane podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bo właśnie do kontroli nie dochodzi (por. wyrok NSA z 15 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 1385/18, dostępny w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy WWITD prawidłowo pismem z 14 lutego 2022 r. zawiadomił skarżącego o zamiarze wszczęcia kontroli w dniu 30 marca 2022 r. Przepis art. 50 pkt 1 lit. a) u.t.d. wskazuje bowiem, że do zadań Inspekcji należy m.in. kontrola przestrzegania obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22. Kontroli tego rodzaju – stosownie do treści art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.t.d. - podlegają przedsiębiorcy wykonujący przewóz drogowy. Skarżący zaś, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, tak w dacie zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli (14.02.2022 r.), jak i w dacie wszczęcia kontroli (3.03.2022 r.) był przedsiębiorcą wykonującym przewóz drogowy. Jego przeważającym rodzajem działalności gospodarczej był transport drogowy towarów tj. działalność gospodarcza oznaczona kodem PKD 49.41 oraz legitymował się zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie przewozu rzeczy wydanego (ważnym bezterminowo) i licencją na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy (ważną do 12.01.2025 r.). Stanu tego skarżący nie kwestionuje.
Sąd stwierdza, że wobec istnienia podstaw prawnych do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli przedsiębiorstwa skarżącego, bezsporną jest okoliczność niepoddania się przez skarżącego zapowiedzianej kontroli. W judykaturze sądów administracyjnych przyjmuje się, że aby można było mówić o "niepoddaniu się lub uniemożliwieniu przeprowadzenia kontroli", konieczne jest podjęcie przez podmiot kontrolowany określonych działań, zmierzających do uchylenia się od kontroli, a więc odmowa poddania się kontroli, bądź świadome i ukierunkowane na uniknięcie kontroli zachowanie, którego ostatecznym efektem jest uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli (por. wyrok WSA w Szczecinie z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Po 1120/18, dostępny jak wyżej). W niniejszej sprawie w dacie rozpoczęcia zamierzonej przez WWITD kontroli w siedzibie skarżącego (tj. 3.03.2022 r.) ten przedłożył organowi pisemne oświadczenie z tej samej daty o odmowie poddania się kontroli "w związku z COVID-19". W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo przyjęły, że owo oświadczenie wyczerpało znamiona niepoddania się kontroli w całości.
Odnosząc się do wskazanych przez stronę powodów odmowy poddania się kontroli (pandemia COVID-19) stwierdzić należy, iż żaden przepis ówcześnie obowiązującego prawa nie zawieszał, ani nie znosił obowiązku przedsiębiorcy poddania się przez przedsiębiorcę wykonującego przewóz drogowy kontroli przestrzegania obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22 u.t.d. Obowiązujące wówczas, w stanie trwającej jeszcze epidemii w związku z wirusem COVID-19, wyłączenia stosowania przepisów u.t.d. dotyczyły innych zagadnień. Przepis art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) określał, że przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, od dnia ogłoszenia danego stanu, zawiesza się wykonywanie obowiązków wynikających z przepisów:
- 1) art. 229 § 2 zdanie pierwsze, § 4a w zakresie badań okresowych i § 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (uw. Sądu: dot. badań okresowych pracowników);
- 2) art. 39a ust. 1 pkt 6, art. 39d ust. 2, art. 39f, art. 39j, art. 39k i art. 39l ust. 1 pkt 1 u.t.d. (uw. Sądu: dot. szkoleń okresowych kierowców oraz okresowych badań lekarskich i psychologicznych kierowców).
W związku z powyższym Sąd stwierdza, że organ I instancji nie miał podstaw, by odstąpić od zamierzonej kontroli, a następnie wobec niepoddania się jej przez skarżącego, by nie wymierzyć mu kary pieniężnej w wys. 12.000 zł. Jak trafnie wskazał GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepis art. 92 ust. 7 u.t.d. w zakresie wysokości kar za poszczególne naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, odsyła do załącznika nr 3 do u.t.d. Przepis lp. 1.6. zał. nr 3 do u.t.d. przewiduje zaś za niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenie kontroli w całości lub w części karę pieniężną w wys. 12.000 zł.
W ocenie Sądu GITD prawidłowo uznał również, że w sprawie brak było podstaw do wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy na podstawie art. 92c ust. 1 u.t.d. i umorzenia postępowania. Ów przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
- 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
- 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
- 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, a Sąd orzekający w niniejszym składzie stanowisko to podziela, że w zakresie wykazania przesłanek warunkujących zastosowanie regulacji opisanej w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczna jest inicjatywa dowodowa samej strony (por. wyrok NSA z 6 października 2022 r., sygn. akt II GSK 382/19, dostępny j.w.). Udowodnienie okoliczności objętych hipotezą art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu w postaci uwolnienia się od odpowiedzialności za naruszenie przepisów przez kierowcę. Organ nie jest zobowiązany do wykazywania okoliczności uwalniających przedsiębiorcę od odpowiedzialności. Jego obowiązek ogranicza się do umożliwienia stronie przedstawienia stosownej argumentacji popartej dowodami (por. wyrok NSA z 6 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1207/20, dostępny j.w.).
GITD prawidłowo przyjął w zaskarżonej decyzji, że samo powołanie się przez skarżącego na stan epidemii COVID-19 oraz znaczną wysokość wymierzonej kary pieniężnej nie dowodzi, by skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Sąd uznaje również za prawidłową ocenę GITD w zakresie braku podstaw do zastosowania art. 189f § 1 K.p.a., na gruncie którego oraz na warunkach nim określonych została ustanowiona instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zakres stosowania przepisów Działu IVa K.p.a. (Administracyjne kary pieniężne) wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z regulacji tej jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a kpa, t. 7, w: Komentarz aktualizowany do Kpa, LEX/el. 2021). Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że zastosowanie art. 189f § 1 K.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione, albowiem nie zaktualizowały się określone art. 189a § 2 K.p.a. przesłanki zastosowania omawianej instytucji.
Z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 K.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c u.t.d. wynika bowiem, że w warunkach w nim określonych (powołano wyżej) nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa kpa reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f K.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c utd w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f K.p.a., ponieważ za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy działu IVa Kpa nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a K.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyrok NSA z 28 września 2021 r., sygn. II GSK 717/21, dostępny j.w.).
Mając na względzie całokształt sprawy, w tym treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zebrany materiał dowodowy i wyjaśnienia strony, za gołosłowne należało uznać zarzuty skargi naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania – art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 107 oraz art. 8 i art. 80 K.p.a. Wystarczy wskazać, że skarżący poza sformułowaniem zarzutów naruszenia powyższych przepisów w żaden sposób w motywach skargi nie wykazał, w jaki sposób doszło do ich naruszenia, a tym bardziej, dlaczego jego zdaniem ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu w zakończonym postępowaniu administracyjnym organy ITD zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i dokonały prawidłowej jego oceny, co Sąd wyżej ocenił, a wysokość wymierzonej kary nie podlegała miarkowaniu ze względu na bezwzględnie obowiązuje zapisy przepisów art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 7 u.t.d. i lp. 1.6 zał. nr 3 do u.t.d.
W związku z powyższym skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono.