Uzasadnienie
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. ("NUS") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącej P. Sp. z o.o., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres 12/2011, w kwocie należności głównej 271.970.00 zł plus należne odsetki za zwłokę.
NUS, działając jako organ egzekucyjny, na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. zawiadomieniem z [...] listopada 2016 r nr [...]. dokonał czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w D. S.A. w K. Bank poinformował, że nie prowadzi rachunków Spółki.
NUS, postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącej, na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego.
Skarżąca, pismem z dnia 9 grudnia 2016 r. wniosła skargę na czynności egzekucyjne, w której zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., ze względu na fakt, że obowiązek, w stosunku do którego jest prowadzona egzekucja nie jest wymagalny i tym samym niedopuszczalny. Decyzja stanowiąca podstawę prawną obowiązku została uchylona, nie podlega wykonaniu i nie wywołuje skutków prawnych. Spółce nie zostało doręczone upomnienie, pomimo iż taki obowiązek ciążył na wierzycielu. Stad czynność egzekucyjna jest wadliwa.
NUS, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r nr [...], oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Organ egzekucyjny nie stwierdził żadnych uchybień w sposobie dokonania zaskarżonych czynności egzekucyjnych. Jego zdaniem, w dyspozycji art. 54 u.p.e.a. nie mieszczą się sprawy, które mogą być przedmiotem innych środków wnoszonych w trybie ustawy egzekucyjnej, np. zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.
Skarżąca, w zażaleniu z 18 stycznia 2017 r. zarzuciła, że decyzja stanowiąca podstawę prawną obowiązku, która została uchylona, nie podlega wykonaniu i nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny. Dlatego egzekucja administracyjna nie powinna zostać wszczęta, a zatem bezprzedmiotowym jest badanie czy została dokonana prawidłowo. Organ egzekucyjny winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy i rozpatrzeć zarzuty, które w sposób nieoderwalny powiązane są z przedmiotowym postępowaniem, a czynność egzekucyjna nie może funkcjonować w obrocie prawnym w sytuacji, gdy dochodzona wierzytelność nie jest wymagalna.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS"), postanowieniem z [...] marca 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r.. poz. 23 t.j., "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 54 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 t.j., "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie NUS z 20 grudnia 2016 r.
Jego zdaniem, zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez doręczenie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej Zobowiązanej Spółki z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone Spółce w dniu 28 listopada 2016 r. Do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339) i zawierał elementy określone w art. 67 § 2 ww. ustawy egzekucyjnej.
Nadto, zdaniem DIAS, w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno - prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. W ramach postępowania egzekucyjnego Strona posiada bowiem ochronę prawną na każdym jego etapie. Stąd kwestie mające wpływ na prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 33 i art. 59 u.p.e.a. Zaznaczył, że pełnomocnik Spółki skorzystał z przysługującego prawa i na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. z dnia 2 grudnia 2016 r. wniósł zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie zarzutowe jest w toku.
Strona, pismem z 19 kwietnia 2017 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła postanowieniu DIAS naruszenie:
- • art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., gdyż obowiązek, w stosunku do którego prowadzona była egzekucja nie był wymagalny i tym samym był niedopuszczalny;
- • art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie w sprawie, mimo, iż NUS był zobowiązany umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art 34 § 4 u.p.e.a. a także na podstawie przesłanki wskazanej w art 59 § 1 pkt 2) oraz pkt 7).
W uzasadnieniu Strona powołała się na to, że decyzja stanowiąca podstawę prawną obowiązku, która została uchylona, nie podlega wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej. Jej zdaniem postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe, ponieważ Spółce nie doręczono upomnienia, pomimo istnienia takiego obowiązku.
W szczególności, zdaniem Skarżącej, w katalogu przyczyn mogących być podstawą zarzutów, określonym w art. 33 u.p.e.a.., ustawodawca wskazał zarówno takie, które są również przesłankami umorzenia postępowania z art. 59 u.p.e.a. jak i takie, których nie wymieniono wprost jako przesłanki umorzenia postępowania w komentowanym przepisie. Zgodnie z obowiązującym prawem, postępowanie egzekucyjne umarza się między innymi w sytuacji gdy obowiązek nie jest wymagalny, tak jak w przedmiotowej sprawie, a także gdy egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, bądź też zobowiązanemu nie zostało doręczone upomnienie, pomimo iż takowy obowiązek ciążył na wierzycielu. W sprawie, postępowanie winno bvć umorzone przez wzgląd na naruszenie powyższego przepisu, egzekucja administracyjna w stosunku do Spółki nie powinna być w ogóle wszczęta, gdyż organ egzekucyjny działał bez podstawy prawnej, naruszył przepis stanowiący o uprzednim doręczeniu upomnienia.
Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
- 1. Skargę należy oddalić.
- 2. Przedmiotem sporu jest prawidłowość rozstrzygnięcia przez organy administracji w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, tj instytucji przewidzianej w art. 54 u.p.e.a.
- 3. Trafny jest pogląd organów administracji, zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. Oznacza to, iż w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne niecelowe jest stawianie zarzutów organom publicznym w zakresie problematyki, która swym zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania.
- 4. Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie przez czynności egzekucyjne należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym.
- 5. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
- 6. Organ nadzoru na skutek wniesionej skargi dokonuje oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka.
- 7. Już z wskazanego powyżej powodu nietrafione było oczekiwanie umorzenia postępowania z uwagi na treść art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz na podstawie wskazanych art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a
- 8. Sąd badający skargę podziela pogląd wyrażany niekiedy w orzecznictwie (por wyrok z 6 lutego 2018 r., II FSK 141/16, CBOSA), zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.
- 9. Powyżej poczynione uwagi mają to znaczenie dla sprawy, że błędny i niezrozumiały jest pogląd Skarżącej zgodnie z którym w każdym toczącym się z udziałem Spółki postępowaniu, kompleksowo rozstrzygane będą kwestie, które powinny być rozpoznawane w ściśle określonych trybach przewidzianych przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W szczególności, zarzuty niewymagalności obowiązku, niedopuszczalności egzekucji, braku doręczenia upomnienia, nie mogły zostać rozpatrzone przez NUS w trybie art. 54 u.p.e.a.: zwłaszcza, że jak wskazały organy, zaś Skarżąca nie zaprzeczyła temu stanowi rzeczy - Spółka skorzystała z przysługującego jej prawa i na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., złożyła zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Niedopuszczalne jest, by w ramach skargi na czynności egzekucyjne były rozpoznawane zarzuty, które mogą stanowić przedmiot odrębnych postępowań administracyjnych, w tym uruchamianych na podstawie art, 33 § 1 u.p.e.a. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
- 10. Nie może zatem być podstawą uwzględnienia skargi fakt, że decyzja stanowiąca podstawę prawną obowiązku, została uchylona i nie podlega wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej, ponieważ – jak wskazano powyżej - w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. W ramach postępowania egzekucyjnego Strona posiada bowiem ochronę prawną na każdym jego etapie. Stąd kwestie mające wpływ na prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 33 i art. 59 u.p.e.a.
- 11. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował niewadliwie środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunków bankowych. Podstawą prawną (próby – bezskutecznej) zajęcia pieniędzy był art. 80 § 1 u.p.e.a. Przedmiotem sporu jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone Spółce i dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 28 listopada 2016 r., zaś do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339) i zawierał elementy określone wart. 67 § 2 ww. ustawy egzekucyjnej, tj. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego. Dlatego, zdaniem Sądu, czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
- 12. Z tych powodów nie miało miejsca w sprawie naruszenie art. 34 § 4 i art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. a także - art. 54, art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4, art. 80 § 1 i § 2 i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych w zw z art. 67 § 2 u.p.e.a.
- 13. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz 1369), orzekł, jak w sentencji.