Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o który strona wnioskuje, obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, czyli wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrot wydatków i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt u.p.p.s.a.).
Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia, a przede wszystkim - doświadczenia życiowego.
A. S. ([...]), w odpowiedzi na wezwanie z 25 stycznia 2012 r. do uiszczenia wpisu, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Następnie, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przekazania dodatkowych informacji o jej sytuacji majątkowej, skarżąca, wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 20 lutego 2012 r, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazała na: - brak środków i ciężką sytuację materialną; - w czteroosobowej rodzinie pracuje jedna osoba i osiąga dochód 1500 zł brutto co miesiąc; - co miesiąc strona uiszcza 200 zł tytułem opłat za energię, 50 zł za telefon, 40 zł za TV, 70 zł za bilet miesięczny córki dojeżdżającej do szkoły; - w skład gospodarstwa domowego wchodzi bezrobotny maż i dwójka dzieci (1997 i 2001 r.); - posiada dom o powierzchni 80 m.kw.; uzyskuje 180 zł netto co miesiąc "rodzinnego na dzieci". Do formularza PPF skarżąca załączyła PIT 11 za 2011 r., PIT 37 za 2009., raport ZUS RMUA.
Referendarz sądowy zauważa, że w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek wynikających z przepisu, tj. art. 246 p.p.s.a. (np. w sprawie o sygn. akt postanowienie z 10 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 597/07, postanowieni z 16 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 515/07, postanowienie z 21 lutego 2008 r. sygn. I FZ 31/08, postanowienie z 9 kwietnia 2008 r. sygn. I FZ 131/08). Zarazem, na mocy art. 249 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeśli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Referendarz sądowy postanowił uwzględnić dokumenty źródłowe skarżącej oraz oświadczenia i informacje strony składane (pod rygorem odpowiedzialności karnej) w toczącym się postępowaniu o prawo pomocy w sprawie. Jedyny koszt sądowy wymagalny na obecnym etapie postępowania to wpis od skargi w wysokości 100,- zł. Zdaniem referendarza sądowego, do tej kwoty należałoby odnieść zdolność płatniczą strony, a koszty zwolnienia od kosztów potencjalnie wymagalnych należy rozpatrywać przy uwzględnieniu każdoczesnej sytuacji finansowej strony.
Referendarz dał wiarę - w tym postępowaniu - stronie skarżącej, co do jej s u b i e k t y w n e g o odczucia o nienajlepszym stanie majątkowym spowodowanym strukturą zarobków w rodzinie skarżącej i prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego z bezrobotnym mężem. Oceniając ten stan, referendarz sądowy ma na uwadze fakt sprawowania opieki nad dwójką dzieci, z którą wiąże się konieczność ponoszenia nakładów na ich wychowanie. Fakt posiadania samodzielnej nieruchomości nie jest okolicznością, wobec trudności płatniczych strony związanych z bieżącym utrzymaniem, uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy. Podobnie taką okolicznością nie jest comiesięczne uzyskiwanie stałych dochodów we wskazanej wysokości, skoro skarżąca utrzymuje członków najbliższej rodziny.
Jednakże referendarz sądowy zwraca uwagę na fakt, że skarżąca nie wykonała głównych punktów wezwania referendarza sądowego. W szczególności nie nadesłała zaświadczenia od pracodawcy o wysokości uzyskiwanego dochodu, nie przedstawiła odpisów wyciągów z rachunków bankowych oraz nie przedstawiła szczegółowego zestawienia wydatków, w tym kalkulacji kosztów życia. Brak tych danych uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej strony w stopniu pozwalającym na przyznanie jej prawa pomocy. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów – oprócz kserokopii zeznań podatkowych - z których wynikałaby jej sytuacja finansowa, a o które była wezwana (zwrotne potwierdzenie odbioru – w aktach sądowych). Tym samym nie możliwa była dokładna ocena tej sytuacji i – ewentualne – zwolnienie od kosztów sądowych.
Referendarz sądowy ma na względzie poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zauważył, iż uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05).
Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.