Uzasadnienie
Skarżąca – I. H., w skardze kasacyjnej z 12 czerwca 2013 r. wniosła o zwolnienie "od opłaty wpisu od skargi kasacyjnej". Załączyła druk z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 1 marca 2009 r. o wysokości zwaloryzowanej emerytury oraz formularz PPF z 12 czerwca 2013 r., w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu formularza PPF strona poinformowała, iż jest osobą w podeszłym wieku, powinna przyjmować lekarstwa i wymaga nieustannej opieki. Nie posiada żadnego majątku, a finansowo wspiera ją rodzina. Z tych powodów nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego "bez znacznego uszczerbku dla (mojego) budżetu".
Sąd uznał, że oświadczenie strony było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz 270) – dalej: "p.p.s.a.", wezwał Skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji, w szczególności o oznaczenie wysokości dochodów uzyskanych w latach 2011-2012, złożenie odpisów zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, określenie wszystkich dochodów i wydatków oraz źródeł utrzymania za ostatnie trzy miesiące.
Przy piśmie z 25 czerwca 2013 r., w zakreślonym terminie siedmiu dni, Skarżąca złożyła PIT40A za 2012r. i za 2011r. oraz zestawienie operacji na rachunku bankowym za okres od 1 kwietnia do 26 czerwca 2013 r. z ujemnym saldem na 26 czerwca 2013r. (- 233,27 zł). Podała, iż jej emerytura za okres kwiecień – maj 2013 r. wynosiła 1562,06 zł miesięcznie; a miesięczne wydatki z wynoszą: z tytułu czynszu – 227,06 zł; za energię elektryczną – ok. 55 zł; za telefon między 55 zł a 68 zł; koszt leków – 150 zł. Dodatkowo Skarżąca wskazała planowaną na lipiec 2013 r. operację [...], koszt wizyt lekarskich (ok. 400 zł) oraz koszty dodatkowych badań przed operacją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wniosek Skarżącej zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnić jednak należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 u.p.p.s.a. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe.
Stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona, w formularzu PPF z 12 czerwca 2013 r., zwracała się o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Do rozpoznania wniosku strony mają zatem zastosowanie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.
Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd wskazuje, że z § 3 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2006 r. Nr 45 poz. 322) wynika, że wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, czyli w badanej sprawie – 447 zł. Wysokość tej kwoty należy przede wszystkim uwzględniać przy ocenie zdolności finansowej strony do poniesienia kosztów w sprawie, czyli przy ocenie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy.
Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku (ur.[...] stycznia [...] r.), której jedynym źródłem dochodu – jak wynika z oświadczenia złożonego pod groźbą odpowiedzialności karnej (rubryka 13 formularza PPF z 12 czerwca 2013 r.) – jest emerytura w kwocie 1382,58 zł (druk ZUS z 1 marca 2009 r. [...]). Z oświadczeń Skarżącej wynika, że z uzyskiwanej miesięcznie kwoty dochodu zobowiązana jest pokrywać, oprócz wydatków związanych z kosztami zwykłego codziennego utrzymania, także wydatki wynikające ze stanu jej zdrowia. Zdaniem Sądu, mimo braku jednostkowego wyszczególnienia w piśmie z 25 czerwca 2013 r. kosztów poszczególnych lekarstw i pomocy medycznej, okoliczność ta, z uwagi na wiek Skarżącej ([...] lat), zasługuje na szczególne uwzględnienie, Z doświadczenia życiowego wynika bowiem, że koszty poratowania zdrowia człowieka zwiększają się wraz z jego wiekiem. Bez wątpienia planowany na lipiec 2013 r. zabieg usunięcia zaćmy oraz kosztu tego zabiegu i towarzyszących mu wizyt lekarskich mają wpływ zdolność strony do poczynienia dodatkowych wydatków na koszty postępowania sądowego, choćby w kwocie wymaganego wpisu od skargi kasacyjnej.
Sąd wziął także pod uwagę okoliczność, że na ograniczenie swobody Skarżącej w dysponowaniu miesięcznym dochodem wskazują wyniki analizy złożonego do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego z okresu od 1 kwietnia do 26 czerwca 2013 r. Z wyciągu tego wynika istnienie comiesięcznego debetu (23 maja 2013 r. kwota 486 zł; 26 czerwca 2013 r. kwota 233,27 zł), co potwierdza wyjaśnienia Skarżącej o znikomości wpływów w stosunku do kosztów utrzymania i kosztów leczenia związanych z wiekiem.
W ocenie Sądu, z uwagi na przedstawioną przez Skarżącą sytuację życiową i zdrowotną oraz związane z tą sytuacją stałe wydatki, wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów z tytułu emerytury oraz wiek Skarżącej, nie jest ona w stanie wygospodarować dodatkowo środków na poczet kosztów postępowania sądowego, choćby w wysokości kwoty wymaganej z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jakkolwiek w skardze kasacyjnej Skarżąca wniosła o zwolnienie jej "od opłaty wpisu od skargi kasacyjnej", podejmując rozstrzygniecie Sąd uwzględnił okoliczność, że wypełniając formularz PPF w rubryce 4 Skarżąca zaznaczyła, iż wnosi o "zwolnienie od kosztów sądowych".
Sąd uznał to za dopuszczalne rozszerzenie zakresu wniosku zamieszczonego w skardze kasacyjnej. Zwolnienie obejmuje zatem zarówno wpis od skargi kasacyjnej, jak i pozostałe należności z tytułu kosztów sądowych, stosownie do art. 211 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, Sąd przyznał Skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie.