Uzasadnienie
Skarżący – J. D. reprezentowany przez pełnomocnika - doradcę podatkowego C. D., na urzędowym formularzu PPF, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że jest bezrobotny na potwierdzenie czego przedstawił orzekającą o tym decyzję Prezydenta W.. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem i posiada 50% udziału nieruchomości 1,9 ha w K. oraz 100% udziału w 0,9 ha w K..
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji materialnej, pełnomocnik Skarżącego oświadczył, że Skarżący posiada umowę o rozdzielności majątkowej ze swoją żoną co oznacza, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący zobowiązany jest do pokrywania połowy kosztów mieszkania, jednakże z uwagi na brak dochodów całość kosztów pokrywa żona. Skarżący jednak zobowiązał się do zwrotu tych kosztów z przyszłych dochodów. Ponadto pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że Skarżący nie posiada lokat bankowych, rachunków dewizowych oraz rachunków w bankach zagranicznych. Skarżący utrzymuje się z pomocy żony i rodziców. Pełnomocnik Skarżącego dołączył wyciąg z rachunku bankowego Skarżącego, na którym zgromadzona jest kwota 8 zł oraz rachunki opłat bieżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony.
Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., referendarz sądowy stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Wyjaśnić należy, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, które ma charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, ocenia się możliwości finansowe wnioskodawcy, z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka. Nie zmienia tego fakt istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa.
W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10).
Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka.
Powyższe sprawia, że sytuacja Skarżącego jest pochodną sytuacji materialnej jego żony, a zatem jej wykazanie jest w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy absolutnie niezbędne.
Tymczasem ocena sytuacji majątkowej małżonków nie może być odpowiednio zweryfikowana, gdyż Skarżący uchylił się od przedłożenia żądanych dokumentów, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest ich sytuacja majątkowa.
Nie sposób zatem uniknąć wrażenia że Skarżący uchyla się od ujawnienia sytuacji majątkowej w której faktycznie się znajduje.
Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji