Uzasadnienie
1. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu Skarżący E. C. wniósł na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację finansową spowodowaną roszczeniami organów podatkowych. Źródłem utrzymania Skarżącego jest umowa zlecenia oraz emerytura, z których dochód wynosi odpowiednio 3.500 zł oraz 1.600 zł (po potrąceniu egzekucyjnym). Skarżący zaznaczył że między nim a małżonką istnieje ustrój rozdzielności majątkowej.
2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącego przesłał pismo z 19 lipca 2010 r., w którym wyjaśnił, że Skarżący nie posiada tytułu prawnego do lokalu przy ul. [...] w W. Lokal ten jest własnością wnuczki, która reguluje związane z nim rachunki (czynsz, energia, gaz). Faktury wystawiane przez pełnomocnika opłaca syn Skarżącego T. Do pisma załączono zeznania podatkowe Skarżącego, tytuły wykonawcze.
Uwzględniając powyższe zważono, co następuje:
- 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony.
4. Tymczasem w niniejszej sprawie informacje o stanie majątkowym Skarżący przedstawił w sposób wybiórczy. Nie wykonał mianowicie wezwania referendarza sądowego z 7 lipca 2010 r. Uchylenie się od współpracy z Sądem w tym zakresie nie może pozostać bez konsekwencji. Z art. 255 p.p.s.a. wynika bowiem, że tryb wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych uruchamiany jest wtedy, gdy dane zawarte we wniosku są niewystarczające lub budzą wątpliwości, a zatem nieuczynienie zadość wezwaniu powoduje, iż materiał, którym dysponuje Sąd, pozostaje niekompletny, a wątpliwości co do oświadczeń strony nie zostają wyjaśnione.
I tak Skarżący nie nadesłał dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów z umowy zlecenia oraz emerytury, deklaracji VAT-7, zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania, wyciągów z rachunków bankowych. Skarżący nie wskazał i nie udokumentował wysokości kosztów miesięcznego utrzymania. Nie przedstawił dokumentów potwierdzających podjęcie wobec niego czynności egzekucyjnych.
Dokumentami takimi niewątpliwie nie są tytuły wykonawcze. Ich wystawienie i doręczenie zobowiązanemu świadczy co najwyżej o wszczęciu egzekucji administracyjnej.
Skarżący uchylił się też od ujawnienia sytuacji finansowej żony (nie przesłał jej zeznań podatkowych, nie udokumentował wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów, nie wyjaśnił czy posiada ona rachunki bankowe, a jeśli tak to nie nadesłał wyciągów z tychże rachunków), która w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art.
23) jest zobowiązana do pomocy mężowi. W kwestii obowiązku alimentacyjnego należy wskazać, że nie jest on uzależniony od istniejącego między małżonkami ustroju majątkowego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Podkreślenia wymaga, iż rozdzielność majątkowa (tak w niniejszej sprawie) w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienie NSA z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09).
Skarżący natomiast – jak się wydaje - błędnie przyjmuje, że rozdzielność majątkowa zwalnia jego żonę z pomocy finansowej, a ponadto uzasadnia odmowę udzielenia informacji na temat jej sytuacji majątkowej. Skoro Skarżący twierdzi, że potrzebuje pomocy w realizacji swoich praw (w tym przypadku w postaci uiszczenia kosztów sądowych), to istnieje konieczność oceny, czy pomoc udzielana przez żonę Skarżącego jest wystarczająca na zabezpieczenie tej potrzeby. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy żony Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego jego i jego rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o przyznaniu pomocy z budżetu państwa.
Reasumując stwierdzić należy, że referendarz sądowy nie dysponuje pełnym obrazem ani dochodów rodziny Skarżącego ani wydatków przez tę rodzinę ponoszonych. Brak jest zatem informacji koniecznych do stwierdzenia, że Skarżący spełnił przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.