Uzasadnienie
Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "Prezes Zarządu PFRON") decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., działając na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 2, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa o rehabilitacji") oraz art. 21 § 1 i § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 115 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "Ordynacja podatkowa"), ustalił odpowiedzialność A.B. (Skarżącej w niniejszej sprawie) za zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Przedsiębiorstwa Handlowego "M." s.c. J. W., A.B..
Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, z uwagi na przedawnienie zobowiązania objętego przedmiotową decyzją.
Pismem z dnia 9 sierpnia 2007 r. Skarżąca wniosła do Urzędu Skarbowego w Z. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...], ponownie podnosząc, że zobowiązania określone decyzją Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...]czerwca 2007 r. uległy przedawnieniu. Urząd Skarbowy w Z. przekazał do PFRON - będącemu wierzycielem w niniejszej sprawie - zarzuty wniesione przez zobowiązaną celem zajęcia stanowiska.
Prezes Zarządu PFRON, w oparciu o treść art. 34 § 1a) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej powoływanej jako "u.p.e.a."), art. 124 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.") oraz art. 49 ust. 1 i ust. 3 ustawy o rehabilitacji, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego przez Skarżącą zarzutu, z uwagi na fakt, że podniesiony przez Skarżącą zarzut dotyczący niewymagalności obowiązku jest przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu.
Na powyższe postanowienie, zgodnie z zawartym w nim pouczeniem, Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu podniosła, że Prezes Zarządu PFRON rozpatrzył tylko jeden z podniesionych zarzutów. Wyjaśniła jednocześnie, że nie otrzymała wymaganego prawem upomnienia do zapłacenia zaległości, co winno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu PFRON wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie od treści art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), Sąd odrzuci skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przepis ten nawiązuje do przesłanek dopuszczalności zaskarżenia sensu stricto tj. obejmujących m.in. przesłanki przedmiotowe i podmiotowe, a także warunki formalne do wniesienia skargi, w tym wyczerpanie środków zaskarżenia.
W myśl art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
W przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona przedwcześnie, gdyż wniesiono ją od postanowienia nieostatecznego. Postanowienie Prezesa Zarządu PFRON, wydane na podstawie art. 34 § 1a) u.p.e.a., w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym, jest bowiem, w ocenie składu orzekającego, postanowieniem wydanym w pierwszej instancji i przysługuje od niego zażalenie.
W punkcie wyjścia wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli stanowią tak przepisy u.p.e.a. lub k.p.a. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Paragraf 1a tego przepisu przewiduje z kolei, że o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Postawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 34 § 1a) u.p.e.a. Przepis ten dodany został ustawą z dnia 10 września 2003 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2003 r. Nr 193, poz. 1884). W świetle tego przepisu, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
Wykładnia literalna tego przepisu w nawiązaniu do art. 17 § 1 u.p.e.a. mogłaby prowadzić do wniosku, że jeżeli w dodanym przepisie nie zawarto formuły, iż na takie postanowienie przysługuje zażalenie, to zażalenie faktycznie nie przysługuje. Biorąc jednak pod uwagę reguły wykładni systemowej, w ocenie WSA w Warszawie, należy dojść do wniosku, że wobec tego, iż w art. 34 § 1 u.p.e.a. mowa jest o stanowisku wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, przewidziane w art. 34 § 1a) u.p.e.a., jest również stanowiskiem wierzyciela. Skoro § 2 art. 34 u.p.e.a., w którym przewidziana została możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, poprzedzony został w art. 34 u.p.e.a. łącznie § 1 i §1a, które jak wyżej wskazano odnoszą się do stanowiska wierzyciela, zarówno na postanowienie wydane w oparciu o art. 34 § 1 jak również na postanowienie określone w art. 34 § 1a) u.p.e.a. przysługuje zażalenie.
W rozpoznawanej sprawie Prezes Zarządu PFRON błędnie zatem pouczył Skarżącą o prawie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Błędne pouczenie co do prawa odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może jednak skutkować obowiązkiem rozpatrzenia skargi przez Sąd. Nie może bowiem tworzyć prawa (prawa do złożenia skargi), którego ustawodawca nie przewidział na tym etapie załatwienia sprawy. Obowiązujący w tym zakresie art. 52 § 1 p.p.s.a. jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Skoro zaś w sprawie niniejszej nie został wyczerpany tok postępowania instancyjnego, to skarga Skarżącej jako przedwczesna była niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu.
Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że zakaz wywołania negatywnych dla Skarżącej skutków błędnego pouczenia nie może prowadzić do pozbawienia jej możliwości wyczerpania toku instancji. Możliwość taka bowiem istnieje, a zrealizowana być może poprzez złożenie zażalenia. Zdaniem Sądu, ochronna rola art. 112 w zw. z art. 126 k.p.a. w niniejszej sprawie wyrażać się powinna w ten sposób, że organ uzna skargę wniesioną przez stronę w niniejszej sprawie za zażalenie, przy czym umożliwi stronie, poprzez skierowanie do niej stosownego zawiadomienia, uzupełnienie zarzutów i sformułowanie wniosków właściwych dla zażalenia. Sąd zważył, że taki sposób postępowania Prezesa Zarządu PFRON uchroni Skarżącą przed negatywnymi skutkami związanymi z ewentualnym uchybieniem terminów, czy też innych wad formalnych związanych z koniecznością składania "nowego" zażalenia.
Na marginesie wskazać jedynie należy, że nawet w razie przyjęcia poglądu, iż na postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów nie przysługuje zażalenie, skarga również podlegałaby odrzuceniu. Zakres przedmiotowy kontroli sądów administracyjnych określony został w art. 3 § 2 p.p.s.a., z tym jednak zastrzeżeniem, że w zakresie postępowania egzekucyjnego, a więc będącego przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie kontrola ta obejmuje postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji.