Uzasadnienie
Sąd, postanowieniem z dnia 21 lutego 2018 roku, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi (k. 23 akt sądowych). Skarżący R. G. skorzystał z prawa do wniesienia zażalenia i wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 44-45 oraz k. 52-53 akt sądowych) wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema córkami. Dochód rodziny określił na kwotę 4.000 zł netto miesięcznie (przychód z działalności gospodarczej skarżącego - 2000 zł, przychód z gospodarstwa rolnego żony - 2000 zł). Wyjaśnił, że nie potrafi udokumentować kosztów utrzymania koniecznego rodziny i oświadczył, że przypadające na niego koszty utrzymania córki to około 800 zł. Orzeczeniem sądowym zobowiązany jest do świadczenia alimentacyjnego na drugą córkę (800 zł miesięcznie). Wydatki na siebie związane z zakupem żywności, środków czystości oraz ponoszeniem kosztów transportu określił na kwotę 1.000 zł miesięcznie. Wyjaśnił przy tym, że nie posiada żadnej nieruchomości i nie ponosi żadnych kosztów utrzymania mieszkania, w tym z tytułu zużycia energii elektrycznej, czy wody. Wskazał, że nieruchomość pod adresem ul. [...]/2 w P. jest własnością trzynastoletniej córki skarżącego i jego rodziców.
Przeciwko wnioskodawcy toczą się sądowe i administracyjne postępowania egzekucyjne. Kwota egzekwowanych należności, według oświadczenia skarżącego, to około 88.504 zł. Od stycznia 2018 roku egzekucja jest bezskuteczna. Wnioskodawca nie korzysta z posiadanych rachunków bankowych. Na jednym z rachunków bankowych, od grudnia 2017 roku, brak jest obrotów i widnieje saldo ujemne (94,18 zł).
Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie wygospodarować środków na koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Oświadczenie majątkowe skarżącego jest niepełne, pomimo wyczerpania trybu z art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarżący nie wykonał wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego w zakresie udokumentowania sytuacji majątkowej żony wnioskodawcy (przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych, udokumentowanie wysokości dochodów, wykazanie posiadanego majątku i jego szacunkowej wartości). Od wykonania tego obowiązku nie zwalnia skarżącego przedłożenie dokumentu umowy ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej.
Pomimo ustanowienia rozdzielności majątkowej małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. Wykazanie sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie niezbędnym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka domagającego się dofinansowania z budżetu państwa, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy absolutnie niezbędne.
Analiza wpisów dokonanych w księdze wieczystej dla nieruchomości wskazanej jako miejsce zamieszkania wnioskodawcy ujawnia, że podstawą nabycia prawa własności do tego mieszkania przez trzynastoletnią córkę skarżącego i jego rodziców jest umowa darowizny z sierpnia 2007 roku. Ustanowienie odrębnej własności tego lokalu i jego sprzedaż miała miejsce w 1999 roku. Tymczasem skarżący pozostaje w związku małżeńskim od 2000 roku, a rozdzielność majątkowa między małżonkami została ustanowiona w 2005 roku.
W tej sytuacji skarżący winien udokumentować okoliczności przekazania lokalu, w którym zamieszkuje, na rzecz członków najbliższej rodziny, a także wykazać czy i jakie prawo przysługuje wnioskodawcy lub jego żonie do przebywania/zamieszkiwania na nieruchomości pod tym adresem.
Podstawą orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy może być jedynie pełne i rzetelne oświadczenie majątkowe. Ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych osoby fizycznej dokonuje się z uwzględnieniem jej sytuacji majątkowej i rodzinnej.
Przychód wnioskodawcy z prowadzenia działalności gospodarczej, według treści przedłożonych zeznań podatkowych, w latach 2016 – 2017 wyniósł łącznie 169.133,41 zł (średniomiesięcznie 7.047,23 zł). Na koszty prowadzenia tej działalności wnioskodawca wydatkował w tym okresie łącznie kwotę 234.699,35 zł (średniomiesięcznie 9.779,14 zł). Podstawa opodatkowania podatkiem VAT z tytułu usług wykonywanych przez wnioskodawcę na terytorium kraju, opodatkowanych według stawki 22% i 23%, w pierwszym kwartale 2018 roku wyniosła 49.269 zł (średniomiesięcznie 16.423 zł). Wskazane wartości określają, wolne od egzekucji, pozostające w dyspozycji wnioskodawcy, środki finansowe uzyskiwane i wydatkowane tylko w ramach prowadzenie działalności gospodarczej. Środki zaangażowane w prowadzenie działalności gospodarczej mogą zostać uszczuplone na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym.
Porównanie wysokości deklarowanych koszów utrzymania wnioskodawcy z osiąganymi przychodami i wydatkami na prowadzenie działalności gospodarczej, w kontekście braku wykazania sytuacji majątkowej żony wnioskodawcy, nie uzasadnia stanowiska, że obowiązek uiszczenie wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł spowoduje uszczerbek dla utrzymania koniecznego skarżącego, czy też dla członków jego rodziny. Skarżący deklaruje, że posiada wolne środki pieniężne w kwocie 300 zł, a jednocześnie zachowuje prawo do wystąpienia z ponownym żądaniem zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji zaistnienia takiej konieczności.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.