Uzasadnienie
B. K. (dalej "skarżąca" lub "wnioskodawczyni"), na urzędowym formularzu PPF z 15 kwietnia 2014 r., dołączonym do skargi do Sądu, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją finansową. Wskazała, że: - jest na rencie; - dopiero w 2013 r dowiedziała się, ze zmarły pozostawił długi wobec US; - nie ma majątku ani oszczędności; - skarga do Sądu jest ostatnia nadzieją na wyjaśnienie sprawy; - miesięcznie uiszcza 150 zł za prąd, 50 zł za gaz, 18 zł za telewizor, 44 zł za telefon, 370 zł za leki swoje i męża; - mieszka w niewielkim mieszkaniu należącym do córki wraz z mężem; - mąż strony jest na emeryturze; - koszty opału poniosły za stronę dzieci (3 tys zł); - wraz z mężem osiąga miesięcznie kwotę 1771 zł 67 gr netto; - skarżąca przeszła w 2005 r [...] i ma problemy [...]; - cierpi na [...], [...]; mąż strony cierpi na [...].
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 10 czerwca 2014 r strona przekazała kalkulacje kosztów życia, dowód wpłaty podatku rolnego, kredytu, decyzję KRUS o wypłacie emerytury, decyzja Prezesa KRUS o wypłacie renty, zaświadczenie o stanie rachunku bankowego, historie rachunku bankowego, fakturę VAT za energie elektryczną, abonament telefoniczny, decyzję o wymiarze podatku rolnego za 2014 r, PIT-37 i PIT-0 za 2013 r, roczne obliczenie podatku przez organ rentowy, skierowanie do poradni diagnostycznej, kartę leczenia szpitalnego, kartę informacyjna ze szpitala, skierowanie na zabiegi terapeutyczne, historię choroby.
Nadto skarżąca, w piśmie z 18 czerwca 2014 r poinformowała o tym, że "chciałaby kupić [...]", bo "stare [...] są zniszczone". Potrzebne są też [...], ponieważ "[...]", a "[...]". Mąż strony, z uwagi na [...] potrzebuje odpowiedniego odżywiania i dodatkowych witamin. Nadto strona wskazała, ze przez cztery lata opiekowała się ciężko chorym bratem, który cierpiał na "[...]". Strona, jak stwierdziła, nie korzystała nigdy z pomocy państwa.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. o prawo pomocy w zakresie częściowym.
Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł. Zdolność do uiszczenia pozostałych kosztów sądowych, tj. potencjalnie wymagalnych, należy badać z każdorazowym uwzględnieniem sytuacji finansowej strony w momencie wystąpienia kosztów, ponieważ sytuacja majątkowa strony może zmieniać się w czasie (choćby w wyniku podjęcia zatrudnienia). Stąd rozstrzygnięcie o zakresie wniosku wyrażone w sentencji.
Zdaniem referendarza sądowego, strona należycie wykonała wezwanie referendarza sądowego i przekazała większość c informacji, o które była wzywana.
Brak satysfakcjonujących stronę dochodów strona wyjaśniła tym, że zły stan zdrowia uniemożliwia mu osiąganie ich w wysokości większej niż niezbędne na zaspokojenie podstawowych potrzeb, co zyskuje zrozumienie u referendarza sądowego. Okoliczność ta jest potwierdzona w treści nadesłanych dokumentów (wyciągu z rachunku bankowego, rozliczeniach z organami podatkowymi i decyzji Prezesa KRUS). Na decyzję o przyznaniu prawa pomocy ma także wpływ fakt, że strona nie ma pełnej swobody w alokacji dochodów gospodarstwa domowego. Jej wolność w tym zakresie jest ograniczana przez konieczność zabezpieczenia środków na koszty leczenia (ok 400 zł miesięcznie) oraz zwiększone koszty należytego odżywiania (w przypadku męża). Nie bez znaczenia dla budżetu domowego są wydatki na wzmiankowane "[...]" czy "[...]", jak też wydatki wynikające z utrudnionego przemieszczania się. Także ta okoliczność znajduje zrozumienie u referendarza sądowego w stopniu wyrażonym w sentencji.
O nienajlepszej kondycji finansowej strony świadczy fakt pokrywania wydatków związanych z ogrzewaniem mieszkania przez córkę, choć akurat ta okoliczność, z uwagi na zamieszkiwanie przez stronę w lokalu córki, ma ograniczoną skuteczność jeżeli chodzi o przyznanie prawa pomocy: po pierwsze lokal należy do córki i to do niej należy utrzymanie go w należytym stanie, a po drugie – córka jest zobowiązana do wynikających z k.r.io. świadczeń na rzecz rodziców znajdujących się w ciężkiej sytuacji materialnej. Nie uszło uwadze referendarza sądowego to, że głównym powodem, na który strona powołuje się we wniosku o prawo pomocy jest "ciężka sytuacja materialna", a wydatki na ogrzewanie zostały już poniesione, z korzyścią dla budżetu skarżącej.
Referendarz sądowy zauważa, że kwota miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego strony wynosi ok 1770 zł netto. Ta kwota jest rozdysponowana miesięcznie w całości, przy czym w miesiącu marcu strona wydała dodatkowo 582 zł, w tym 500 zł z tytułu ubezpieczenia i przeglądu samochodu. Ponoszenie tych ostatnich wydatków, choć nie korzystają one z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych, nie jest przyczyna odmowy przyznania prawa pomocy, ponieważ stan zdrowia strony uzasadnia posiadanie środa lokomocji. Jednakże, zarazem, zdolność jednorazowego poniesienia przez skarżącą wydatków we wskazanej kwocie, bez uszczerbku dla miesięcznych finansów, ma wpływ na ocenę zdolności gospodarowania posiadanymi w gospodarstwie domowym dochodami. Godne wzmianki jest to, że od stycznia do czerwca strona poniosła wydatki w kwocie 11248,74 zł i osiągnęła dochód w wysokości 11113,06 zł. Z prostego zestawienia wynika, że skarżąca dysponuje środkami nieujawnionymi w składanych deklaracjach. Z uwagi jednak na wielkość tych "dodatkowych" środków, sygnalizowaną pomoc córki, nie jest to okoliczność uzasadniająca odmowę przyznania prawa pomocy w całości.
Nadto referendarz sądowy zauważa, że wysokość zaległości podatkowych, za które odpowiedzialnością obarczono stronę, wynosi 1959,40 zł, natomiast wpis stały od skargi – 500 zł. Koszt wniesienia skargi, ustalany ustawą, jest więc nieproporcjonalny względem wartości przedmiotu sporu, ponieważ wynosi ¼ dochodzonych należności. Znaczenie tej proporcji może być większe, jeśli uwzględni się stan zdrowia, rodzaj zaległości (odpowiedzialność osób trzecich), świadomość (brak) istnienia zaległości oraz okoliczności powstania należności głównej, wzmiankowane w części historycznej postanowienia.
Z tych powodów, referendarz sądowy, biorąc pod uwagę wysokość i strukturę wydatków strony, zadeklarowany stan zdrowia i wiek, rozbieżności w złożonych deklaracjach oraz wysokość zadeklarowanych dochodów w gospodarstwie domowym, proporcję wartości przedmiotu sporu i wysokości wpisu stałego, jak też – przede wszystkim, zabezpieczając prawo do rozpoznania skargi strony przez Sąd (art. 45 Konstytucji RP), orzekł o zdolności do poniesienia w sprawie kwoty wyrażonej w sentencji, tj. kwoty 100 zł.
Stąd, należało, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzec jak w sentencji.