Uzasadnienie
Szef Krajowej Administracji Skarbowej, żądaniem z dnia [...] października 2020r. wydanym w trybie art. 119zv § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, z późn. zm., dalej: O.p.), dokonał blokady na okres 72 godzin rachunków bankowych, prowadzonych na rzecz podmiotu kwalifikowanego – P. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka).
Następnie Szef KAS postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. przedłużył termin blokady ww. rachunków bankowych na czas oznaczony nie dłuższy niż trzy miesiące, tj. do dnia 15 stycznia 2021 r., do kwoty 1.713.001 zł, z uwagi na fakt, iż zachodzi uzasadniona obawa, że Spółka nie wykona istniejącego lub mającego powstać zobowiązania w podatku VAT przekraczającego równowartość 10.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok, w którym wydano wskazane postanowienie. Postanowienie zostało doręczone Spółce w dniu 23 października 2020 r.
W dniu 3 listopada 2020 r. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła za pośrednictwem platformy teleinformatycznej ePUAP zażalenie na powyższe postanowienie Szefa KAS.
Szef KAS postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. stwierdził uchybienie przez Spółkę terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] października 2020 r.
Szef KAS przytoczył, że pełnomocnictwo ogólne udzielone przez Spółkę dla adw. M.P. zostało wpisane do Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych w dniu [...] października 2020 r. o godzinie 20:58, tj. po wydaniu zaskarżonego postanowienia i następującym na jego podstawie przekazaniu do banku prowadzącego rachunki bankowe Spółki żądania przedłużenia terminu blokady tych rachunków, co miało miejsce w tym samym dniu o godz. 12:58. Wskazano, że zaskarżone postanowienie po jego wydaniu zostało przesłane na adres Spółki ujawniony w Rejestrze Przedsiębiorców KRS, tj. ul. [...], [...] K..
Szef KAS podniósł, że postanowienie z dnia [...] października 2020 r. zostało doręczone za pośrednictwem poczty w dniu 23 października 2020 r., a zatem 7-dniowy termin, określony w art. 236 § 2 O.p., na złożenie zażalenia, upływał w dniu 30 października 2020 r. Podkreślono, iż zażalenie zostało złożone w dniu 3 listopada 2020 r. za pośrednictwem platformy teleinformatycznej ePUAP, a więc z uchybieniem terminu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Spółka wniosła o uchylenie postanowienia Szefa KAS z dnia [...] listopada 2020 r. oraz zwrot kosztów procesu.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1. art. 138a § 1, art. 138d § 1 O.p. polegające na pominięciu w postępowaniu pełnomocnika ogólnego w momencie doręczenia stronie postanowienia Szefa KAS z dnia [...] października 2020 r. o blokadzie rachunków bankowych Spółki, tym samym dokonanie nieskutecznego doręczenia ww. postanowienia oraz wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania oraz bez dokładnego wyjaśnienia sprawy,
- 2. art. 138i § 1 O.p. polegające na jego pominięciu i nieuwzględnieniu pełnomocnika w doręczeniu korespondencji do skarżącej pomimo ustanowienia się pełnomocnika od dnia wpływu pełnomocnictwa ogólnego do Centralnego Rejestru,
- 3. art. 145 § 1 i 2, art. 144a § 1 pkt 1 poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż doszło do skutecznego doręczenia stronie postanowienia Szefa KAS z dnia [...] października 2020 r., podczas gdy okoliczności faktyczne nie uzasadniają przyjęcia takiego twierdzenia, a jedynie wskazują, iż organ nie dokonał skutecznego doręczenia, gdyż w sprawie na dzień nadania przez organ ww. postanowienia stronie w urzędzie pocztowym był ustanowiony pełnomocnik ogólny,
- 4. art. 187 § 1 O.p. polegające na przyjęciu przez organ w prowadzonym postępowaniu biernej postawy, ograniczającej się jedynie do błędnego i niezasadnego przyjęcia, iż w sprawie doszło do skutecznego doręczenia stronie postanowienia Szefa KAS z dnia [...] października 2020 r., podczas gdy organ powinien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
- 5. art. 120, art. 121 i art. 122 O.p. poprzez naruszenie zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz zaufania obywateli do państwa poprzez rozpatrzenie w sposób niewystarczający i ogólnikowy materiału dowodowego, co doprowadziło do wydania postanowienia sprzecznego z prawem oraz podstawowymi i naczelnymi zasadami prawa podatkowego,
- 6. art. 162 § 1 O.p. poprzez brak przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia, mimo że Spółka uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia zażalenia nastąpiło bez jej winy - w przypadku uznania przez Sąd, że postanowienie Szefa KAS z dnia [...] października 2020 r. weszło do obrotu prawnego.
W odpowiedzi na skargę, Szef KAS wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu, uznając zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
Kontroli Sądu podlega postanowienie Szefa KAS stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie tego samego organu z dnia [...] października 2020 r. w przedmiocie przedłużenia terminu blokady rachunków bankowych Skarżącej na czas oznaczony nie dłuższy niż trzy miesiące, tj. do dnia 15 stycznia 2021 r., do kwoty 1.713.001 zł.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 119 zzb § 1 oraz art. 236 § 2 w związku z art. 119 zzb § 4 O.p., podmiotowi kwalifikowanemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie Szefa KAS w przedmiocie przedłużenia terminu blokady rachunków bankowych, prowadzonych na rzecz tego podmiotu, w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stanowi natomiast, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia odwołania. Dodać również należy, że przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p., z mocy odesłania zawartego w art. 239 oraz w art. 119 zzb § 4 O.p., ma zastosowanie także w postpowaniu prowadzonym przez Szefa KAS w przedmiocie przedłużenia terminu blokady rachunku bankowego podmiotu kwalifikowanego, gdzie zgodnie z art. 119 zw § 1 O.p., Szef KAS wydaje swoje rozstrzygnięcia w formie postanowienia.
Z kolei do uchybienia terminu dochodzi wówczas, kiedy rozpoczął się bieg terminu do dokonania danej czynności procesowej, czyli gdy dany podmiot otrzymał od organu stosowne wezwanie do dokonania określonej czynności w zakreślonym terminie lub gdy – jak w niniejszej sprawie – postanowienie, od którego przysługuje zażalenie zostało doręczone. Uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania czy zażalenia powoduje jego bezskuteczność i w rezultacie ostateczność decyzji lub postanowienia. Organ odwoławczy jest zaś zobligowany do zbadania w fazie wstępnej postępowania odwoławczego bądź zażaleniowego czy odwołanie lub zażalenie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Przyjmuje się przy tym, iż uchybienie terminu jest okolicznością w pełni obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu zgodnie z bezwzględnie obowiązującą normą prawną art. 228 § 1 pkt 2 O.p. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania bądź zażalenia nie zależy w żaden sposób od uznania organu odwoławczego.
Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że organ odwoławczy uznał, że postanowienie z dnia [...] października 2020 r. zostało doręczone Skarżącej w dniu 23 października 2020 r., a zatem 7-dniowy termin, określony w art. 236 § 2 O.p., na złożenie zażalenia, upływał w dniu 30 października 2020 r. Natomiast zażalenie złożone w dniu 3 listopada 2020 r. za pośrednictwem platformy teleinformatycznej ePUAP, zostało złożone z uchybieniem terminu. W związku z tym zaskarżonym postanowieniem organ stwierdził uchybienie terminowi do złożenia zażalenia.
Skarżąca jest odmiennego zdania. Wywodzi mianowicie, że doręczenie wspomnianego postanowienia z dnia [...] października 2020 r. nastąpiło z pominięciem ustanowionego od dnia [...] października 2020 r. pełnomocnika, tym samym doszło do nieskutecznego doręczenia ww. postanowienia oraz wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania oraz bez dokładnego wyjaśnienia sprawy.
Organ, odnosząc się do tej argumentacji wyjaśnił, że pełnomocnictwo ogólne udzielone przez Spółkę dla adw. M. P. zostało wpisane do Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych w dniu [...] października 2020 r. o godzinie 20:58, a więc już po wydaniu postanowienia z tego samego dnia. Zdaniem organu o prawidłowości stanowiska organu świadczy fakt, iż postanowienie z dnia [...] października 2020 r. o dokonaniu przedłużenia ustanowionej wcześniej blokady rachunków bankowych Skarżącej zostało przekazane do banku, prowadzącego rachunki bankowe Spółki, w tym samym dniu tj. [...] października 2020 r. o godz. 12:58. Natomiast samo postanowienie po jego wydaniu zostało przesłane na adres Spółki ujawniony w Rejestrze Przedsiębiorców KRS, tj. ul. [...], [...] K..
Z powyższego wynika, że istota sporu sprowadza się do ustalenia czy postanowienie z dnia [...] października 2020 r. zostało prawidłowo wysłane na adres Strony, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Innymi słowy w niniejszej sprawie należy wyjaśnić czy Szef KAS w dacie wysyłania przedmiotowego postanowienia miał wiedzę o ustanowieniu pełnomocnika.
Zdaniem Skarżącej doręczenie to było wadliwe, gdyż organ był zobowiązany do jego doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi. Strona podnosi, że w niniejszej sprawie kwestia ta nie została należycie wyjaśniona i w tym zakresie należało przyznać Skarżącej rację.
Przede wszystkim należy wskazać, że w niniejszej sprawie doszło do ustanowienia pełnomocnika w osobie adwokata, działającego na podstawie pełnomocnictwa ogólnego.
W myśl art. 138a § 1 O.p. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania, natomiast art. 138a § 2 O.p. stanowi, że pełnomocnictwo może być ogólne, szczególne albo do doręczeń. Pełnomocnictwo ogólne zaś upoważnia pełnomocnika do działania we wszystkich spawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych (art. 138d § 1 O.p.). Ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa ogólnego wywiera skutek od dnia wpływu do Centralnego Rejestru (art. 138i § 1 O.p.).
Ponadto dostęp do Centralnego Rejestru mają organy podatkowe. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (art. 145 § 2 O.p.). Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem. radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego (art. 144 § 5 O.p.).
W związku z tym rację ma Skarżąca wskazując, iż z powyższych regulacji wynika, że od dnia [...] października 2020 r. po godzinie 20:58 wszelka korespondencja kierowana do Spółki powinna być doręczana wyłącznie na adres korespondencyjny (elektroniczny) pełnomocnika, wskazany w pełnomocnictwie ogólnym.
Organ zresztą nie polemizuje z tym poglądem, a wskazuje, że do wydania postanowienia z dnia [...] października 2020 r. doszło przed godziną 20:58, a więc zanim organ uzyskał wiedzę o ustanowieniu pełnomocnika.
Rzecz w tym, że istotną datą w niniejszej sprawie nie jest – jak wskazuje organ – data podpisania czy przekazania postanowienia z dnia [...] października 2020r. do wykonania przez bank 9 w dniu [...] października 2020 r. o godz. 12:58), a data ekspedycji tego postanowienia do Strony. To ta data powinna być przedmiotem oceny organu badającego czy na dzień wysyłki tego postanowienia organ miał wiedzę o ustanowieniu pełnomocnika ogólnego. A zatem błędne jest rozumowanie organu, który wyjaśniając sporną kwestię opiera się na dacie przekazania postanowienia do banku w celu faktycznego dokonania przedłużenia blokady rachunków bankowych Skarżącej. Ta okoliczność w niniejszej sprawie jest bez znaczenia, gdyż istotny jest moment wysłania postanowienia do Strony, a nie moment jego przekazania do realizacji przez bank. Badana jest bowiem prawidłowość podjętych przez organ czynności procesowych wobec Strony, a nie banku.
Postępowanie w przedmiocie przedłużenia blokady rachunków bankowych Skarżącej jest przecież prowadzone przez Szefa KAS wobec Skarżącej, a bank nie jest stroną ani uczestnikiem tego postępowania. Wobec tego moment i skuteczność działań podjętych przez organ wobec banku mają znaczenie w ramach stosunku prawnego pomiędzy organem a bankiem i są całkowicie nieistotne w ramach postępowania pomiędzy Skarżącą a organem. Tym samym te czynności wyjaśniające podjęte w niniejszej sprawie przez Szefa KAS w odniesieniu do zarzutu Skarżącej o pominięciu ustanowionego pełnomocnika ogólnego, były zbędne i nie przyczyniły się do wyjaśnienia kwestii spornej.
W aktach sprawy brak jest natomiast dowodów na przeprowadzenie przez organ odwoławczy jakichkolwiek czynności zmierzających do ustalenia daty ekspedycji przesyłki zawierającej postanowienie z dnia [...] października 2020 r. do Strony. To właśnie ta okoliczność jest, zdaniem Sądu, istotna z punktu widzenia niniejszej sprawy, gdyż istotne jest czy w dacie ekspedycji przesyłki zawierającej postanowienie z dnia [...] października 2020 r. organ miał wiedzę o ustanowieniu pełnomocnika ogólnego.
W związku z powyższym za zasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia w niniejszej sprawie przez Szefa KAS art. art. 120, art. 121 i art. 122 O.p. poprzez naruszenie zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz zaufania obywateli do państwa poprzez rozpatrzenie w sposób niewystarczający i ogólnikowy materiału dowodowego, co doprowadziło do wydania postanowienia sprzecznego z prawem oraz podstawowymi i naczelnymi zasadami prawa podatkowego, a także zarzut naruszenia przez ten organ art. 187 § 1 O.p. polegającego na przyjęciu przez organ w prowadzonym postępowaniu biernej postawy, ograniczającej się jedynie do błędnego i niezasadnego przyjęcia, iż w sprawie doszło do skutecznego doręczenia stronie postanowienia Szefa KAS z dnia [...] października 2020 r., podczas gdy organ powinien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W tym stanie rzeczy zarzuty dotyczące naruszenia art. art. 138a § 1, art. 138d § 1, art. 138i § 1 oraz art. 145 § 1 i 2, art. 144a § 1 pkt 1 O.p. należało uznać za przedwczesne. W pierwszej kolejności organ będzie bowiem zobowiązany do uwzględnienia powyższych wywodów Sądu i przeprowadzenia niewadliwego postępowania we wskazanym powyżej zakresie. Dopiero wynik tak przeprowadzonego postępowania będzie (lub nie) wymagał kolejnej kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcia wydanego w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez Szefa KAS.
Mając zatem na uwadze stwierdzone naruszenia przepisów prawa Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 4 p.p.s.a. Koszty te stanowiły w sprawie wpis sądowy w wysokości 100 zł, opłata skarbowa od pomocnictwa w kwocie 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.