Uzasadnienie
Skarżąca K.O. wystąpiła z zażądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu żądania wnioskodawczyni podała, że zamieszkuje wspólnie z mężem, córką, synem i teściową. Według oświadczenia, dzięki uprzejmości teściowej skarżąca zamieszkuje wraz z rodziną pod adresem ul. O. w L. Wnioskodawczyni ponosi opłaty za energię elektryczną i dokłada do czynszu... zł. Teściowa ponosi opłaty za gaz. Strona podkreśliła, że pomimo wspólnego zamieszkiwania z teściową, rodzina skarżącej prowadzi oddzielny budżet domowy.
Skarżąca oświadczyła, że na jej utrzymaniu pozostaje studiująca córka (lat...) i syn – uczeń liceum (lat...). Dochody wnioskodawczyni, jej męża i córki zostały zadeklarowane na kwotę... zł brutto miesięcznie (... zł - wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni,... zł – wynagrodzenie za pracę męża wnioskodawczyni,... zł – wynagrodzenie córki z tytułu umowy zlecenia). Mąż skarżącej współprowadzi z wnioskodawczynią gospodarstwo domowe, lecz posiada oddzielny majątek (samochód osobowy C. z 2002 roku, zakupiony z majątku osobistego męża).
Koszty utrzymania rodziny zostały określone na kwotę...zł (... zł – wyżywienie,... zł – czesne za studia córki,... zł – bilet miesięczny dla syna,... zł - opłata za energię elektryczną,... zł – rata kredytu,... zł – dopłata do czynszu,... zł – opłaty za Internet).
W odpowiedzi na dwukrotne wezwanie Sądu, skarżąca w pismach z dnia...września 2014 r. oraz z dnia... września 2014 r. złożyła dodatkowe wyjaśnienia i przesłała dokumenty.
Postanowieniem z dnia 8 października 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.
W piśmie z dnia... października 2014 r. K.O. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. Uzasadniając sprzeciw skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy bez uwzględnienia jej słusznego interesu. Strona podniosła, że przedstawiła swoją sytuację materialną, która wskazuje na jej rzeczywiste możliwości finansowe. Podkreśliła, że uzyskuje miesięczny dochód w wysokości minimalnego wynagrodzenia i nie jest możliwe, aby z tej kwoty opłacić profesjonalną pomoc prawną oraz koszty sądowe. Zakwestionowała ustalenia referendarza sądowego, że jej córka zaspakaja własne potrzeby ze środków wpłacanych przez R.C. Podkreśliła, że w każdym miesiącu pomaga finansowo swojej córce przekazując jej 100 zł. na dopłatę do czesnego za studia, doładowanie do telefonu lub bilety na komunikację miejską. Zwróciła uwagę, że w marcu dała córce... zł. na czesne, które w tym miesiącu wynosiło...zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważy, co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) – w dalszej części p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Skarżąca wystąpiła z zażądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Zgodnie z art. 246 §1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie podkreśla się, że prawo pomocy zapewnić ma prawo do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, spoczywa na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania (por. postanowienie NSA z dnia 21.08.2014 r., sygn. akt II Fz 1286/14, Lex nr 1497847). To na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona winna wykazać, że znajduje się w takim położeniu, że nie jest w stanie wyłożyć niezbędnych kosztów postępowania i że w tej mierze uzasadniona jest pomoc państwa (por. postanowienie NSA z dnia 05.08.2014, sygn. akt II Fz 1270/14, Lex nr 1492957).
Zdaniem Sądu oświadczenie majątkowe skarżącej w konfrontacji z przedłożonymi przez nią dokumentami budzi wątpliwości, a przez to nie stanowi prawidłowej podstawy do oceny rzeczywistych możliwości finansowych odnośnie obowiązku poniesienia kosztów postępowania sądowego.
Dokumenty przedłożone w trybie art. 255 p.p.s.a. podważają deklaracje skarżącej, że córka J.O. zamieszkuje wspólnie z wnioskodawczynią oraz, że czesne za studia córki obciąża dochody skarżącej. Zgodnie z wyciągami z rachunków bankowych, dowodami opłaty czesnego za studia oraz zeznaniami podatkowymi, córka skarżącej zamieszkuje pod innym adresem - ul...,....
Jak wynika z przedłożonych przez skarżącą wyciągów z rachunku bankowego jej córki, czesne za studia jest uiszczane z rachunku bankowego córki. Jednocześnie na rachunku bankowym córki w okresie dnia 1 marca 2014 roku do 1 września 2014 roku odnotowano wpłaty bez określenia tytułów prawnych na łączną kwotę ponad... zł (... zł - wpłata własna,... zł – babcia D.,... zł – R.C.).
Za mało wiarygodne Sąd uznał pisemne wyjaśnienia R.C. (k.... akt sądowych), wedle których środki pieniężne wpłacone na rachunek bankowy... opisane jako "wpłata własna" oraz "..." należały do..., a "posiadaczka rachunku bankowego nie miała żadnych korzyści z tych pieniędzy". Ponadto z wyciągów z rachunku bankowego wynika, że... zaspokajała własne potrzeby ze środków pochodzących z wpłat dokonanych przez.... Przy saldzie rachunku bankowego minus... zł. wpłata od... to...zł, a następnie, tego samego dnia, przelew czesnego za studia w kwocie...zł (operacje z dnia...kwietnia 2014 roku). Nie ma przy tym znaczenia podnoszona w sprzeciwie okoliczność, że wskazane środki córka skarżącej uzyskała z tytułu wykonania umowy zlecenia na rzecz....
Reasumując powyższe należy stwierdzić, że analiza wyciągów z konta bankowego córki skarżącej prowadzi do wniosku, że jest ona w stanie opłacić własne wydatki, uzyskując środki z tytułu pracy na umowę zlecenie, czy też z innych źródeł, w tym z tytułu darowizny.
Na ocenę sytuacji materialnej skarżącej wpływ miała również okoliczność, że w oświadczeniu majątkowym pominęła ona fakt, iż jej mąż czerpie dochody także z prowadzenia działalności gospodarczej. Pomimo wezwania wnioskodawczyni nie udokumentowała ani wysokości dochodu, ani wysokości kosztów uzyskania przychodu z tej działalności. Rozpoczęcie wykonywania działalności nastąpiło z dniem... sierpnia 2001 roku. Za niezgodne z doświadczeniem życiowym Sąd uznał pisemne wyjaśnienia strony (k.... akt sądowych), że do dnia dzisiejszego z działalności gospodarczej męża nie ma żadnych przychodów, skoro nadal od 2001 r. prowadzi on tę działalność.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.