Uzasadnienie
Przedmiotem oceny tut. Sądu jest skarga M. reprezentowanego przez A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w przedmiocie nałożenia kary porządkowej.
W stanie faktycznym sprawy postanowieniem z [...] grudnia 2022 r. Szef KAS nałożył w postępowaniu klauzulowym na stronę karę porządkową w wysokości 3 000 zł. Organ wskazał, że pełnomocnik strony mimo skutecznego doręczenia wezwania z 14 października 2022 r. nie przedłożył żądanych wyjaśnień, ani nie poinformował o braku możliwości ich przedstawienia w zakreślonym terminie, co skutkowało przedłużeniem postępowania podatkowego, jak i uniemożliwiało zbadanie pełnego obrazu stanu faktycznego sprawy.
Z kolei spornym postanowieniem organ ten, działając jako organ drugiej instancji, uchylił postanowienie z [...] grudnia 2022 r. oraz nałożył na stronę karę porządkową w wysokości 1 000 zł. W motywach postanowienia wywiedziono, że bezspornie strona nie zastosowała się do prawidłowego wezwania organu podatkowego, a zatem nałożenie kary porządkowej było zasadne (s. 5 i n.). W sprawie nie wystąpiły przy tym okoliczności wyłączające możliwość jej nałożenia. Jednocześnie organ zmodyfikował wysokość nałożonej kary, mając na względzie w szczególności okoliczność, że strona złożyła żądane wyjaśnienia jeszcze w tym samym dniu, w którym pełnomocnik odebrał ponowne wezwanie oraz nie uchylała się na wcześniejszych etapach postępowania od wykonania ciążących na niej obowiązków dokonywania określonych czynności (s. 7).
W skardze do tut. Sądu domagając się uchylenia postanowień wydanych przez organ w obu instancjach, jak też zwrotu kosztów postępowania, zarzucono naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 i art. 217 § 2 w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na nałożeniu na stronę kary porządkowej:
- - w sytuacji, w której ani zachowanie strony ani jej pełnomocnika nie nosiło znamion bezzasadnej odmowy udzielenia wyjaśnień, lecz brak przedłożenia Szefowi KAS odpowiedzi na wezwanie w wyznaczonym terminie był rezultatem zwyczajnego, ludzkiego nieporozumienia pomiędzy pracownikami Towarzystwa [...] zarządzającego Funduszem,
- - w sytuacji, w której z okoliczności sprawy wynika, że to Szef KAS w sposób opieszały prowadzi postępowanie, zaś żądane w wezwaniu informacje wynikały już z akt przejętej przez Szefa KAS kontroli celno-skarbowej, wezwanie było zatem bezprzedmiotowe, tak jak i w związku z tym kara nałożona za jego rzekome niewykonanie przez Fundusz, co łącznie należy oceniać w kategoriach próby przerzucenia na Fundusz odpowiedzialności za opieszałość Szefa KAS,
- - bez uzasadnienia przyczyn nałożenia tej kary w kwocie przyjętej w postanowieniu wydanym w II instancji (1000 zł).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko (s. 4 i n.).
Sprawę rozpoznano w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W punkcie wyjścia przypomnieć należy, że kara porządkowa, o której mowa w art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nakładana jest w przypadku stwierdzenia deliktu administracyjnego związanego z niewykonaniem obowiązków procesowych. Ma ona charakter sankcji administracyjnej, która stanowi środek dyscyplinujący uczestników postępowania lub kontroli i ma zapewnić efektywny przebieg danej procedury (vide M. Krawczak, D. Zalewski (red.), Kary pieniężne nakładane przez KAS i ich zaskarżanie, Warszawa 2021, rozdz. 2.2).
Spostrzeżenia te są o tyle istotne, że mają wpływ na ocenę argumentów strony związanych z winą, jako podstawą oceny "niedokonania w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień" w rozumieniu ww. przepisu. Mianowicie podstawę zastosowania sankcji administracyjnej co do zasady stanowi sam fakt naruszenia normy sankcjonowanej co oznacza, że odpowiedzialność typu administracyjnego nie musi być warunkowana możliwością przypisania winy osobie, która dopuściła się określonego zachowania (jakkolwiek nie jest to pogląd powszechnie aprobowany – vide I. Sepioło-Jankowska, Odpowiedzialność administracyjna jako odpowiedzialność alternatywna dla deliktów finansowych, Prokuratura i Prawo 2020/1, s. 83 i n.). Stopień zawinienia należy zatem uwzględniać tylko o tyle, o ile mieści się w ramach przesłanek nałożenia kary wynikających z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Mając to na uwadze wskazać należy po pierwsze, że o ile jeszcze w ramach przesłanki "bezzasadnej odmowy" badane jest, czy brak zrealizowania wezwania znajduje usprawiedliwione w obiektywnych okolicznościach sprawy (nawiasem mówiąc i w tej optyce argumenty strony nie okazałyby się skuteczne, jako że rzeczą skarżącej było zapewnienie należytego obiegu dokumentacji w ramach organizacji pracy), o tyle "niedokonanie w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień", jak trafnie zauważa organ (s. 4 i n. postanowienia, s. 5 odpowiedzi na skargę) jest niezależne od oceny zasadności odmowy złożenia wyjaśnień. Podstawę nałożenia kary porządkowej stanowi tu sam fakt niezłożenia wyjaśnień, przy braku obiektywnych przesłanek wyłączających zastosowanie tego przepisu (np. nieprawidłowego doręczenia wezwania – vide § 1 art. 262 in principio). To ta (druga) przesłanka została uwzględniona przez organ.
Należy w tym kontekście również odnotować, że skarżąca nie podjęła czynności zmierzających do wydłużenia wyznaczonego terminu, w szczególności nie poinformowała o braku możliwości wykonania wezwania w pierwotnym terminie, nie zwróciła się też do organu z prośbą o wyznaczenie dodatkowego terminu.
Na tym tle bez znaczenia pozostaje więc argumentacja skarżącej dotycząca "zwyczajnego, ludzkiego nieporozumienia pomiędzy pracownikami Towarzystwa [...] zarządzającego Funduszem", a to "w powiązaniu z... długim weekendem" (s. 4 i n. skargi). W szczególności jak trafnie odnotowano w zaskarżonym postanowieniu (s. 5), podstawa faktyczna zastosowania przepisu (wypełniająca omawianą przesłankę) jest niesporna: "strona nie zastosowała się do prawidłowego wezwania organu".
Po drugie, nie jest tak, że organ nie uzasadnił przyjętej wysokości kary porządkowej. Jak zauważa sama strona (s. 7 skargi), wymiar owej kary (jak i decyzja o jej nałożeniu) zależy od dyskrecjonalnego rozstrzygnięcia organu ("mogą zostać ukarani karą porządkową do 3000 zł"). A zatem kontrola sądowa granic owego uznania ogranicza się zasadniczo do weryfikacji, czy rozstrzygnięcie w ww. zakresie zostało uzasadnione dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności (szerzej M. Wojtuń, Sądowa kontrola uznania administracyjnego z perspektywy komparatystyki prawniczej, Warszawa 2020, rozdz. V, oraz powołane tam orzecznictwo). Wbrew ogólnemu zarzutowi strony skarżącej organ podał przyczyny określenia wysokości kary na poziomie 1 000 zł (jej obniżenia), biorąc pod uwagę z jednej strony brak realizacji wezwania, a z drugiej historię postępowania z udziałem strony, tj. uwzględniając że strona złożyła żądane wyjaśnienia jeszcze w tym samym dniu, w którym pełnomocnik odebrał ponowne wezwanie oraz nie uchylała się na wcześniejszych etapach postępowania od wykonania ciążących na niej obowiązków (s. 6 i n. postanowienia).
Sąd zauważa, że uzasadnienie to odnosi się do sytuacji strony skarżącej i wskazuje na ważenie wymiaru kary porządkowej przez organ, którą obniżono do jednej trzeciej pierwotnej wartości. Mieści się zatem w granicach uznania administracyjnego przyznanego organowi w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej.
Z kolei zarzut naruszenia ww. przepisu w zakresie, w jakim odwołuje się do oceny skarżącej odnośnie do postępowania prowadzonego z jej udziałem (zdaniem strony opieszale), jak i do braku zasadności otrzymanego wezwania (s. 5 i n. skargi), jawi się jako irrelewantny. Argumenty w tym względzie podniesione nie są związane z przesłankami nałożenia kary porządkowej i w istocie wykraczają poza to, co stanowi przedmiot kontroli Sądu dotyczącej analizowanego postępowania wpadkowego. Tego typu racje mogłyby być forsowane w postępowaniu dotyczącym przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, stosownie do art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.