Uzasadnienie
5III SA/Wa 1500/06
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. odmawiającą pani I. S. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres maj - sierpień 2000 r.; na ubezpieczenie zdrowotne za okres maj - sierpień 2000 r. oraz na Fundusz Pracy i FGŚP za okres maj - sierpień 2000 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z obowiązującymi przepisami osoby prowadząc działalność gospodarczą są zobowiązane do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Z tytułu nieopłaconych składek na koncie strony powstało zadłużenie, które podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.
Organ wskazał, że z analizy sprawy wynika, nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności z pomimo braku jej całkowitej nieściągalności. Także trudna sytuacja materialna strony nie ma potwierdzenia w aktach sprawy, gdyż pani I. S. nie korzysta z pomocy socjalnej.
W dniu 10 kwietnia 2006 r. skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył pani I. S. Skarżąca wskazała, że nie ma żadnego majątku, jedynym jej źródłem utrzymania jest skromna renta, a zadłużenie powstało bez jej woli, zatem w sprawie istnieją przesłanki do umorzenia zaległości.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżąca. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), a mianowicie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Niezależnie od doniosłości zarzutów i argumentów obu stron, przede wszystkim zbadania wymagała kwestia, czy w trakcie postępowania Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przestrzegał przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących trybu i zasad postępowania odwoławczego.
Zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który przekazał w pierwszej instancji w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
Organ odwoławczy bada z urzędu kwestię terminowości złożenia odwołania i w razie stwierdzenia uchybienia terminu postanowieniem w trybie określonym przez art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdza uchybienie tego terminu.
Badając kwestie związane z zagadnieniem nieuchybienia przez stronę terminowi do wniesienia odwołania organ drugiej instancji powinien kierować się treścią art. 57 Kodeksu postępowania administracyjnego, wedle którego, jeśli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu (§ 1).Terminy określone w tygodniach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim tygodniu, który nazwą odpowiada początkowemu dniowi terminu (§ 2). Natomiast, gdy koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni (§ 4). Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało:
- - wysłane w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za poświadczeniem przedłożenia, do organu administracji publicznej,
- - nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego,
- - złożone w polskim urzędzie konsularnym,
- - złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej,
- - złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku,
- - złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego (§ 5).
W sytuacji, gdy strona uchybiła terminowi to zgodnie z art. 58 Kodeksu postępowania, termin ten można przywrócić na wniosek strony (§ 1), ale wtedy gdy strona w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia złożyła stosowny wniosek, uprawdapadabniając przyczyny uchybienia oraz jednocześnie dopełniła czynności, dla której upłynął termin (§ 2).
Niedopuszczalne jest przywracanie terminu z urzędu bez wniosku strony.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca pani I. S. otrzymała decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. w dniu 7 marca 2006 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru k - 63). Jak wynika z pieczęci na kopercie, w której znajdowało się odwołanie od wyżej wskazanej decyzji skarżąca złożyła odwołanie w dniu 23 marca 2006 r.(dowód: koperta k - 66). Tymczasem wedle reguł określonych we wskazanym powyżej art. 57 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego termin do wniesienia odwołania upłynął dzień wcześniej - [...] marca 2006 r., przy czym był to dzień powszedni, nie świąteczny, a więc nie można tu było wobec strony zastosować reguły przedłużającej termin do złożenia odwołania wynikającej z art. 57 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Skarżąca wraz z odwołaniem nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, nie zaistniała więc okoliczność przewidziana w art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mimo to Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozpatrzył odwołanie. W ten sposób organ naruszył w sposób rażący wyrażoną w art. 16 § 1 Kodeku postępowania administracyjnego zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Należy wskazać, że z "rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy organ działa w sposób sprzeczny z jasno brzmiącym, i niebudzącym wątpliwości przepisem prawa (por. B. Adamiak/J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Warszawa 2002 s. 728). W sprawie organ błędnie obliczył termin do wniesienia odwołania przez panią I. S. mimo jasnych reguł obliczenia terminów określonych w art. 57 Kodeksu postępowania administracyjnego. Popełniając ten błąd dopuścił do rozpatrzenia odwołania od decyzji, która była ostateczna w ten sposób złamał jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.