Uzasadnienie
Skarżący – S. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ("WSA") skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do listopada 2012 r.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 6.559 zł, Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podnosząc, iż z racji osiąganych dochodów i braku majątku nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie. Skarżący wskazał, że osiąga dochód w wysokości 676,08 zł z tytułu pracy na pół etatu i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego WSA w Warszawie Skarżący wyjaśnił, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej - zamknął ją w 2012 r. Zadłużenie Skarżącego wynosi 160.000 zł z tytułu najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w W.. W 2008 r. w związku z tym zapadł prawomocny wyrok eksmisyjny, zaś od 2012 r. Skarżący pozostaje bez mieszkania i tytułu najmu. Aktualnie oczekuje na lokal socjalny. Skarżący nie posiada rachunków bankowych. Skarżący łoży kwotę 500 zł tytułem alimentów na syna. Skarżący dorabia jako [...] osiągając z tego tytułu dochody w wysokości średnio 2.000 zł. Skarżący oświadczył, że jego miesięczne wydatki wynoszą łącznie 1.550 zł, w tym alimenty, wynajęcie pokoju, media i komunikacja miejska.
Skarżący wskazał, iż zapłacił pełnomocnikowi 1.000 zł (w dniu 1 czerwca pełnomocnictwo zostało wypowiedziane). Do wniosku Skarżący załączył zaświadczenie o zatrudnieniu, wydruk z CEIDG, zeznanie podatkowe.
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz sądowy WSA w Warszawie zauważył w szczególności, że Skarżący nie wyjaśnił kwestii uzyskania środków ze zbycia w dniu [...] maja 2012 r. lokalu mieszkalnego w R. – za cenę 330.000 zł.
W sprzeciwie Skarżący zarzucił powyższemu postanowieniu referendarza sądowego WSA w Warszawie naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.". Podkreślił m. in., że z prac dorywczych nie uzyskuje – tak jak to założył referendarz – regularnych dochodów w kwocie 2.000 zł. Praca ta przynosi bowiem dochody zmienne, w zależności od ilości złożonych zamówień i możliwości ich wykonania przez Skarżącego. Kwota 2.000 jest w istocie najwyższą możliwą miesięczną kwotą możliwą do uzyskania z tego źródła. Jednocześnie normą są okresy, kiedy Skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu z prac dorywczych. Potrzeby związane z bieżącym utrzymaniem często przekraczają zatem uzyskiwany miesięcznie dochód, a Skarżący nie ma możliwości poczynienia oszczędności.
Skarżący zaprzeczył także stwierdzeniu jakoby uzyskał dochód ze sprzedaży mieszkania w kwocie 330.000 zł. Wyjaśnił, że w rzeczywistości zadatkował zakup mieszkania, wpłacając 70.000 zł, przy czym ze względu na ciężką sytuację materialną zrezygnował z tej inwestycji i sprzedał swój udział w tym mieszkaniu, odzyskując zadatkowaną kwotę 70.000 zł, która została przeznaczona na spłatę zadłużenia Skarżącego oraz opłacenie czesnego na gimnazjum i liceum syna Skarżącego.
W konkluzji Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do wniosku załączył akt notarialny z dnia [...] maja 2012 r. Rep. A Nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej.
W konsekwencji, przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki, a strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy (w niniejszej sprawie – osoba fizyczna) musi spełnić którąś z przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W ocenie Sądu wniosek Skarżącego zasługiwał na częściowe uwzględnienie. Wskazać bowiem należy, iż istotnie sytuacja majątkowa Skarżącego – jak wynika z jego oświadczeń i przedstawionych dokumentów - jest stosunkowo zła. Skarżący osiąga stały miesięczny dochód w wysokości 676,08 zł z tytułu pracy na pół etatu, dorabia także jako glazurnik osiągając z tego tytułu nieregularne dochody w wysokości średnio 2.000 zł miesięcznie. Jest to najwyższa możliwa do uzyskania w ten sposób kwota. Miesięczne wydatki Skarżącego wynoszą łącznie 1.550 zł, w tym alimenty na syna, wynajęcie pokoju, media i komunikacja miejska. Skarżący nie posiada majątku ruchomego, w tym oszczędności, ani nieruchomości. Nie posiada rachunków bankowych. Aktualnie oczekuje na lokal socjalny.
Zestawiając zatem dochody i oszczędności oraz wydatki Skarżącego, a w konsekwencji wolną kwotę środków pieniężnych, jakimi może dysponować, z wymaganymi na tym etapie postępowania kosztami sądowymi w kwocie 6.559 zł (wpis od skargi), stwierdzić trzeba, iż Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący spełnił więc przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i należało przyznać mu prawo pomocy w zakresie jedynego wymagalnego na chwilę obecną kosztu sądowego – wpisu od skargi.
W ocenie Sądu, jak wynika z całokształtu przedstawionych powyżej okoliczności, zasadne jest jednak jedynie częściowe zwolnienie Skarżącego od konieczności ponoszenia wpisu sądowego od skargi – ponad kwotę 1.000 zł. Środki w powyżej wskazanej wysokości Skarżący, nawet przy obecnej złej sytuacji majątkowej, może wygospodarować w ramach wspólnego gospodarstwa domowego, lub w ostateczności pożyczyć akonto przyszłych dochodów ze stosunku pracy i z prac dorywczych. Zrealizowana przy tym zostanie zarówno, wynikająca z art. 199 p.p.s.a., zasada odpłatności postępowania sądowo-administracyjnego, jak i gwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do sądu.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i § 4 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił o przyznaniu prawa pomocy.