Uzasadnienie
1. Skarżący A. G. wniósł, na urzędowym formularzu PPF, o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek oświadczył, że osiąga dochód w wysokości 974,03 zł brutto miesięcznie z tytułu świadczenia [...]. Skarżącego utrzymuje żona, ponosząc m. in. wielotysięczne kwoty za leczenie (szpitalne, zabiegi, leki i inne). Skarżący powołał się także na działania komornika sądowego i skarbowego, w efekcie których pozbawiony został własności nieruchomości. Do swojego majątku Skarżący zaliczył dom jednorodzinny o powierzchni 150 m² w P. ("najem przymusowy") oraz udział (50%) w "zawłaszczonej" nieruchomości w L.. Skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką A. oraz córką A. i jej mężem. Do wniosku załączył kserokopię pisma Ministerstwa Sportu, z którego wynika, że od maja 2007 r. na konto komornika będzie przekazywana kwota 1.486,34 zł.
2. Pismem z 11 grudnia 2008 r. (pozostawionym w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia) wezwano Skarżącego do nadesłania w terminie 7 dni dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego oraz dochodów, których jednakże nie przedłożył.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przepis ten nakłada zatem na stronę obowiązek wykazania (podkr. Sądu), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.).
- 4. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku Skarżącego o ustanowienie doradcy podatkowego stwierdzić należy, iż uczynienie zadość temu żądaniu nie jest możliwe.
Jak bowiem wynika z lektury akt sprawy Skarżący jest adwokatem, o czym świadczy chociażby treść formularza PPF ("pozbawia mnie od 1995 r. – i na przyszłość możliwości wykonywania zawodu adwokata") oraz fakt wskazania w piśmie z 21 września 2008 r. (k. 35 akt sądowych) numeru legitymacji adwokackiej – [...].
Także z treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1381/06) wynika, że Skarżący sporządził osobiście skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2004 r. w sprawie 7/IV SA 1358/03 (rozpoznaną następnie przez NSA w dniu 13 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 534/07 – przyp. Sądu). We wzmiankowanym postanowieniu NSA zauważył, że wprawdzie Okręgowa Rada Adwokacka w W. poinformowała, że Skarżący nie wykonuje obecnie zawodu adwokata, to jednak nie oznacza – w ocenie NSA - że utracił on uprawnienia do jego wykonywania.
Tym samym NSA stwierdził, że Skarżący posiada kwalifikacje do sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (przymus adwokacko-radcowski – przyp. Sądu). Zdaniem NSA nie miało natomiast znaczenia, że Skarżący nie wykonuje zawodu adwokata, gdyż nie oznacza to, że stracił on kwalifikacje zawodowe, rozumiane jako profesjonalne przygotowanie do wykonywania określonych czynności. Skoro bowiem celem wprowadzenia przymusu adwokackiego określonego w art. 175 § 1 p.p.s.a. jest sprostanie wymogom jakim powinna odpowiadać wskazana tam skarga kasacyjna, to nie ma znaczenia, czy adwokat, który sporządza ją we własnym imieniu wykonuje zawód adwokata, czy też nie.
W tej sytuacji stwierdzić należy, iż nie jest możliwe ustanowienie w ramach prawa pomocy zawodowego pełnomocnika osobie, która sama jest profesjonalnym pełnomocnikiem. Inaczej mówiąc skoro Skarżący jest adwokatem, to posiada profesjonalne przygotowanie do sporządzenia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co też Skarżący uczynił.
- 5. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych także nie zasługuje na uwzględnienie.
Z dokumentów wynika jedynie, że Skarżący otrzymuje świadczenie olimpijskie w wysokości 974,03 zł (pozostała część tego świadczenia obciążona jest z tytułu alimentów). Jest właścicielem dwóch nieruchomości: domu w P. oraz domu czynszowego w L. (udział 50%).
Skarżący uchylił się natomiast od ujawnienia wysokości dochodów uzyskiwanych przez, pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, żonę. Tymczasem ustalenie jej kondycji finansowej ma istotne znaczenie, gdyż - jak wynika z treści formularza PPF - to właśnie żona ponosi ciężar utrzymania Skarżącego, ponosząc m. in. wielotysięczne kwoty za leczenie (szpitalne, zabiegi, leki i inne).
W tej sytuacji stwierdzić należy, iż prawidłowa ocena możliwości płatniczych Skarżącego nie jest możliwa.
Skarżący nie może oczekiwać, iż przy orzekaniu o przyznaniu prawa pomocy Sąd poprzestanie na jego ogólnikowych oświadczeniach. Bazowanie na samych tylko oświadczeniach strony godziłoby bowiem w istotę instytucji prawa pomocy.
Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami Skarbu Państwa (por. art. 212 § 2 p.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tymże postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.).
W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.
Tymczasem Skarżący nie wykazał w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że jego sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania i tym samym uzasadnionym jest udzielenie mu swoistej dotacji ze Skarbu Państwa.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 254 § 1 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.