Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
Skarżący, tj. W. S., zwrócił się na formularzu PPF z 28/7/2015 r, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu PPF wskazał, że: - nie jest w stanie zgromadzić środków na poczet wpisu od skargi w kwocie 1262 zł; -nie posiada majątku, a jedynie zobowiązanie podatkowe w kwocie 42 tys. zł; - mieszka z żoną, łączy ich ustrój rozdzielności majątkowej; - cały majątek nalży do żony (dom w O., ul [...] pow. 222 m kw., działka 815 m kw., mieszkanie w O. pow. 53 m kw.; nieruchomość w D. 1000 m kw.; nieruchomość w miejscowości C. 37 tys. m kw.; udział ½ własności nieruchomości usługowej w O., pow. lokalu 224 m kw., pow. działki 696 m kw.); -ani strona, ani żona strony nie posiada wolnych środków finansowych; - żona strony spłaca dwa kredyty, na co przeznacza cały swój dochód; - skarżący uzyskuje z umowy ¼ etatu i z działalności gosp. kwotę 700 zł miesięcznie, jego zona – 2,5 tys. zł.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego strona poinformowała o tym, że: - działalności gospodarczej nie prowadzi od czasu rozwiązania spółki w 2012 r; - nie posiada rachunków bankowych; - nie uzyskuje innych środków, oprócz tych wymienionych w złożonym oświadczeniu; - jest w stanie partycypować w kosztach postępowania w kwocie 400 zł.
Skarżący przekazał PIT-36L za 2012 r, oświadczenie o sprzedaży w d 4/3/2015 r 98 % ogółu paw i obowiązków w A. sp. z o.o.; zaświadczenie wystawione przez D.S. o zatrudnieniu strony (W. S. na stanowisku Dyrektora ds. realizacji inwestycji; R. sp. z o.o. za okres od stycznia do lutego 2015 r; umowę o pracę strony z A. sp. z o. o; PIT-28 D. S. za 2014 (przychody z najmu – 20 tys. zł); - formularz obliczeniowy zaliczki na podatek dochodowy żony strony za okres 1/07-31/07/2015 r; PIT-36 żony strony za 2014 r (przychód – 82138,88 zł); PIT/B żony strony za 2014 r; PIT 36L strony za 2014 r (przychód w wysokości 175 tys. zł); PIT/B strony za 2014 r. Strona poinformowała, że uzyskuje obecnie 324 zł dochodu z tytułu umowy o pracę, żona strony 2287 zł z tytułu wynajmu lokalu. Miesięczne obciążenia małżeństwa S. z tytułu rat kredytów, bieżących opłat, jedzenia, pozostałych wydatków to kwota ok 4 tys. zł. Referendarz sądowy wskazuje, że wymagany wpis sądowy od skargi w kwocie 1262 zł jest jedynym kosztem wymagalnym obecnie w sprawie.
Biorąc pod uwagę zadeklarowany majątek żony (kilkusetmetrowy dom, mieszkanie, działki, lokal usługowy) należy uznać ją za osobę zamożną (majętną). Wniosek ten znajduje potwierdzenie w zdjęciach google street view, przede wszystkim w odniesieniu do nieruchomości. Z analizy innych akt sądowych wynika, ze rozmiar prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej umożliwia jej zatrudnianie osób występujących w innych sprawach jako skarżący (por III SA/Wa 1756/15). Płonne są przy tym obawy skarżącego, że wobec łączącego go z małżonką ustroju rozdzielności majątkowej i posiadania przez małżonkę całego majątku nie będzie on w stanie zgromadzić (nie będzie uprawniony) środków na poczet postepowania sądowego. Jest wręcz odwrotnie! Przywołać należy okoliczność, że z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz z utrwalonego – od kilkudziesięciu już lat – orzecznictwa sądów, nie tylko administracyjnych, ale i powszechnych, wynika, że ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia małżonków ani z wzajemnej pomocy (w tym w uiszczaniu kosztów sądowych), ani z obowiązku ujawnienia sytuacji majątkowej.
Zarówno dochody skarżącego, jak też dochody żony ze stosunku pracy należy uwzględniać przy szacowaniu zasobów i możliwości finansowych strony. Zrozumiała zatem jest decyzja referendarza sądowego, stanowiąca jednakże tylko powielenie wielokroć wyrażanych poglądów sądów administracyjnych, że z kwoty środków uzyskiwanych przez żonę strony, choćby dodatkowo (jak te z najmu w wysokości 3 tys. zł), małżonkowie są w stanie wygospodarować kwotę należna z tytułu wpisu od skargi w wysokości niespełna 1300 zł. W żadnym natomiast wypadku nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia należności z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych, jak z tytułu zadeklarowanego (karta 34 akt sądowych) kredytu. Z deklaracji strony wynika (s 32 akt sądowych), że dnia 4/3/2015 r zbyła ona 98 % praw i obowiązków w A. sp. z o.o. (spółki generującej kilkusettysięczny obrót tylko w dwóch pierwszych miesiącach roku działania): także środki z tego tytułu strona powinna uwzględniać prezentowaniu swojej zdolności finansowej.
Referendarz sądowy przypomina, że skarga do sądu jest związana z działalnością gospodarczą skarżącego, ponieważ dotyczy działalności sc. A. (fikcyjne faktury, zawyżanie kosztów uzyskania przychodów). Zdolność poniesienia wskazanych kosztów sądowych należy badać z uwzględnieniem uzyskiwanych w ramach tej działalności przychodów. Koszty sądowe są bowiem jednym z kosztów działalności gospodarczej. Skarżący, wbrew wezwaniu referendarza sądowego z 5/8/2015 r (pkt 3) nie złożył też wyciągów z rachunków bankowych poprzedzających zakończenie działalności gospodarczej jak tez nie ujawnił przychodów z działalności gospodarczej (pkt 2), z wyłączeniem RZIS za okres od stycznia do lutego 2015 r – lecz już spółki z o..o, a nie – jak poprzednio strona zadeklarowała, spółki cywilnej. Brak tych dokumentów bankowych i księgowych, których obowiązek archiwizacji wynika z mocy prawa, w istotny sposób ogranicza możliwość przyznania prawa pomocy, ponieważ nie została wyjaśniona w sposób wystarczający sytuacja majątkowa strony i w konsekwencji - nie zostały wykazane przesłanki umożliwiające przyznanie prawa pomocy.
Referendarz sądowy – z żalem - zauważa, że wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. Referendarz sądowy jest bowiem ograniczany w wolności podejmowanych rozstrzygnięć nie tylko przez obowiązujące prawo, ale też przez wskazania wynikające z dorobku prawnego (sądów administracyjnych w szczególności), które wykluczają przyznanie prawa pomocy zarówno w sytuacji niewykazania sytuacji finansowej, jak też w wypadku dysponowania w gospodarstwie domowym majątkiem znacznej wielkości czy przychodami w wysokości przekraczającej zobowiązania z tytułu kosztów sądowych. Obie te okoliczności występują w niniejszej sprawie.
Dlatego, po uwzględnieniu skutków wynikających z taktyki procesowej skarżącego oraz po analizie tych przedłożonych mu przez stronę materiałów, referendarz sądowy, także klasyczną paremię, zgodnie z którą należy orzekać na podstawie ustaw, a nie naśladować wcześniejsze rozstrzygnięcia (Non exemplis, sed legibus iudicandum est), był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 1 i § 3 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowić jak w sentencji