Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
Skarżący, tj. K.S., zwrócił się, na formularzu PPF, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu PPF oraz w dodatkowym oświadczeniu nadesłanym na wezwanie referendarza sądowego poinformował o tym, że:
- - jest bezrobotny, lecz nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych;
- - mieszka z matką i to w wynajętym mieszkaniu;
- - ma problemy ze znalezieniem pracy, lecz jest na utrzymaniu matki;
- - matka strony uzyskuje miesięcznie kwotę 4330,80 zł brutto.
W wykonaniu wezwania o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych (także osób, z którymi prowadzi strona wspólne gospodarstwo domowe), zeznań podatkowych, kalkulacji kosztów życia, udokumentowania ponoszonych wydatków, dochodów uzyskiwanych przez stronę w latach wcześniejszych skarżący przedłożył odcinki wypłaty wynagrodzeń matki w jednej ze szkół w W..
Pozostałych informacji nie przedłożył.
Referendarz sądowy wskazuje, że wymagany wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł jest jedynym kosztem wymagalnym obecnie w sprawie, zatem do tej wartości należy ograniczyć badanie wniosku strony.
Na potrzeby postępowania o prawo pomocy należało przyjąć, ze skarżący nie posiadał wiedzy o tym, że by traktowany jako "firmant, który w zamian za opłacanie składek ZUS i uzyskiwanie korzyści majątkowych w postaci wpłat środków pieniężnych użyczył swojego imienia, nazwiska i adresu zamieszkania", co skutkowało, m.in., nadużyciami w odliczeniach podatku naliczonego. Ocena postawy i możliwości zrozumienia przez nią sposobu prowadzenia działalności gospodarczej, w której brała udział, nie jest niezbędna do rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy.
W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie przedłożył – i to pomimo szczegółowego wezwania, które otrzymał – danych, na podstawie których możnaby ocenić jego rzeczywistą sytuację życiową. Co więcej, strona zadeklarowała wpływy finansowe w ramach gospodarstwa domowego (ok 4 tys. brutto), które umożliwiają wygospodarowanie środków na poczet wymagalnych kosztów sądowych w kwocie 500 zł. Nie wykazała też innych wydatków, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia. Domaganie się w takiej sytuacji, by mimo wyraźnego uchylania się od współpracy z sądem w celu pełnego zobrazowania stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, prawo pomocy zostało przyznane na podstawie gołosłownych i ogólnikowych informacji, które skarżący uznał za stosowne ujawnić, nie może powodować korzystnych dla strony skutków. Zdaniem referendarza sadowego, skoro do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji, a skarżący z tego zadania się nie wywiązał w sposób rzetelny, to prawidłowa jest konkluzja o niewykazaniu spełnienia przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Zasada domniemania korzystnych dla strony okoliczności ma bowiem granice w koniczności uwzględniania reguł doświadczenia życiowego i poszanowania reguł lojalnej współpracy z Sądem.
Strona, która nie wykonuje zobowiązań sądu, w zakresie ujawnienia jej majątku i nie przedstawia sądowi dokumentów finansowych, których sąd żąda, nie może powoływać się na naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji. Podobnie, nieprzedstawienie wymaganych dokumentów świadczy o niedochowaniu przez stronę staranności przy ubieganiu się o zwolnienie od kosztów sądowych. (wyrok z 17 /2/2009 roku w sprawie Gospodarczyk p.Polsce, skarga nr 6134/03; wyrok z 19 /4/2011 roku w Elcomp sp. z o.o. p. Polsce, skarga nr 37492/05);
Dlatego referendarz sądowy był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 1 i § 3 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowić jak w sentencji