Uzasadnienie
Na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela- Rejonowy Związek Spółek Wodnych w C. organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku dłużnika, Agencji Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w P. w celu realizacji obowiązku określonego w tytule jako składka melioracyjna.
Po zastosowaniu środka egzekucyjnego zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji.
Postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. Rejonowy Związek Spółek Wodnych w C. w sprawie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów przez Agencję Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w P. dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] ([...]) z dnia [...]czerwca 2004 r. obejmującego zaległość z tytułu składki melioracyjnej, na podstawie art. 34 § 1 i 4 ustawy z dnia 17.06.1966 r. postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr110 poz. 968 ze zm.) oddalił zarzuty dłużnika i postanowił kontynuować egzekucję przeciwko dłużnikowi.
W uzasadnieniu stwierdził, iż niezasadny jest zarzut dłużnika odnośnie błędu co podmiotu zobowiązanego do opłacania składek melioracyjnych, uważając, że Agencja jest członkiem spółki wodnej. Zgodnie z ustawą z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 57 poz. 603 ze zm.) Agencja jest następcą prawnym byłych Państwowych Gospodarstw Rolnych, gdyż gospodaruje m. in. na gruntach wchodzących w skład byłego Kombinatu Państwowych Gospodarstw Rolnych w B., który był członkiem tych spółek wodnych.
W świetle zatem art. 165 pkt 7 ustawy Prawo wodne z dnia 18.07.2000 r. (Dz. U Nr115 poz. 1229) Agencja Nieruchomości Rolnych jest następcą prawnym byłego Kombinatu PGR B., a tym samym wstąpiła z mocy prawa w prawa i obowiązki członków poszczególnych spółek wodnych. Zgodnie zaś z treścią art. 170 § 1 prawa wodnego członek spółki wodnej jest obowiązany do wnoszenia składek i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statucie świadczeń niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki. Zdaniem wierzyciela chybiony jest też zarzut naruszenia art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 2 tej ustawy.
W świetle art. 2 § 1 ust. 6 cyt. ustawy egzekucji administracyjnej podlegają należności przekazane do egzekucji na podst. innych ustaw, m. in. ustawy prawo wodne (art. 170 ust. 5), w związku z czym należało odrzucić zarzut błędnego wypełnienia rubryki 29 tytułu wykonawczego. Wierzyciel podniósł również, że ze statutów spółek wodnych w B. i W. wynika, że do kręgu zobowiązanych do opłacania składek i wykonywania świadczeń na rzecz spółki w pierwszej kolejności należą właściciele, a dopiero później użytkownicy (§ 13 statutów). Wszyscy użytkownicy, dzierżawcy ANR mieli zgodnie z umowami obowiązek opłacać na rzecz spółek składki melioracyjne. ANR rozwiązała z dzierżawcami umowy dzierżawy, o czym spółki wodne dowiedziały się już po tym fakcie. Skoro więc spółki nie mogły odzyskać od użytkowników swoich należności, a grunty tych użytkowników ponownie weszły w skład zasobu Agencji, to Agencja jest zobowiązana do ich pokrycia jako poprzedni i obecny właściciel.
Błędny jest także zdaniem wierzyciela zarzut niewłaściwego wypełnienia rubryki 30. Jak bowiem wynika z rubryki 29 w tej rubryce należy podać akt normatywny stanowiący podstawę wydania orzeczenia, sporządzenia deklaracji/zgłoszenia lub stanowiący, że należność powstaje z mocy prawa. Skoro członek spółki jest zobowiązany do wnoszenia składek w oparciu o przepis art. 170 prawa wodnego, to warunek ten został spełniony poprzez szczegółowe określenie przepisów prawnych w rubryce 29. Uchybienie formalne w zakresie braku określenia pełnej nazwy podmiotu zobowiązanego jest zdaniem wierzyciela nieistotne.
Na postanowienie to zażalenie do Marszałka Województwa wniosła Agencja Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w P., wnosząc o uchylenie postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia Agencja podtrzymała zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego, który nie określa pełnej podstawy podlegającego egzekucji obowiązku oraz nie powołuje podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Agencja podniosła, że w tytule wykonawczym nie została wpisana w rubryce 30 podstawa prawna. Wskazany zaś przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w C. w rubryce 29 art. 170 prawa wodnego nie ma zastosowania do objętego tytułem wykonawczym obowiązku, dotyczy bowiem członków spółek wodnych, którym Agencja nie jest. W przypadku zaś osób nie będących członkami spółek wodnych odpowiednio do treści art. 171 prawa wodnego wysokość i rodzaj świadczeń ustala, w drodze decyzji starosta.
Ponadto Agencja podniosła, że w rubryce 42 tytułu wykonawczego Rejonowy Związek Spółek Wodnych w C. powołuje się na nieobowiązujący przepis prawa. Agencja ponownie zarzuciła błąd co do istnienia obowiązku oraz pochodzenie tytułu od podmiotu nieuprawnionego.
Marszałek Województwa postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] na podst. art. 17 pkt 4 kpa oraz art. 164 ust.9 ustawy z dnia 18.07.2001 r. prawo wodne uznał za zasadne argumenty Agencji Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w P. zawarte w zażaleniu na postanowienie Rejonowego Związku Spółek Wodnych w C. w sprawie obowiązku uiszczania przez nią składek członkowskich.
W uzasadnieniu postanowienia Marszałek podniósł, iż utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych w myśl art. 77 ust.1 ustawy prawo wodne należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej do tej spółki.
Jeżeli ANR nie była członkiem spółki wodnej, a jej grunty znajdowały się w obszarze korzystnego oddziaływania utrzymywanych przez spółkę wodną, zrzeszoną w Rejonowym Związku Spółek Wodnych w C. urządzeń melioracyjnych, zobowiązana była do ponoszenia świadczeń na jej rzecz, przy czym wysokość i rodzaj świadczeń ustalić powinien w drodze decyzji administracyjnej właściwy starosta.
Skargę (na skutek błędnego pouczenia nazwaną mylnie zażaleniem) na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Rejonowy Związek Spółek Wodnych w C., domagając się jego uchylenia.
Skarżący podniósł, iż z postanowienia, ani z jego uzasadnienia nie wynika, które argumenty zostały uznane za zasadne, co jest sprzeczne z art. 124 § 2 kpa oraz 126 w zw. z art. 107. § 2-5 kpa. Jednocześnie skarżący podtrzymał swoje twierdzenia zawarte w swoim postanowieniu z dnia [...].10.2004 r.
Marszałek Województwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak stanowi przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia:
- - w sprawie zgłoszonych na podstawie art. 33 zarzutów, które wydaje organ egzekucyjny (§ 4),
- - w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (§ 1).
Na obydwa te postanowienia służy zażalenie (odpowiednio - § 5 i § 2 cyt. artykułu).
Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów (art. 34 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 k.p.a. W niniejszej sprawie tym organem dla Rejonowego Związku Spółek Wodnych w C. jest Marszałek Województwa.
W obecnym stanie prawnym organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela dlatego postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów które zostało wydane na skutek zażalenia na postanowienie wierzyciela, stosownie do art. 124 § 2 k.p. powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Z unormowania tego wynika, że organ wydający postanowienie w opisanych warunkach ma obowiązek przedstawienia argumentów i ocen, którymi kierował się zajmując określone stanowisko w sprawie.
W zaskarżonym postanowieniu organ nie odniósł się do konkretnych zarzutów odwołania poprzestając jedynie na uznaniu za zasadne argumentów Agencji Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w P. zawartych w zażaleniu na postanowienie Rejonowego Związku Spółek Wodnych w C.. Uzasadnienie tego postanowienia narusza przepis art. 107 § 3 kpa i nie pozwala skontrolować, jakimi w istocie przesłankami kierował się organ wyższego rzędu wydając swoje postanowienie. Wydając rozstrzygnięcie organ ten winien ustosunkować się do każdego z zarzutów, wszechstronnie wyjaśnić stan faktyczny i załatwić sprawę uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Wyjaśnienie to powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, które stosownie do art. 80 i 107 § 3 kpa winno wskazywać, na podstawie jakich dowodów zostały poczynione ustalenia oraz z jakich powodów uwzględniono zarzuty wierzyciela.
Wobec tych braków zaskarżone postanowienie nie poddaje się kontroli sądowej, dlatego biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.
/-/Sz. Widłak /-/M. Ławniczak /-/K. Wolna-Kubicka
KS d