Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, formularzem z 3/6/2016 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak dochodu, kłopoty zdrowotne, status osoby bezrobotnej i kłopoty rodzinne. W wykonaniu wezwania referendarza sadowego skarżący złożył, deklaracje podatkowe PIT oraz wyciągi z rachunków bankowych, faktury VAT,
Z treści urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów nadesłanych przez skarżącego na wezwanie referendarza sądowego wynika, ze wnioskodawca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,47 (3,55) ha przeliczeniowych. Wójt Gminy B. przyznał skarżącemu zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od 1 października 2015 r. w wysokości 150,42 zł. miesięcznie. M. T. wraz z matką H. O. mieszka domu o pow. 57 m2. H.O. otrzymuje emeryturę w wysokości 738,36 zł. miesięcznie. Środki finansowe którymi dysponuje rodzina nie wystarczają do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, dlatego wnioskodawca zaciągnął kredyty na kwotę 3100 zł
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy jest w części uzasadniony. M. T. wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych wymagalnych kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarżący zaspokaja tylko najbardziej elementarne potrzeby życiowe. O niemożliwości pokrycia przez niego kosztów postępowania w pełnym zakresie świadczy fakt przyznania mu zasiłku okresowego, które jest przyznawane ze względu na kryterium dochodu na jednego członka rodziny pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym (634 zł. miesięcznie).
Z tych względów należało zwolnić skarżącego od obowiązku poniesienia wymagalnych kosztów postępowania, tj. od wpisu od skargi – tym bardziej, że w podobny sposób była już oceniana przez sądy sytuacja życiowa strony.
Nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w pełnym wnioskowanym zakresie fakt, że strona nie ma wykształcenia prawniczego. Referendarz sądowy wskazuje, że Sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom – ale tylko występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - niezbędnych pouczeń w przystępnym języku, co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 §1 i § 2 p.p.s.a.).
Referendarz sądowy wskazuje dodatkowo, że w postępowaniu przed Sądem I instancji prowadzonym obecnie: 1. nie obowiązuje przymus adwokacki;
2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę a niezależnie od postawionych zarzutów. Dlatego referendarz sądowy uznał, także wobec treści uzasadnienia z formularza PPF i dodatkowo złożonych, w wyniku wezwania, dokumentów, że udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem I instancji nie zwiększy – w niniejszej sprawie - gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu, pomijając już fakt, że strona posiada środki finansowe, z których może opłacić działanie profesjonalnego pełnomocnika.
Dlatego, referendarz sądowy, uwzględniając też regułę adhibe rationem difficultatibus, nakazującą odwołanie się do racjonalnego wnioskowania w razie trudności (w niniejszej sprawie trudności w zakresie oceny zakresu przyznania prawa) pomocy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.