Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu odwołania M. P. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. ustalające wysokość kosztów postępowania do poniesienia których jest zobowiązana strona, na kwotę [...] zł oraz termin zapłaty. Organ uznał za uzasadnione treścią art. 267 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej obciążenie M. P. kosztami podróży świadka oraz kosztami doręczenia wezwań dla świadków przesyłką kurierską. Przesłuchanie świadków odbyło się na wniosek skarżącego w toczącym się z jego wniosku postępowaniu w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. P. zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 267 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez błędną interpretację i błędne zastosowanie oraz naruszenie art. 120 oraz 127 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 ustawy przez uchylenie się organu odwoławczego od merytorycznego rozpoznania sprawy przez brak krytycznego stanowiska w zakresie niewłaściwej interpretacji i zastosowania art. 267 § 1 pkt 1 Ordynacji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
III SA/WA 1347/04
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Art. 264 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926, ze zm. powoływane dalej jako Ordynacja) jako zasadę przyjmuje, że koszty postępowania podatkowego ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat i gmina. Odstępstwa od tej zasady zawarte są w art. 267-268 Ordynacji i polegają na możliwości obciążenia kosztami postępowania stron bądź uczestników postępowania. Art. 267 Ordynacji stanowi zamknięty katalog kosztów obciążających stronę postępowania. Stosownie do unormowania przewidzianego w art. 267 § 1 pkt 1 Ordynacji do obciążenia strony kosztami postępowania konieczne jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek; wykazanie, że koszty zostały poniesione w interesie strony lub na jej żądanie oraz, że ich poniesienie nie wynika z ustawowego obowiązku
III SA/WA 1347/04 organów prowadzących postępowanie.
Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na treść art. 267 § 1 pkt 1 Ordynacji obciążyło skarżącego kosztami dojazdu świadka G. A. z miejsca zamieszkania do miejsca przesłuchania oraz kosztami doręczenia wezwań dla świadków przesyłką kurierską. Twierdziło, że dowody zostały przeprowadzone na żądanie skarżącego, a sprawa toczyła się na jego wniosek. Z zaskarżonego postanowienia nie wynika, iż została spełniona druga przesłanka z art. 267 § 1 pkt 1 ustawy, że poniesienie kosztów nie wynika z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.
Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie wynikającym z art. 122 Ordynacji podatkowej jest podjęcie niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Dążąc do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy organy podatkowe winny ustalić jakie fakty są istotne dla zastosowania prawa materialnego, w dalszej kolejności rozważyć jakie dowody będą pomocne dla ich ustalenia, następnie przeprowadzić dowody z urzędu oraz dowody wnioskowane przez stronę. Art. 188 Ordynacji nakłada na organ obowiązek przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę, w przypadku gdy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a więc
III SA/WA 1347/04 dotycząca przedmiotu sprawy i mająca znaczenie prawne dla jej rozstrzygnięcia, przy czym przedmiotem dowodu nie może być okoliczność stwierdzona wystarczająco innym dowodem. Uwzględniając wniosek M. P. o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków, organ podatkowy prowadzący sprawę w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego, uznał iż przeprowadzenie tych dowodów ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dokonując zatem analizy możliwości obciążenia skarżącego kosztem przeprowadzenia dowodów organ winien wykazać czy przeprowadzone czynności dowodowe nie wynikały z obowiązku ustawowego organu pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy stosownie do art 122 i 187 Ordynacji.
Obowiązkiem organu ustalającego koszty postępowania, które zobowiązana jest ponieść strona, jest wykazanie wysokości kosztów, co oznacza nie tylko wskazanie sposobu ich wyliczenia ale wykazanie celowości poniesienia kosztów we wskazanej wysokości. Organ obciążając M. P. kosztami przesyłki kurierskiej uzasadnił celowość tej formy doręczenia krótkim terminem między doręczeniem wezwań, a terminem wyznaczonej rozprawy. Nie wykazał z jakich przyczyn zachodziła konieczność tak pilnego wzywania świadków, czy przyczyna leżała po stronie skarżącego –
III SA/WA 1347/04 późne złożenie wniosku, czy nie było możliwości zmiany terminu rozprawy lub przeprowadzenie dowodu w innym terminie. Stanowi to naruszenie art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej.
Należy podzielić stanowisko skarżącego, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 233 § 1 pkt 1 i 127 Ordynacji. Art. 127 wprowadza zasadę dwuinstancyjności. Konsekwencją tej zasady jest postępowanie odwoławcze polegające na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy, nie tylko rozpatrzeniu zarzutów. Organ odwoławczy mógł wydać postanowienie o utrzymaniu orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji w mocy wyłącznie w przypadku, gdy stwierdził, że postanowienie jest zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego. Skoro postanowienie organu pierwszej instancji było dotknięte naruszeniem przepisów postępowania, utrzymanie w mocy orzeczenia stanowi naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji.
Uzasadnienie postanowienia zostało sporządzone z naruszeniem art. 217 § 2 Ordynacji. Stosownie do powołanego przepisu uzasadnienie stanowi integralną część postanowienia, winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Organ orzekając na podstawie art. 267 § 1 pkt 1 ustawy winien wykazać, iż wszystkie przesłanki określone w zastosowanym przepisie zaistniały oraz wskazać okoliczności, które za takim twierdzeniem
III SA/WA 1347/04 przemawiają. Brak wyczerpującego uzasadnienia związany z wykazanym wyżej wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy uniemożliwia Sądowi kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia.
Rozpoznając ponownie sprawę organ winien ustalić wskazane okoliczności i dokonać ponownej oceny czy zachodzą przesłanki z art. 267 § 1 pkt 1 Ordynacji.
Z przytoczonych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania mimo uwzględnienia skargi z uwagi na fakt, że skarżący był zwolniony od uiszczenia wpisu sądowego i nie wykazał aby poniósł inne koszty w związku z wniesieniem skargi.