Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 10 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1462/15

Uzasadnienie

1. 1) A. H., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, zwróciła się na formularzu PPF z 5//7/2015 r, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Do formularza załączyła decyzję z ośrodka pomocy społecznej o przyznaniu zasiłku, odcinek renty, zaświadczenie lekarskie o leczeniu popularnych chorób cywilizacyjnych ([...], [...]).
2. 2) W uzasadnieniu formularza PPF strona powołała się na stan zdrowia, niewielkie dochody, prowadzoną egzekucję i potrzebę pomocy pełnomocnika w sprawie. Wskazała, że posiada dom o pow 72 m.kw. wraz z działką o pow 2 tys m.kw. Utrzymuje się z renty (po potraceniach ok 800 zł) i z zasiłków.
3. 3) Referendarz sądowy wskazuje, że skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: "p.p.s.a."). W zakresie częściowym prawo pomocy może być przyznane - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
4. 4) Wymagalne w sprawie koszty sądowe wynoszą 500 zł. Od uiszczenia tej kwoty zależy rozpoznanie sprawy przez Sąd, przy czym sposób rozpoznania sprawy nie zależy od wkładu pełnomocnika. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca, powołując się na materiały dowodowe, w niniejszej sprawie nie w pełni wykazała, że nie jest w stanie ponieść – ale natychmiastowo - wymagalnych kosztów sądowych w sprawie, bez uszczerbku dla swojego utrzymania. W szczególności dopuszczalny logicznie byłby pogląd, ze z kwoty uzyskiwanego comiesięcznie, zadeklarowanego dochodu jest ona w stanie uiścić choćby cześć wpisu od skargi. Jednakże pogląd o nienajlepszej sytuacji strony podzieli ośrodek pomocy społecznej przyznając jej zasiłek. Nadto, nienajlepsza kondycja finansowa strony wynika z dokumentów, które złożyła w postępowaniu i które były pod kątem prawdziwości weryfikowane przez organy administracji ("Oświadczenie...", s 8 akt administracyjnych, wniosek z 11/2/2014 r s 13 akt adm). Zdaniem referendarza sądowego, fakt posiadania przez skarżącą majątku o znacznej wartości (tj ok 720 tys zł – por ustalenia z postanowienia z 10/2/2015 r, k 75 akt administracyjnych) nie jest okolicznością uzasadniającą odmowę prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ majątek ten (dom i działka, widoczne na google street view), posiadany od wielu lat, zabezpiecza podstawowe potrzeby egzystencjalne strony i możliwość gospodarowania nim jest – w sytuacji strony – wyłączona: nie każde posiadanie majątku o dużej wartości umożliwia jego ekonomiczne wykorzystanie. Tym bardziej, z uwagi na sygnalizowane w części historycznej postanowienia, kłopoty zdrowotne strony, które choć wspólne dla dużej części społeczeństwa, mogą utrudniać podejmowanie decyzji w krótkim terminie siedmiu dni do uiszczenia wpisu od skargi – należy, w ocenie urzędnika sadowego, poddać prawo dostępu do Sądu A.H., szczególnym gwarancjom. Z tych powodów referendarz sądowy, wykraczając poza uzasadnienie z wniosku o prawo pomocy, zadecydował o zwolnieniu strony od kosztów sądowych.
5. 5) Odnosząc się do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy wskazuje że w postępowaniu przed Sądem I instancji: 1. nie obowiązuje przymus adwokacki;
6. 2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę a niezależnie od postawionych zarzutów (czyli zakres i wnikliwość badania nie zależy od udziału pełnomocnika);
7. 4. udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem I instancji nie zwiększa gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu.
8. 6) Jednakże, referendarz sądowy badając wniosek strony ma też na uwadze przedmiot sprawy, którym jest "odmowa uwzględnienia wniosku o rozłożenie na raty należności podatkowych z tytułu podatku od spadków i darowizn" (data stwierdzenia nabycia spadku po matce H. H. [...] /01/2008 r, ostateczna decyzja pierwszoinstancyjna o wymierzeniu podatku w aktach administracyjnych), co poddaje rozwadze nie tylko skarżącej, ale i ORA. Uwzględniając te zmienne i ich wpływ na sposób rozstrzygania sprawy, wnikliwość jej badania przez Sąd oraz gwarancje procesowe strony jak też sygnalizowaną kondycję strony, referendarz sądowy zauważa, że wskazane w sprawie byłoby udzielenie stronie przez profesjonalnego pełnomocnika p e ł n e j i n f o r m a c j i o stanie sprawy, możliwości wzruszania niekorzystnych dla strony rozstrzygnięć organów administracji, treści przepisów prawnych (w tym tych dotyczących ulg dla osób najbliższych w podatku od spadków i darowizn) i możliwym ich wpływie na sposób rozpoznania sprawy przez organy podatkowe, realizacji zasady informowania strony oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie strony – cierpiącej na [...] - do organów podatkowych. Referendarz sądowy stoi na stanowisku, że strona o stwierdzonej niezdolności do uiszczenia wpisu od skargi i kosztów w ogóle powinna też mieć prawo do nieodpłatnego i bezzwłocznego zapoznania się z pisemnymi motywami rozstrzygnięcia, jako, że jest to element współkształtujący prawo do Sądu, a (krótki) termin do złożenia stosownego wniosku również może wynosić siedem dni od daty otrzymania wezwania. Niekiedy też niezbędna jest pomoc profesjonalnego pełnomocnika w wyjaśnieniu stronie motywów rozstrzygnięcia. Zarazem, skoro spór w sprawie "o odmowę rozłożenia na raty" dotyczy oceny faktycznej możliwości gospodarowania domem i działką o wartości 720 tys zł i wpływu posiadania domu na możliwość zastosowania ulgi, to ten sam (sporny) fakt dysponowania majątkiem nie może być przyczyna odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, przy ustalonej kondycji życiowej (finansowej, zdrowotnej) strony.
9. 7) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.