Uzasadnienie
1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (zwolnienia od wpisu od skargi)- następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego.
2) E. B., S. B. dalej jako skarżący lub strona, we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF z 2 lipca 2011 r, wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu poinformowali, że złożyli do Sądu trzy skargi (III SA/Wa 1643/11, III SA/Wa 1644/11, III SA/Wa 1645/11), od których wymagane są wpisy (312, zł, 500,- zł, 2000 zł). Nadto strona toczy liczne spory przed organami podatkowymi odnośnie podatku VAT, a skargi w tych sprawach wpłyną do Sądu. Strona leczy się, a leczenie jest kosztowne. Strona podała, ze w jej gospodarstwie domowym znajduje się pięć osób (ur. 1970, 1968, 1990, 1997, 2006 r). E. B.
Sygn. akt III SA/Wa 1644/11 uzyskuje, jako [...], kwotę 3000,- zł brutto co miesiąc, S.B., pracując jako [...], 300,- zł. Wykonując wezwanie referendarza sadowego z 8 lipca 2011 r. strona poinformowała o tym, że: nie prowadzi działalności gospodarczej od 2007 r.; nie posiada rachunku bankowego; pieniądze uzyskiwane z pracy SA przeznaczane w całości na utrzymanie rodziny; S.B. uległ w 2002 r. wypadkowi drogowemu i nie może podjąć pracy w pełnym wymiarze. Strona załączyła kartę informacyjną ze szpitala (2 szt); zeznania podatkowe małżonków za 2009 i 2010 r.
3) Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom strony skarżącej, zawartym w treści formularza PPF, o subiektywnym odczuciu na temat braku środków finansowych w wysokości umożliwiającej jej pokrycie całości należności z tytułu wymagalnych kosztów sądowych. Badając zdolność strony do ponoszenia kosztów postępowania, referendarz sądowy ma na uwadze tak konieczne wydatki związane z codzienną egzystencją (podtrzymanie), jak też zdolność wykorzystania możliwości zarobkowych skarżącego oraz wydatki ponoszone na poratowanie zdrowia. W tym też względzie referendarz sądowy nie wiąże negatywnych skutków w zakresie rozstrzygnięcia o prawie pomocy z brakiem wyszczególnienia wydatków strony, przyjmując w tej materii wyznacznik średnich potrzeb przeciętnego członka społeczeństwa. Stąd, uchylenie się od odpowiedzi na poszczególne punkty z wezwania z 8 lipca 2011 r. nie zostało zakwalifikowane jako podstawa do odmowy przyznania stronie prawa pomocy.
4) Referendarz sądowy przyjmuje do oceny wniosku o prawo pomocy twierdzenia skarżących, zgodnie z którymi dysponują oni łącznym dochodem w wysokości ok. 2600,- zł miesięcznie netto, z którego pokrywają wydatki związane zarówno z codziennym utrzymaniem pięciu osób, jak też te przeznaczone na poratowanie zdrowia. Referendarz sądowy wskazuje, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę, wynosi w 2010 r. ok. 800,- zł, a w modelu gospodarstwa domowego prowadzonego przez stronę – 737, 30 zł (http://www.ipiss.com.pl). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania minimum więzi społecznych. W 2010 r. wartość minimum egzystencji oznaczono na kwotę ok. 445 zł (w gospodarstwie domowym takim jak skarżącego – 413,97 zł). Wprawdzie w stosunku do skarżącego, który zadeklarował dysponowanie środkami w wysokości ok. 3300,- zł brutto nie można mówić o zakwalifikowaniu do grupy osób znajdujących się w "skrajnym ubóstwie", jednakże jego sytuacji majątkowej nie można uznać za umożliwiającą mu zgromadzenie środków w pełnej wysokości na potrzeby postępowania sądowego, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla podmiotów znajdujących się w jego gospodarstwie domowym. Z oświadczeń złożonych przez stronę wynika, iż łączny miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny uniemożliwia pełne pokrycie kosztów sadowych wymagalnych w sprawie. Nie oznacza to jednak, ze strona nie jest zdolna do poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie. Mając na uwadze treść prawomocnego postanowienia z 29 kwietnia 2011 r. III SA/Wa 269/11, przy zbliżonej, deklarowanej sytuacji strony, referendarz sądowy uznał, że strona jest zdolna uiścić z uzyskiwanych środków koszty w trzech sprawach, w łącznej wysokości 200,- zł
Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, iż strona nie wykazała, aby jej sytuacja majątkowa dawała podstawy do zwolnienia jej z ponoszenia kosztów sądowych w większym zakresie. W szczególności, rodzina skarżących dysponuje miesięcznie stałym dochodem w zadeklarowanej uprzednio wysokości, z kolei jak wskazali sami wnioskodawcy w postępowaniu prowadzonym w sprawie III SA/Wa 269/11, miesięczne wydatki rodziny kształtują się na poziomie 2.400 zł. W konsekwencji uzyskiwany dochód pozwala na poczynienie drobnych oszczędności i uiszczenie kosztów sądowych w oznaczonej wysokości. Możliwości strony uiszczenia opłat sądowych w innych, wniesionych w innym czasie skargach, będzie badane, jeżeli strona złoży stosowny wniosek o przyznanie prawa pomocy.
- 5) Mając to na uwadze, referendarz sądowy, na obecnym etapie postępowania, był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzec, jak w sentencji.