Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 15 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 956/13

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej: "Ordynacją podatkową"), a także na podstawie art. 2 ust. 1 i ust. 2, art. 3ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., zwanej dalej: "u.p.o.l.") oraz uchwały Rady Miejskiej Gminy S. z dnia [...] 2010 r., nr X, w sprawie ustalenia stawek i zwolnień w podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z [...], zwanej dalej: "uchwałą nr X"), po rozpoznaniu odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] listopada 2012 r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2011, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Po 837/11, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...].

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że spór pomiędzy stronami sprowadza się do ustalenia, według jakich stawek powinny być opodatkowane grunty i budynki należące do skarżącego - czy według stawek dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy dla gruntów i budynków pozostałych, czy też grunty skarżącego winny podlegać zwolnieniu spod opodatkowania. Prawodawca w art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., definiując pojęcie działalności gospodarczej, odesłał do definicji zawartej w ustawie z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej ustawy (Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), zastąpionej ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.).

W konsekwencji - przy tak ścisłym odesłaniu - ocenie musi podlegać działalność K. M. w rozumieniu tejże ustawy, a nie każdej działalności, która posiada cechy działalności gospodarczej. Tymczasem zgodnie z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Mając na względzie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, Sąd stwierdził, że organ poza oceną pozostawił fakt, iż załączone deklaracje podatkowe nie potwierdzają faktu wykonywania działalności w sposób zorganizowany i ciągły. Organ odniósł się wyłącznie do zarobkowego charakteru działalności skarżącego oraz do faktu jej zarejestrowania.

Skarżący natomiast konsekwentnie podnosił, że nie prowadzi działalności od 2005 r. i to we wszystkich jej aspektach - nie tylko zarobkowych. Skoro te właśnie argumenty były podstawą określonej treści deklaracji i odwołania, to rolą organu było wyczerpujące wyjaśnienie stronie w zaskarżonej decyzji motywów rozstrzygnięcia.

Jednocześnie Sąd wskazał, że z decyzji nie wynika również, w jaki sposób dokonano wymiaru powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z danych z ewidencji gruntów wynika, że działka o numerze ewidencyjnym [...] stanowi obszar o powierzchni 39.500 m2. Obszar o powierzchni 9.500 m2 oznaczony został symbolem LZ - czyli obszar zadrzewiony i zakrzewiony. Słusznie zatem organy zwolniły z opodatkowania tę powierzchnię. Uznały natomiast za związane z działalnością gospodarczą grunty o powierzchni 30.000 m2 i oznaczone w ewidencji gruntów symbolem Ba. Organ w zakresie tych gruntów winien poczynić ustalenia podobnie jak w odniesieniu do budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, a więc rzeczywistego prowadzenia (wykonywania) działalności gospodarczej. Odnośnie tych gruntów bowiem ustawodawca również posługuje się pojęciem związane, a nie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.

Dodatkowo nieprecyzyjne wnioski biegłego winny obligować organ do szczegółowego wyjaśnienia tych kwestii. Biegły bowiem stwierdził w swojej opinii, że wszystkie grunty mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, pomijając kwestie odrębnej klasyfikacji wynikającej z wpisu do ewidencji. Uznał, że całość gruntów to ugory i nieużytki, a pomimo tego grunty nadają się do prowadzenia działalności gospodarczej w całości.

W dalszej kolejności Sąd podniósł, że z pkt 2 uchwały nr X wynika, że od budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ustala się stawki podatku w wysokości 11,68 od 1 m2 powierzchni. Takie też stawki przyjęto dla całości powierzchni budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w zaskarżonej decyzji. Tymczasem z opinii biegłego wynika, że niektóre z budynków są garażami, magazynami czy też mają charakter socjalny. Przedmiotowa uchwała zakłada w § 1 pkt 2 pod pkt 2 lit. b niższe stawki podatku - a mianowicie 10,64 od 1 m2 - w przypadku budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zajętych na cele socjalne dla pracowników, magazynowe i garaże. Poza oceną organu pozostały te różnice. Organ nie wypowiedział się tak co do zróżnicowania stawek, jak i uznania tych pomieszczeń za zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. W ocenie Sądu organy dopuściły się naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Poza oceną organu pozostały także zarzuty odwołania dotyczące faktu przeprowadzonej na jego nieruchomości kontroli przez pracowników referatu podatkowego Urzędu Miasta i Gminy S. Sąd stwierdził przy tym, że fakt uzyskania opinii biegłego nie wiąże organu, a opinia biegłego, tak jak każdy inny dowód w sprawie, może być kwestionowana i może podlegać ocenie w granicach swobodnej oceny dowodów, w powiązaniu z innymi dowodami. W sprawie będącej przedmiotem uzasadnienia organ nie wyjaśnił czy i dlaczego opinia biegłego ma prymat nad innymi dowodami, nie ocenił różnic pomiędzy poszczególnymi dowodami. Rację należy zatem przyznać pełnomocnikowi, że organy naruszyły art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej nie przeprowadzając niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy S., działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 2, art. 21 § 5, art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 oraz art. 6 u.p.o.l., a także na podstawie uchwały nr X, ustalił K. M. podatek od nieruchomości za rok 2011 w wysokości [...] zł.

W motywach powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że K. M. nabył w dniu [...] 1998 r. zabudowaną nieruchomość w miejscowości S., oznaczoną numerem geodezyjnym [...]. Do końca 2011 r. figurował on również w Ewidencji Działalności Gospodarczej, gdzie jako miejsce wykonywania działalności gospodarczej wskazana była S.. Złożona dnia 31 maja 2010 r. korekta informacji w sprawie podatku od nieruchomości dała podstawy do wszczęcia kontroli podatkowej, bowiem podatnik zadeklarował, że budynki znajdujące się na jego posesji – z uwagi na ich stan techniczny (w całości podlegają one kapitalnemu remontowi i częściowemu wyburzeniu) – powinny być zwolnione z opodatkowania. Organ przeprowadził kontrolę podatkową dnia 10 sierpnia 2010 r. W momencie kontroli na przedmiotowej nieruchomości nie była prowadzona działalność gospodarcza.

Nadto nie stwierdzono wyburzonych budynków, choć faktycznie wiele z nich było zdewastowanych i opustoszałych. Podatnik stwierdził jednak, że jest to siedziba jego firmy, a biuro mieści się w tzw. portierni o powierzchni 8,90 m2. Organ I instancji wskazał także, że z przeprowadzonych oględzin nieruchomości i wydanej ekspertyzy biegłego z dnia [...] marca 2011 r. wynikało, że na powyższej nieruchomości znajdowały się budynki o różnej konstrukcji i stopniu zniszczenia. Według biegłego wszystkie obiekty spełniały jednak kryteria budynku. Zdaniem biegłego do prowadzenia działalności gospodarczej mogła być wykorzystana portiernia oraz dwie hale, o łącznej powierzchni 1691,50 m2. Pozostałe zaś budynki, o powierzchni 902,37 m2, ze względów technicznych nie były i nie mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Rzeczoznawca zaznaczył również, że podczas oględzin działalność gospodarcza nie była faktycznie prowadzona, a grunty stanowiły ugory leżące odłogiem i nie użytkowane w żaden sposób.

Mając powyższe na względzie organ I instancji stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż na przedmiotowej nieruchomości w 2011 r. znajdowało się wiele budynków użytkowych o łącznej powierzchni 2.593,87 m2 podlegających opodatkowaniu zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych. Wszystkie budynki, które zostały wybudowane na działce [...] w S. użytkowane były przez poprzedniego właściciela. K. M. nie zmienił – w drodze postępowania administracyjnego – sposobu ich przeznaczenia, ani też nie uzyskał zezwolenia na ich rozbiórkę. Brak wyburzonych budynków potwierdziła przeprowadzona kontrola. Organ podatkowy nie znalazł podstawy prawnej do zwolnienia tych budynków z opodatkowania z uwagi na ich zły stan, a twierdzenia podatnika w tym zakresie jest nieuzasadnione.

Następnie, dokonując oceny czy przedmiotowa nieruchomość miała związek z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, organ I instancji uznał, że w roku 2011 podatnik faktycznie nie prowadził na niej działalności gospodarczej. Organ wskazał przy tym, że do uznania określonego podmiotu za przedsiębiorcę wymagane jest faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej, a nie tylko wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Zdaniem organu podatnik w 2011 r. nie był przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, tzn. faktycznie nie wykonywał działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły w miejscu położenia przedmiotowej nieruchomości. Trudno również dopatrzyć się zarobkowego aspektu działalności podatnika.

Ponadto K. M. nie figuruje w rejestrze osób ubezpieczonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ powołał się przy tym na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 32/11. Wszystkie budynki posadowione na działce [...] w S. zostały zatem ujęte przez organ w kategorii budynki pozostałe.

Z podstawę opodatkowania gruntów przyjęto powierzchnie i klasy gruntów wykazane w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez Starostę [...]. Działka [...] w S. ma powierzchnię 3,9500 ha, w tym 30.000 m2 stanowia grunty zabudowane przemysłowe (Ba), a 9.500 m2 stanowią grunty zakrzaczone. Dane te mają walor dokumentu urzędowego, a zatem stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Mając na uwadze fakt, że przedmiotowa nieruchomość nie miała związku z prowadzeniem działalności gospodarczej organ I instancji przyjął do podstawy opodatkowania 30.000 m2 gruntów zabudowanych, oznaczonych jako Ba, według stawki przewidzianej dla gruntów pozostałych. Organ wskazał przy tym, iż nie jest uzasadnione opodatkowanie K. M. od pasa gruntu o powierzchni 3.150 m2 położonego wzdłuż granicy działki, pod którym przebiega wodociąg, jako gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Podatnik uważa, że grunt ten wynajmuje bezumownie Gminie, za co również żąda odszkodowania. Władztwo Gminy powyższymi gruntami ma charakter ograniczony i odpowiada treści służebności gruntowej. Posiadanie służebności nie jest tożsame z pojęciem posiadania, w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a w konsekwencji nie może – w ocenie organu – doprowadzić do obciążenia właściciela nieruchomości stawką podatku od nieruchomości wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy, czyli stawką podatku od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – będących w posiadaniu przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą.

Na koniec uzasadnienia organ I instancji wskazał, ze 9.500 m2 gruntów zakrzaczonych i zakrzewionych, oznaczonych jako Lz, zwolnił z opodatkowania zgodnie z art. 2 ust. 2 u.p.o.l.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. M., wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, wyjaśnienie wszelkich sprzeczności w trybie rozprawy administracyjnej, a także o przeprowadzenie wizji lokalnej, w tym zaznaczenie na mapie geodezyjnej oznaczeń określających podstawy opodatkowania, oraz podpisanie porozumienia dotyczącego uznania stanu prawnego i faktycznego nieruchomości odwołującego dla potrzeb opłat podatkowych, począwszy od dnia zakupu do dnia [...] sierpnia 2012 r. – w celu zgodnego ustalenia podatków.

Uzasadniając złożony środek zaskarżenia odwołujący wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, także przy pomocy innych powołanych do tego organów, co do dokonanych uszkodzeń oraz dewastacji, które są wynikiem licznych włamań i kradzieży, z punktu widzenia przydatności budynków dla ich faktycznego użytkowania. Odwołujący wskazał przy tym, że na całej nieruchomości nie ma prądu ani innych mediów, a zaistniałe dewastacje oraz kradzieże doprowadziły do tego że nie może być ona uznana za zdatną do prowadzenia działalności gospodarczej.

Odwołujący podniósł, wskazując na poprzednio złożone wyjaśnienia, iż zaledwie 68 m2 pawilonu użytkowane jest od sierpnia 2012 r. mieszkalnie. Tymczasem organ I instancji nie wziął pod uwagę nawet wyników własnej kontroli podatkowej, w której stwierdzono, że jedyna powierzchnia do opodatkowania to powierzchnia biura. Przypomniał jednocześnie, że Gmina w dalszym ciągu korzysta bezprawnie z 3.150 m2 nieruchomości, działając na jego szkodę i pozbawiając go możliwych zysków, a mimo to nalicza podatki od tych powierzchni i to w maksymalnej stawce – 0,79 zł m2. Zarzucił także, że organ I instancji nie zastosował się do wskazań zawartych w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Odwołujący wniósł o uznanie korekty: 1) dla terenu o powierzchni 3.150 m2 stawka 0,79 zł, ten obszar w ocenie odwołującego podlega opodatkowaniu za rok 2011;

1. 2) wszelkie budynki będące obecnie w stanie technicznym odpowiadającemu surowemu stanowi zamkniętemu, będą po wykonaniu prac remontowo wykończeniowych użytkowane dla celów mieszkalnych. Dotyczy to również zrujnowanych pomieszczeń garażowych, które będą użytkowane jako garaże – część będzie przeznaczona na cele siedliskowe, obowiązująca stawka 3,64 m2. Odwołujący podniósł przy tym, że dopiero z nadającymi się do użytkowania obiektami nieruchomość może podlegać opodatkowaniu. Do tego czasu wszelkie budynki nie nadają się do użytkowania, w tym do prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast cały obszar wokół budynków o powierzchni 30.000 m2 na obecny moment, jako grunty pozostałe, podlega stawce 0,16 m2;
2. 3) grunty zadrzewione i zakrzewione – stawka 0 zł;
3. 4) jedynym terenem, który będzie przeznaczony na działalność gospodarczą, to teren o powierzchni 3.500 m2 - w przyszłości stawka 0,79 zł, wraz z portiernią – obecna stawka 12,18 zł, z tym że budynek ten nie ma pełnej wysokości 2,5 m, lecz 2,29 m. Ponadto odwołujący podniósł, że w momencie składania pierwszej deklaracji został wprowadzony w błąd przez organ podatkowy, a pomimo postanowień Kodeksu postępowania administracyjnego nie udzielono mu należytej pomocy i informacji w zakresie podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości, a także nie pouczono go ewentualnej szkodzie z powodu wadliwego wypełnienia zgłoszenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] marca 2013 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] listopada 2013 r.

Organ II instancji uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że bezspornym jest, iż podatnik jest właścicielem gruntów o powierzchni 39.500 m2, z czego 30.000 m2 kwalifikowanych jest jako tereny zabudowane przemysłowe, a 9.500 m2 jako grunty zadrzewione i zakrzewione. Na gruntach tych obecnie nie jest prowadzona jakakolwiek działalność gospodarcza. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji trafnie zatem przyjął, że grunty o powierzchni 9.500 m2 są wyłączone z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Zważywszy na to, ze także na pozostałych gruntach nie jest wykonywana działalność gospodarcza, kierując się zasadą tłumaczenia wątpliwości na korzyść podatnika, organ I instancji przyjął, że należy do nich zastosować stawkę najniższą.

W ocenie organu odwoławczego decyzja pierwszoinstancyjna w części rozstrzygającej o opodatkowaniu gruntów odpowiada zatem stanowisku K. M., a nawet jest dla niego korzystniejsza. Sporne pozostaje natomiast opodatkowanie budynków. Organ I instancji przyjął – co nie nasuwało zastrzeżeń organu odwoławczego – że z uwagi na fakt niewykonywania na nieruchomości działalności gospodarczej wszystkie istniejące budynki, również z uwagi na ich nieprzydatność do takiej działalności, opodatkować należy jako budynki pozostałe, a więc stawką niższą niż dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Na koniec uzasadnienia organ II instancji wskazał, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują ani przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przed organem I instancji, ani zawierania porozumień co do wysokości zobowiązania podatkowego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł K. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie dowodu z akt III SA/Po 905/11, III SA/Po 830/11, III SA/Po 837/11, na okoliczność niedopuszczalności tejże decyzji. Skarżący wniósł również o zabezpieczenie materiałów dowodowych dokumentujących stan budynków i zabudowań z uwagi na fakt, że od [...] grudnia 2010 r. posiada podpisaną wieloletnią umowę dzierżawy całej nieruchomości z inną osobą fizyczną, która od maja 2013 r. rozpoczęła na niej prace remontowo-budowlane oraz o dopuszczenie na każdym kolejnym etapie postępowania pozostałego materiału dowodowego, w tym w formie dodatkowych wyjaśnień.

Uzasadniając skargę K. M. podniósł, że organy podatkowe uchybiły obowiązkowi przeprowadzenia rzetelnego postępowania, a podjęte przez nie rozstrzygnięcia nie znajdują poparcia ani w stanie faktycznym, ani prawnym. Organy nie wyjaśniły na jakiej podstawie naliczono najwyższe stawki, powołując się z uporem na opinię biegłego, która utraciła swoją moc dowodową oraz wiarygodność, co najmniej od dnia 3 września 2012 r. Stanowisko skarżącego znajduje potwierdzenie w dotychczasowych wyrokach tut. Sądu, z którymi w sprzeczności pozostają z kolei rozstrzygnięcia organów. Skarżący podniósł przy tym, że o przydatności budynków decydują między innymi odbiory techniczne i budowlane, a on od 2000 r., co dotyczy także roku 2011, wyłączył z powodu prac remontowych całość budynków z powodu ich surowy stanu, przy czym budynki te nie zostały jeszcze odebrane.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w toku postępowania podatkowego.

Pismem dnia 2 stycznia 2014 r. pełnomocnik, wyznaczony dla skarżącego z urzędu, wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie tym podniesiono, iż organy podatkowy nie przeprowadził niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzja została oparta wyłącznie na wnioskach z opinii biegłego. Organ pominął przy tym wniosek dowodowy skarżącego o przeprowadzenia oględzin z udziałem niezależnych od organu instytucji. Budynki położone na nieruchomości są w takim stanie technicznym, który nie pozwala na ich użytkowanie, a część z nich jest w stanie nadającym się do rozbiórki. Po nabyciu nieruchomości skarżący uzyskał w 2001 r. decyzję w sprawie zmiany sposobu użytkowania byłej bazy surowcowej lnu, jednakże z uwagi na problemy finansowe nie wystąpił o pozwolenie na budowę.

Grunty stanowią od wielu lat nieużytki porośnięte drzewami i krzakami bądź stanowią tereny podmokłe porośnięte trawą. Nadto przyjęte w decyzji stawki podatku nie pokrywają się w pełnym zakresie ze stawkami wynikającymi z uchwały nr X. Pominięto bowiem fakt, że w skład podstawy opodatkowania wchodzi powierzchnia budynku garaży wynosząca 77,41 m2. Przywołana uchwała w § 1 ust. 2 pkt 2 lit. b różnicuje stawki podatku w zależności od rodzaju pozostałych budynków, a w przypadku garaży wynosi ona 3,64 zł za 1 m2, a nie 7,06 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwaną dalej: "P.p.s.a."), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dokonując kontroli legalności podjętych przez organ administracji rozstrzygnięć Sąd, stosownie do zapisu art. 134 P.p.s.a., nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] listopada 2012 r., którą to decyzją organ I instancji ustalił skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2011.

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyżej przywołanych zasad Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności Sąd pragnie wyraźnie zaakcentować, że w odniesieniu do zobowiązania podatkowego skarżącego - w podatku od nieruchomości za rok 2011 - miarodajnym dla oceny zgodności z prawem czynności jego ustalenia pozostaje stan faktyczny istniejący w roku 2011. W ocenie Sądu organy podatkowe w toku przeprowadzonego postępowania zgromadziły wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na dokonanie istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych, czym wypełniły dyspozycje przepisów art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie jest zatem zasadny zarzut skarżącego wskazujący na nieprzeprowadzenie przez organy podatkowe niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym także pominięcie wniosków dowodowych zgłaszanych w toku postępowania podatkowego o przeprowadzenie oględzin nieruchomości. Podstawa argumentacji skarżącego w powyższym zakresie, na co wskazuje analiza treści odwołania, sprowadza się do wykazania zmiany stanu faktycznego do jakiej doszło w roku 2012 oraz planowanego w przyszłości wykorzystania przedmiotowej nieruchomości, a nie do podważenia stanu faktycznego istniejącego w roku 2011, który został ustalony przez organy podatkowe.

Także wniosek dowodowy o przeprowadzenie oględzin przedmiotowej nieruchomości zmierza, z logicznego punktu widzenia, do wykazania aktualnego jej stanu i sposobu zagospodarowania. Tymczasem zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty, 2) budynki lub ich części, oraz 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, o czym stanowi już art. 2 ust. 2 u.p.o.l..

Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 tegoż art.;

1. 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
2. 3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
3. 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie - a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie z Agencją Nieruchomości Rolnych, zob. art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, Dz. U. z 2003 r. Nr 64, poz. 592 ze zm.) lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2 przywoływanego art. 3.

Na gruncie zaprezentowanych powyżej regulacji nie budzi wątpliwości Sądu to, że na skarżącym - w odniesieniu do roku 2011 - spoczywa zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, którego przedmiotem jest działka geodezyjna oznaczona numerem ewidencyjnym [...], położona w miejscowości S., wraz ze znajdującymi się na niej budynkami. W celu całościowego rozpoznania kontrolowanej sprawy, w tym również z uwagi na stanowisko skarżącego prezentowane w toku postępowania podatkowego, a także w skardze oraz piśmie procesowym z dnia 2 stycznia 2014 r., wypada zauważyć, że działka geodezyjna oznaczona numerem ewidencyjnym [...], której skarżący jest użytkownikiem wieczystym, stanowi grunt, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., natomiast znajdujące się na niej obiekty, objęte przez organy podatkowe podstawą opodatkowania, stanowią budynki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Nie umknęło przy tym uwadze Sądu, że organ II instancji nieprawidłowo wskazał, że skarżący jest właścicielem przedmiotowego gruntu - nie dostrzegając, iż jest on wyłącznie jego użytkownikiem wieczystym, a przymiot właściciela należy mu przypisać jedynie względem posadowionych na tym gruncie budynków (vide: skrócony odpis księgi wieczystej [...], k. 29 akt administracyjnych oraz akt notarialny z dnia [...] 1998 r., k. 27-23 akt administracyjnych).

Powyższe uchybienie - w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - nie jest jednakże przesłanką przemawiajacą za uchyleniem zaskarżonej decyzji, bowiem w realiach kontrolowanej sprawy jednoznaczne stwierdzenie jakie uprawnienia przysługują skarżącemu względem nieruchomości, którą stanowi grunt oraz znajdujące się na tym gruncie budynki, zważywszy na treść art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 u.p.o.l., pozostaje bez istotnego wpływu na jej rozstrzygnięcie.

Dokonując oceny przedmiotu zobowiązania podatkowego skarżącego, organy prawidłowo wyłączyły spod opodatkowania część gruntu o powierzchni 9.500 m2, oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków symbolem Lz - grunty zadrzewione i zakrzewione (por. przywołany powyżej art. 2 ust. 2 u.p.o.l.), co zostało już zaaprobowane przez tut. Sąd w wyroku z dnia 23 maja 2012 r. Za nieuzasadnione należy natomiast uznać konsekwentnie przyjmowane przez skarżącego stanowisko, w którym zmierza on do wyłączenia spod opodatkowania wszelkich znajdujących się na działce nr [...] budynków, wskazując na ich zły stan techniczny. Ustawodawca nie uzależnił bowiem opodatkowania budynków podatkiem od nieruchomości od tego, jaki jest ich stan techniczny. Stan techniczny określonego budynku może być co najwyżej cechą różnicującą wysokość znajdującej zastosowanie stawki podatku, co zostało jednakże pozostawione uznaniu rady gminy (zob. art. 5 ust. 3 u.p.o.l.).

Natomiast dla objęcia takiego obiektu podatkiem od nieruchomości, zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., wystarczające jest zakwalifikowanie go do kategorii budynku, przez co jedynie takie jego zniszczenie, które uniemożliwia przeprowadzenie rzeczonej kwalifikacji, może mieć na tym tle istotne znaczenie. Z zebranego w kontrolowanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że stan techniczny obiektów znajdujących się na nieruchomości skarżącego, mając na względzie stan faktyczny istniejący w roku 2011, pozostaje bez wpływu na ich kwalifikację do kategorii budynków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. (vide: opinia techniczna nr [...] z dnia [...] 2011 r., k. 61-41 akt administracyjnych). Bez znaczenia pozostają przy tym, na co Sąd zwrócił już uwagę powyżej, planowane przez skarżącego lub zrealizowane w latach późniejszych roboty budowlane polegające na rozbiórce poszczególnych budynków lub ich części.

W dalszej kolejności warto zauważyć, że w przypadku gruntów podstawę opodatkowania stanowi ich powierzchnia (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.), z kolei dla budynków lub ich części podstawę taką stanowi ich powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.). W ramach kontrolowanej sprawy, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, organy podatkowe ustaliły, że powierzchnia gruntu skarżącego podlegająca opodatkowaniu wynosi 30.000 m2, zaś łączna powierzchnia użytkowa budynków wynosi 2.593,87 m2. Skarżący na żadnym etapie postępowania nie kwestionował powyższych ustaleń. Także w ocenie Sądu ustalenia te nie budzą wątpliwości.

Sporna pozostaje zatem wyłącznie wysokość stawki podatku, jaka winna znaleźć w kontrolowanej sprawie zastosowanie - w odniesieniu do gruntu oraz poszczególnych budynków skarżącego podlegających, zgodnie z dotychczasowymi twierdzeniami, opodatkowaniu.

Wysokość stawek podatku od nieruchomości określa, w drodze uchwały, rada gminy, z tym że stawki te nie mogą przekraczać stawek maksymalnych, określonych dla gruntów bądź budynków lub ich części zgodnie z regulacjami art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 u.p.o.l. Maksymalne stawki podatku od nieruchomości zostały przez ustawodawcę zróżnicowane poprzez uzależnienie ich wysokości między innymi od tego czy grunt bądź budynek (lub jego część) jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też nie.

Z uwagi na to, że przedmiotem kontrolowanej sprawy jest zobowiązanie podatkowe skarżącego za rok 2011, zastosowanie znajdą w niej regulacje zawarte w uchwale Rady Miejskiej Gminy S. z dnia [...] 2010 r., nr X. Zgodnie z § 1 ust. 1 tej uchwały stawki podatku od nieruchomości położonych na terenie miasta i gminy S., dla gruntów:

1. - związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków, ustalone zostały w wysokości 0,74 zł od 1 m2 powierzchni (pkt 1);
2. - pozostałych, niewymienionych w pkt. 1-3 § 1 ust. 1 uchwały nr X, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego, ustalone zostały w wysokości 0,16 zł od 1 m2 powierzchni (pkt 4).

Natomiast, na podstawie § 1 ust. 2 uchwały nr X, stawki podatku dla budynków lub ich części:

1. - związanych z prowadzeniem działalnosci gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej z wyłączeniem pomieszczeń zajętych na cele socjalne dla pracowników, magazynowe i garaże, ustalone zostały w wysokosci 11,68 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej (pkt 2 lit. a);
2. - związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej zajętych na cele socjalne dla pracowników, magazynowe i garaże, a więc ostatnio wyłączonych - jak stanowi pkt 2 lit. b - ustalone zostały w wysokości 10,64 zł od 1 m2 powierzchnie uzytkowej;
3. - pozostałych, w tym: - garaży nie wymienionych powyżej, gospodarczych i inwenstarskich, ustalone zostały w wysokości 3,64 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej (pkt 5 lit. c) oraz - innych, nie wymienionych w pkt 5 lit. a-c, ustalone zostały w wysokości 7,06 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej (pkt 5 lit. d).

Już w tym miejscu należy zauważyć, że żaden z przepisów uchwały nr X nie uzależnia wysokości stawki podatku od nieruchomości od stanu technicznego budynku.

Problematyka związana z określeniem wysokości stawki podatku od nieruchomości, jaka powinna znaleźć zastosowanie w kontrolowanej sprawie, była już przedmiotem rozważan tut. Sądu w wyroku z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Po 837/11. Wówczas to spór pomiędzy stronami sprowadzał się przede wszystkim do tego czy grunty i budynki skarżącego powinny być opodatkowane według stawek dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też według stawek dla gruntów i budynków pozostałych. W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, organy prawidłowo zastosowały się do wskazań zawartych w przywołanym wyroku, a twierdzenia skarżącego jakoby zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji była sprzeczna z tym wyrokiem, należy uznać na bezzasadne. Organy podatkowe, stosując się do wytycznych tut. Sądu zawartych we wspomnianym wyroku ustaliły w szczególności, że skarżący w roku 2011 nie był przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w konsekwencji czego uznały, iż grunty i budynki skarżącego powinny być opodatkowane według stawek dla gruntów i budynków pozostałych, a zatem niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Zupełnie niezrozumiałe staje się na tym tle stanowisko skarżącego, w którym zarzuca on organom zastosowanie najwyższych stawek podatku, skoro organy w wydanych rozstrzygnięciach zastosowały stawki preferencyjne, odnoszące się do gruntów i budynków niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Jednakże w ocenie Sądu organy podatkowe stosując stawkę podatku od nieruchomości przewidzianą w uchwale nr X dla budynków pozostałych, pominęły to, iż nie wszystkie budynki należące do skarżącego są pod tym względem jednakowe. Z opinii biegłego, na której oparły się organy podatkowe, jednoznacznie wynika, że obiekt oznaczony numerem 3 stanowi budynek garaży samochodowych, o powierzchni użytkowej 77,41 m2 (k. 55 akt administracyjnych). Tymczasem zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 5 lit. c uchwały nr X stawka podatku od nieruchomości dla garaży - niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz niestanowiących części budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej - ustalona została w wysokości 3,64 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, a nie jak przyjęły organy 7,06 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej. Organ winien był zatem zastosować odpowiednią dla tego budynku stawkę podatku, natomiast stosując stawkę przewidzianą dla innych budynków (w tym innych niż garaże) wchodzących w zakres budynków pozostałych, dopuścił się naruszenia § 1 ust. 2 pkt 5 lit. d uchwały nr X. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji.

Uchylenie wyłącznie decyzji zaskarżonej jest w ocenie Sądu wystarczające, bowiem stwierdzone uchybienie, zważywszy na jego charakter i dotychczasowy przebieg postępowania, może być skutecznie naprawione przez organ II instancji.

Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji, o czym Sąd orzekł w punkcie III sentencji (art. 152 P.p.s.a.).

O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł w punkcie II sentencji w oparciu o treść przepisu art. 250 P.p.s.a. i § 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 lit. e oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011 r. Nr 31, poz. 153).