Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 20 października 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1133/21

Uzasadnienie

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "Naczelnik", "organ egzekucyjny", "organ pierwszej instancji") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec B. S.A. z/s w W. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Zobowiązana") na podstawie własnego tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia 17 sierpnia 2020r., obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 2020 r., w kwocie należności głównej 2.207.267,00 zł plus należne odsetki za zwłokę w wysokości 10.159,50 zł.

W trakcie prowadzonego postępowania organ egzekucyjny dokonał za pośrednictwem systemu OGNIVO, zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawiadomieniami z dnia 17 sierpnia 2020r.:

1. 1) nr [...] w [...] S.A.
2. 2) nr [...] w [...] S.A.;
3. 3) nr [...] w [...] S.A.

Zawiadomienia o zajęciu doręczono do banków w dniu 17 sierpnia 2020 r.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2020r. Pełnomocnik Spółki wniosła skargę na ww. czynności egzekucyjne.

W uzasadnieniu zarzuciła naruszenie art. 54 § 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, dalej jako u.p.e.a.).

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020r. Naczelnik oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wyjaśnił, że podjął zaskarżone czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., [...] S.A. oraz [...] S.A. zgodnie z przepisami art. 80 u.p.e.a.

Pismem z dnia 27 listopada 2020r., Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika z dnia [...] listopada 2020r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1. 1) art. 7 § 3 w zw. z art. 29 § 1 i § 2 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 i art. 21 § 1 i art. 62 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej "O.p.") poprzez uznanie, że dopuszczalne i zgodne z ustawą było podjęcie przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, a w konsekwencji oddalenie skargi Spółki, w sytuacji, gdy egzekucja była niedopuszczalna ponieważ egzekwowany obowiązek wygasł w całości wskutek zapłaty przez Spółkę, a Organ miał obowiązek z urzędu zbadać dopuszczalność egzekucji i nie stosować środków egzekucyjnych w sytuacji, w której egzekwowany obowiązek stał się bezprzedmiotowy;
2. 2) art. 6 § 1 w zw. z art. 29 § 1 i § 2 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 67a § 1 lit. a w zw. z art. 170 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 1 O.p. poprzez uznanie, że organ egzekucyjny prawidłowo i zgodnie z ustawą podjął czynności egzekucyjne przeciwko Stronie, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy należności, których dotyczył tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji w administracji ponieważ zobowiązanie w VAT za czerwiec 2020 r. wygasło poprzez zapłatę a zatem nie istniał egzekwowany obowiązek, a Naczelnik miał obowiązek z urzędu zbadać dopuszczalność egzekucji i nie stosować środków egzekucyjnych w sytuacji, w której obowiązek którego dotyczył tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji w administracji;
3. 3) art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że środki egzekucyjne, w ramach których dokonano egzekucji, nie były zbyt uciążliwe, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy organ egzekucyjny zajął wierzytelności ze wszystkich rachunków bankowych Spółki do wysokości istotnie przekraczającej dostępne środki, co uniemożliwiło Spółce dokonywanie jakichkolwiek płatności i kontynuowanie działalności gospodarczej, a zatem stanowiło najbardziej uciążliwy środek prowadzący w istocie do zablokowania działalności Spółki;
4. 4) art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że czynności egzekucyjne były prowadzone zgodnie z ustawą w szczególności, że zmierzały do bezpośredniego wykonania obowiązku, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy czynności te były nieproporcjonalnie uciążliwe i nie mogły doprowadzić do wyegzekwowania całej kwoty ponieważ:
5. a) wierzytelności na rachunkach bankowych Strony zajęte przez organ egzekucyjny pokrywały jedynie część rzekomej zaległości, co za tym idzie nie istniały środki którymi Spółka mogła "dysponować swobodnie'',
6. b) czynności egzekucyjne spowodowały, że Strony została pozbawiona dostępu do wszelkich środków pieniężnych, co wiązało się z realnym ryzykiem zablokowania działalności Spółki i brakiem uzyskiwania przez nią jakichkolwiek przychodów w przyszłości, z których Spółka mogłaby spłacać zaległość za marzec i opłacać bieżące zobowiązania podatkowe,
7. c) Skarżąca we wniosku o rozłożenie na raty zaległości za marzec 2020 r. wskazała, że z uwagi na epidemię wirusa wywołującego chorobę COVID-19 jej sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu, co za tym idzie Organ miał wiedzę, że Strona fizycznie nie dysponuje środkami na pokrycie zaległości za marzec, a ponadto epidemia spowodowała spadek przychodów i pozyskanie środków na pokrycie tej zaległości będzie wymagało stałego prowadzenia działalności przez Spółkę przez okres kilkunastu miesięcy.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor", "organ odwoławczy") uchylił w całości postanowienie Naczelnika z dnia [...] listopada 2020 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu swojego postanowienie Dyrektor wskazał, że zgodnie z w art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Pouczenie o terminie do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną zawarte jest na zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w sekcji "Pouczenie dla Zobowiązanego", a potwierdzenie odbioru przedmiotowego zajęcia jest równoznaczne z przyjęciem tego pouczenia do wiadomości.

Dyrektor wskazał, że biorąc pod uwagę, iż w niniejszej sprawie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostały doręczone Stronie w dniu 21 sierpnia 2020 r., w ocenie organu odwoławczego przyjąć należy, iż Strona została w sposób prawidłowy poinformowana o przysługujących jej uprawnieniach.

Dyrektor zaznaczył, że z uwagi na nieczytelność daty potwierdzającej odbiór ww. zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych, organ egzekucyjny w dniu 17 listopada 2020 r. zgłosił reklamację drogą elektroniczną do operatora pocztowego - Poczty Polskiej S.A. W odpowiedzi na reklamację Poczta Polska S.A. nadesłała drogą elektroniczną duplikat z dnia 18 listopada 2020 r. potwierdzenia odbioru przesyłki nr [...], z którego wynika, że ww. zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych odebrała pod wskazanym adresem w dniu 21 sierpnia 2020 r. osobiście, osoba upoważniona przez Stronę do odbioru korespondencji. Ponadto Poczta Polska S.A. poinformowała, że reklamacja została rozpatrzona i potwierdziła w ślad za przesłanym duplikatem, że reklamowana przesyłka została doręczona w dniu 21 sierpnia 2020 r.

Dyrektor wskazał, że pismo Strony z dnia 31 sierpnia 2020 r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne" zostało nadane w tym samym dniu, tj. 31 sierpnia 2020 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP. Skoro doręczenie przedmiotowych zajęć egzekucyjnych nastąpiło w dniu 21 sierpnia 2020 r., zaś skarga na czynności egzekucyjne została złożona przez Stronę w dniu 31 sierpnia 2020 r., zatem po upływie 7-dniowego okresu, w jakim ustawa wskazuje możliwy dopuszczalny czas na jej złożenie.

Organ odwoławczy zauważył, iż Strona w złożonym zażaleniu wskazała, że Skarżąca w dniu 24 sierpnia 2020 r. otrzymała odpis tytułu wykonawczego wraz z ww. zawiadomieniami o zajęciu rachunków bankowych z dnia 17 sierpnia 2020 r.

Dlatego mając na uwadze rozbieżności w zakresie daty odbioru, jakie w postępowaniu reklamacyjnym u operatora pocztowego ustalił organ egzekucyjny, Dyrektor zwrócił się do Strony pismem z dnia 29 stycznia 2021 r. wzywając do przedstawienia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania do przedłożenia dokumentu potwierdzającego twierdzenie Strony, że doręczenie przesyłki Spółce nastąpiło w dniu 24 sierpnia 2020 r.

W odpowiedzi na wezwanie Spółka pismem z dnia 15 lutego 2021 r. przesłała informację, że prowadzi elektroniczną książkę korespondencji w której rejestrowana jest korespondencja przychodząca do Spółki. Do pisma został załączony zrzut na papierze z ekranu komputerowego z arkusza programu Excel zawierający pod pozycją 2151 datę 24 sierpnia 2020r., która zdaniem Strony potwierdza otrzymanie w tej dacie zawiadomień o zajęciu.

Zdaniem Dyrektora przedłożony dokument podpisany nieczytelnie, nie stanowił wystarczającego dowodu na przyjęcie twierdzenia, że doszło do doręczenia ww. zawiadomień z dnia 17 sierpnia 2020 r. o zajęciu rachunków bankowych w [...] S.A., [...] S.A. oraz [...] S.A. w dniu 24 sierpnia 2020 r. Natomiast w przedmiotowej sprawie i co znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, organ egzekucyjny przeprowadził postępowanie reklamacyjne, w rezultacie którego Poczta Polska S.A. wskazała na datę doręczenia ww. zajęć na dzień 21 sierpnia 2020 r.

Dalej Dyrektor wskazał, iż określony w art. 54 § 3 u.p.e.a., 7-dniowy termin do złożenia skargi na czynności egzekucyjne, jest terminem zawitym, co oznacza, że jego niezachowanie powoduje nieskuteczność wniesionej skargi, a w konsekwencji pozostawienie jej bez rozpatrzenia. Natomiast organ egzekucyjny, pomimo uchybienia przez Stronę 7- dniowego terminu rozpoznał skargę Strony merytorycznie i postanowieniem z dnia 6 listopada 2020 r. oddalił przedmiotową skargę.

Dyrektor stwierdził, iż w sytuacji gdy skarga, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. została wniesiona po upływie wymaganego terminu, organ egzekucyjny w sprawie winien był zastosować art. 17 § 1c u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem. Natomiast z uwagi na fakt, iż Naczelnik, pomimo przeszkód formalnych, wszczął postępowanie i wydał merytoryczne rozstrzygnięcie, na obecnym etapie sprawy zastosowanie znajduje art. 105 § 1 k.p.a. stanowiący, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że nie powinno być ono w ogóle wszczęte ani tym bardziej nie powinno być ono zakończone decyzją rozstrzygającą sprawę.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, pełnomocnik Zobowiązanej pismem z dnia 8 kwietnia 2021 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na postanowienie z dnia 4 marca 2021 r.

W treści skargi pełnomocnik Zobowiązanej zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. 1) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie dwuinstancyjności w sprawie polegające na rozstrzygnięciu sprawy w oparciu o stan faktyczny ustalony w sposób całkowicie odmienny od ustaleń poczynionych przez Naczelnika oraz zmianę podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia, co skutkowało zmianą przedmiotowej tożsamości sprawy i naruszeniem zasady dwuinstancyjności;
2. 2) art. 139 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez naruszenie zakazu reformationis in peius polegające na wydaniu przez Dyrektora jako organ drugiej instancji Postanowienia na niekorzyść Spółki, tj. umarzającego postępowanie w sprawie, co skutkowało obiektywnym pogorszeniem sytuacji prawnej Spółki składającej zażalenie wskutek wydania postanowienia przez organ drugiej instancji;
3. 3) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie przez Dyrektora w niniejszej sprawie powiadomienia Spółki, przed wydaniem Postanowienia, o możliwości wypowiedzenia się przez Spółkę co do zebranych dowodów i materiałów, w sytuacji w której Dyrektor zebrał nowe dowody w sprawie, na podstawie których dokonał ustaleń faktycznych całkowicie odmiennych niż Naczelnik, i w związku z którymi zmienił podstawę prawną Postanowienia względem Postanowienia Naczelnika; takie działanie Dyrektora skutkowało uniemożliwieniem Spółce zajęcia stanowiska końcowego w sprawie, czynny udział w sprawie i obronę swoich praw;
4. 4) art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r. poz. 1842, ze zm.; "ustawa o COVID-19") poprzez brak zawiadomienia Spółki o uchybieniu terminowi na wniesienie skargi na czynności egzekucyjne oraz brak wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, co skutkowało wydaniem Postanowienia uchylającego Postanowienie Naczelnika i umorzenie postępowania pierwszej instancji przez DLAS, w sytuacji gdy Dyrektor miał obowiązek w pierwszej kolejności zawiadomić Spółkę o uchybieniu terminowi na wniesienie skargi na czynności egzekucyjne, a następnie wyznaczyć Spółce termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu:
5. 5) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w z w. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. art. 15 w zw. z art. 78 Konstytucji RP. art. 139 k.p.a., art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy o COVID-19 oraz art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez błędnie wykonaną funkcję kontrolną w stosunku do Postanowienia Naczelnika oraz jego uchylenie i umorzenie postępowania, w sytuacji gdy Dyrektor miał obowiązek zawiadomić Spółkę o uchybieniu terminowi na wniesienie skargi na czynności egzekucyjne, a następnie wyznaczyć Spółce termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, oraz uchylić Postanowienie Naczelnika i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Naczelnika.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Na wstępie odnieść się wypada do wniosku organu o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Należy w tym miejscu wskazać, iż złożona w sprawie niniejszej skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Oznacza to, że w przypadku skarg na postanowienie, o których mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. - a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie - w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też mimo że w skardze został sformułowany wniosek o rozpoznanie skargi na rozprawie, to uwzględniając treść art. 122 p.p.s.a. powyższy wniosek nie wiązał Sądu, co oznacza, iż możliwym było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne (por. B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z komentarzem pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 r. str.527). Sąd wobec tego rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym mając na uwadze, że przyspieszyło to rozpatrzenie sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości rozstrzygnięcia organu odwoławczego, który w następstwie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji oddalające skargę i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Skarżąca, powołując się m.in. na przepis art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy o COVID-19 wskazuje na konieczność zawiadomienia Skarżącej o uchybienia terminowi na wniesienie skargi na czynności egzekucyjne oraz wyznaczenia Jej terminu na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a co za tym idzie wadliwość rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie jako takie. Zdaniem Organu odwoławczego, uchybienie przez Skarżącą terminowi do wniesienia skargi winno skutkować zastosowaniem przez organ egzekucyjny art. 17 § 1c u.p.e.a. i stwierdzeniem uchybienia terminowi, z uwagi jednak na wszczęcie postępowania (pomimo przeszkód formalnych) i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcie, na etapie odwołania zastosowanie winien znaleźć art. 105 § 1 k.p.a. skutkujący koniecznością umorzenia postępowania.

Na tle tak zakreślonego sporu rację należy, w ocenie Sądu, przyznać Skarżącej co do tego, że w sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy o COVID-19, co powoduje wadliwość rozstrzygnięcia Dyrektora (jednocześnie, w ocenie Sądu, Skarżąca nie ma racji co do tego, że zawiadomić Ją o uchybieniu terminu i wyznaczyć termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu winien Dyrektor – patrz dalej).

W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma to, że zgodnie z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (realizującym wynikającą z art. 78 Konstytucji RP zasadę dwuinstancyjności postępowania) postępowanie administracyjne, w tym w ramach postępowania ze skargi na czynność egzekucyjną, jest dwuinstancyjne. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2762/12 "(...) dla pełnego określenia mechanizmów zasady dwuinstancyjności na gruncie tej ustawy konieczne jest sięgnięcie do dalszych jej przepisów, które przewidują zarówno tryb zaskarżenia, jak i zakres orzekania przez organ odwoławczy. Katalog rozstrzygnięć, jakie może podjąć organ odwoławczy na skutek rozpoznania odwołania (bądź odpowiednio zażalenia) przewiduje art. 138 § 1 i 2 k.p.a. Analiza treści tego przepisu prowadzi do wniosku, że zasadą jest rozpoznanie sprawy i jej zakończenie przez organ odwoławczy (art. 138 § 1 pkt 1 - 3 k.p.a.), a uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji jest sytuacją wyjątkową (art. 138 § 2 k.p.a.).

Wydanie decyzji kasacyjnej jest możliwe tylko, jeśli decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011 r.). Oznacza to, że jeżeli nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, to rolą organu odwoławczego jest rozpoznanie sprawy i wydanie jednego z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 138 § 1 pkt 1 - 3 k.p.a. Jednocześnie jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, jest działanie organów na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), a więc organy zawsze zobowiązane są uwzględnić zmianę stanu prawnego, jaka następuje w toku postępowania i orzekać na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji. Oczywiście nie oznacza to, że w każdym przypadku organy orzekają na podstawie przepisów nowych czy znowelizowanych, bowiem odmienny sposób stosowania przepisów może wynikać z odpowiednich norm intertemporalnych. (...)

Powyższe oznacza, że w przypadku zmiany stanu prawnego, która następuje między wydaniem decyzji organu I Instancji, a rozpatrzeniem odwołania przez organ odwoławczy, zasada dwuinstancyjności, w braku odpowiednich przepisów intertemporalnych, nakłada na organ II instancji obowiązek rozpatrzenia sprawy i wydania jednego z rozstrzygnięć, o których stanowi art. 138 § 1 pkt 1 - 3 k.p.a. z uwzględnieniem nowych bądź znowelizowanych przepisów. Natomiast uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy na skutek uchybień organu I instancji bądź na skutek zmiany stanu prawnego, konieczne jest wyjaśnienie sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.".

Mając na uwadze dwuinstancyjność postępowania (w niniejszej sprawie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną) i wynikającą z tego konieczność stosowania przez organ drugiej instancji znowelizowanych przepisów, które weszły w życie po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji (w braku odpowiednich przepisów intertemporalnych), należy zauważyć, że pomiędzy wydaniem przez organ pierwszej instancji postanowienia o oddaleniu skargi Skarżącej (co nastąpiło w dn. 6 listopada 2020 r.), a wydaniem zaskarżonego postanowienia przez organ drugiej instancji (co nastąpiło w dn. 4 marca 2021 r.) z dniem 16 grudnia 2020 r. wszedł w życie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Ustawa wprowadzająca ten przepis (ustawa z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2255)) nie zawierała przepisów intertemporalnych. W konsekwencji organ drugiej instancji, rozpatrując ponownie sprawę, winien był wziąć pod uwagę treść wskazanego przepisu.

Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1. 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2. 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3. 3) przedawnienia,
4. 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5. 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6. 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
7. - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1).

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).

Sąd podziela stanowisko Skarżącej, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania wskazanego przepisu. W tym względzie należy jednak w pierwszej kolejności zauważyć, że prawidłowo organy obu instancji ustaliły, że Skarżąca otrzymała zawiadomienia z dnia 17 sierpnia 2020 r. o zajęciu rachunków bankowych w [...] S.A., w [...] S.A. oraz w [...] S.A. w dn. 21 sierpnia 2020 r. – takie ustalenie wynikało z przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego i wystawionego w zw. z nim duplikatu potwierdzenia odbioru (k. 20 akt egzekucyjnych) wskazującego tę datę jako datę odbioru przesyłki (niezależnie od tego, że taki wniosek wynikał również z informacja znajdującej się na stronie internetowej Poczty Polskiej Tracking - śledzenie przesyłek – k. 13 akt egzekucyjnych). Przedłożenie przez Skarżącą w ramach postępowania odwoławczego wydruku z edytowalnego, co należy podkreślić, pliku – elektronicznej książki korespondencji wskazującego, że datą doręczenia była data 24 sierpnia 2020 r. (k. 121 akt egzekucyjnych), nie wystarczyło dla przyjęcia innej daty niż wynikająca z ww. duplikatu.

W tym względzie należy zauważyć, że jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dn. 7 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 242/18 "w orzecznictwie Sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dokumentem urzędowym (np. przykładowo - prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 września 2015 r. IV SA/Wa 1776/16, na które to postanowienie zażalenie oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 października 2016 r.; postanowienie NSA z: 11 kwietnia 2011 r. II FSK 2174/09; 9 marca 2016 r. I FZ 6/16; 25 października 2016 r. II OZ 1217/16, cbosa). Zarówno pismo Poczty Polskiej (...) w postępowaniu reklamacyjnym, jak i duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru mają charakter dokumentu urzędowego, bowiem stanowią wynik rozpatrzenia reklamacji pocztowej w sposób przewidziany prawem i w zakresie działania podmiotu, który wyjaśnień udzielił, poświadczając tym samym zaistnienie określonych faktów.

W związku z tym dokumenty te stanowią dowody stwierdzające w sposób wystarczający i jednoznaczny doręczenie przesyłki adresatowi w konkretnym dniu (art. 76 § 1 k.p.a.). Nadto(...) dodatkowym potwierdzeniem, że przesyłka została doręczona skarżącej w dniu 27 listopada 2017 r. jest informacja znajdująca się na stronie internetowej Poczty Polskiej Tracking - śledzenie przesyłek. Jakkolwiek wydruk z takiej informacji nie ma waloru dokumentu urzędowego, jednak usługa "śledzenie przesyłek" umożliwia podmiotowi dysponującemu numerem przesyłki ustalenie jaki w procesie doręczenia jest jej status i gdzie się znajduje".

W tym miejscu należy podkreślić, że powyższe ustalenie (co do daty doręczenia Skarżącej zawiadomienia z dnia 17 sierpnia 2020 r. o zajęciu rachunków bankowych) zostało dokonane również przez organ pierwszej instancji, który na str. 1 i 2 postanowienia wskazał, że "[o]dpis w/w tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunków bankowych został doręczony Spółce w dniu 21.08.2020 r.". Organ pierwszej instancji, dokonując prawidłowego ustalenia w zakresie daty doręczenia zawiadomień, nie powiązał wskazanego ustalenia z uchybieniem terminowi do złożenia skargi. Stwierdzenie uchybienia przez Skarżącą terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną nastąpiło dopiero w drugiej instancji w warunkach, w których zastosowanie miał wskazany art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, który wszedł w życie z dniem 16 grudnia 2020 r..

W tym względzie należy zauważyć, że Dyrektor stwierdził uchybienie przez Skarżącą wskazanemu terminowi w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Skarżąca bowiem w okresie po 20 marca 2020 r. (gdzie zgodnie z §1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłasza się stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2) uchybiła terminowi upływającemu w dn. 28 sierpnia 2020 r. Otrzymawszy zawiadomienia z dnia 17 sierpnia 2020 r. o zajęciu rachunków bankowych w dniu 21 sierpnia 2020r., Skarżąca w 7-dniowym terminie wynikającym z nowowprowadzonego art. 54 §3 u.p.e.a., upływającym z końcem 28 sierpnia 2020 r., winna złożyć skargę, a uczyniła to dopiero w dniu 31 sierpnia 2020 r.

Zachowanie wskazanego termin (któremu uchybiono) uzależniało, jak zasadnie wskazuje Skarżąca w skardze do tut. Sądu, udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej (któremu to celowi służy skarga na czynność egzekucyjną przeciwdziałając dokonaniu czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy i/lub zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej), a więc przesłanki określonej w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID-19.

W konsekwencji Dyrektor wydając w drugiej instancji postanowienie winien wziąć pod uwagę to, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Ustalenie to powinno rzutować na rozstrzygnięcie, które winien wydać Dyrektor jako organ odwoławczy. Ponownie rozpoznając sprawę (jako organ drugiej instancji) Dyrektor winien był stwierdzić wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji z naruszeniem przepisów postępowania. Prawidłowe zastosowanie przepisów przez Naczelnika (w stanie prawnym nieobejmującym art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID) winno skutkować (wobec ustalenia przez Naczelnika daty doręczenia zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych na dzień 21 sierpnia 2020 r.), jak zasadnie wskazał Dyrektor w zaskarżonej decyzji stwierdzeniem w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia skargi (art. 17 §1c w zw. z art. 54 §3 u.p.e.a.), a nie jej oddaleniu (na podstawie art. 54 §4 u.p.e.a.). Powyższe oznaczało, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (wadliwe rozstrzygnięcie), o czym mowa w art. 138 §2 k.p.a.

Jednocześnie wobec nowelizacji ustawy o COVID-19 i wynikającej z tego zasadności zastosowania w sprawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, co skutkowało wyeliminowaniem przesłanki bezprzedmiotowości postępowania w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną (skoro ww. przepisy otwierały możliwość złożenia przez Skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi i jej skutecznego złożenia), zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji na podstawie art. 138 §2 w zw. z 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. "Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" (w rozumieniu art. 138 §2 k.p.a.) związany z koniecznością zastosowania art. 15 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o COVID-19 w kontekście przewidzianej w nim możliwości przywrócenia Skarżącej terminu do złożenia skargi na czynności egzekucyjne i złożenia skargi przez stronę (której treść niekoniecznie musi odpowiadać treści pierwotnie złożonej skargi) miał bowiem "istotny wpływ na wynik jej rozstrzygnięcia". W zależności bowiem od złożenia wniosku, przywrócenia Skarżącej terminu do złożenia skargi na czynności egzekucyjne, treści złożonej skargi odmienne może być rozstrzygnięcie.

W konsekwencji, mając na uwadze art. 138 §2 w zw. z 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a., Dyrektor winien był uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, w konsekwencji czego doszłoby do zastosowania art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o COVID-19 (przez organ pierwszej instancji). W tym względzie Sąd nie podziela oceny Skarżącej co do tego, że to Dyrektor stwierdzając uchybienie terminowi do wniesienia skargi powinien był zawiadomić Spółkę o uchybieniu terminu i wyznaczyć Spółce termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Do uchybienia terminowi (do złożenia skargi) doszło przed organem pierwszej instancji, organ ten nieprawidłowo rozpoznał skargę, jednocześnie w następstwie zmiany stanu prawnego i wprowadzenia szczególnych regulacji w ustawie o COVID-19 (stosowanych wobec braku przepisów intertemporalnych również względem Skarżącej) pojawiła się możliwość rozpoznania sprawy (warunkowana zastosowaniem procedury określonej w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o COVID i złożeniem skargi) przez organ pierwszej instancji.

W konsekwencji za niezasadne Sąd uznał zarzuty sformułowane w pkt 4 i 5 skargi (opierające się na stanowisku, że Dyrektor winien w trybie 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 i 2 zawiadomić Skarżącą i wyznaczyć jej stosowny termin). Sąd nie podzielił również zarzutu sformułowanego w pkt 1 co do odmiennego ustalenia stanu faktycznego przez oba organy – zarówno organ pierwszej instancji, jak również organ drugiej instancji ustaliły, że zawiadomienie z dnia 17 sierpnia 2020 r. o zajęciu rachunków bankowych zostało doręczone w dniu 21 sierpnia 2020 r (i ustalenie to, w ocenie Sądu, było prawidłowe). Za niezasadny Sąd uznał również zarzut sformułowany w pkt 2. Uchylenie postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania nie może być w rozpatrywanej sytuacji uznane za orzeczenie na niekorzyść strony skoro postanowienie organu pierwszej instancji oddalało skargę. W istocie sytuacja procesowa Skarżącej nie uległa zmianie.

Organ I instancji uznał niezasadności skargi, natomiast organ odwoławczy przyjął, że brak było podstaw do procedowania z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 1.07.2020 r., II SA/Gd 750/19). Jednocześnie za zasadny Sąd uznał zarzut sformułowany w pkt 3 – organ odwoławczy winien umożliwić wypowiedzieć się Skarżącej. Zważywszy na to, że Dyrektor dokonał wadliwego rozstrzygnięcia (zastosował art. 138 §1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. zamiast art. 138 §2 w zw. z 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a.), co samo w sobie stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia, nie ma potrzeby rozważania, czy naruszenie zarzucane w pkt 3 skargi miało wpływ na wynik sprawy.

W konsekwencji, uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania (brak zastosowania art. 138 §2 w zw. z 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a.), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jednocześnie podstawę uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji (o wadliwości którego była mowa wyżej) stanowił art. 135 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Naczelnik stwierdzi uchybienie przez Skarżącą w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianego przepisami prawa administracyjnego terminu od zachowania którego jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej (tj. do złożenia skargi na czynności egzekucyjne) i zawiadomi Skarżącą o uchybieniu terminu (stosownie do art. 15zzzzzn2 ust. 1 pk1 ustawy o COVID-19), jednocześnie w zawiadomieniu wyznaczy Skarżącej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (stosownie do art. 15zzzzzn2 ust 2. ustawy o COVID-19).

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 §2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 597 zł składał się uiszczony wpis od skargi (w kwocie 100 zł), wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika (w kwocie 480 zł) oraz równowartość opłaty skarbowej z tytułu złożenia dokumentu pełnomocnictwa (w kwocie 17 zł).