Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej: SKO w S.), działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 13 § 1 pkt 3, art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa - t.j. z 2005r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm. (dalej: Ordynacja podatkowa) po rozpoznaniu zażalenia H. C. na postanowienie Wójta Gminy M. z dnia [...] kwietnia 2010r., Nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego na rok 2010, utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Z akt sprawy wynika, że H. C., pismem z 12 listopada 2009r. poinformowała Wójta Gminy M. o śmierci brata R. P. w dniu 30 maja 2008r. i że płaci cały czas podatki za działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym -[...]. W dniu 25 stycznia 2010r. do Urzędu Gminy M. wpłynęło również podanie A. P. z wnioskiem, aby nakaz płatniczy nie był wystawiany na zmarłego R. P..
Postanowieniem z [...] lutego 2010 r. Wójt Gminy M. zawiesił postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego na rok 2010 za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,0200 ha położonej we wsi D., z uwagi na śmierć strony.
W dniu 12 marca 2010r. do Wójta Gminy M. wpłynęło podanie H. C., w którym prosiła o wydanie nakazu płatniczego na rok 2010 dotyczącego działki nr [...]. Do podania załączyła postanowienie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku.
Wójt Gminy M. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010r., Nr [...] wydanym na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego na rok 2010. Wójt wyjaśnił, iż do roku 2009 jako użytkownik i podatnik w ewidencji podatkowej figurował R. P. s. H.. Ponadto organ wskazał, że z uwagi na pisma H. C. i A. P. oraz fakt, iż obecnie nieruchomość nie jest przez nikogo użytkowana organ podatkowy nie może ustalić, kto jest zobowiązany do uiszczania podatku za tę działkę. Natomiast w związku z deklaracją H. C. i A. P., że podjęli czynności mające na celu ustalenie stanu prawnego nieruchomości zawieszono postępowanie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie H. C. wyjaśniła, że wraz z bratem jest użytkownikiem nieruchomości nr [...] od 1984r. Przez 25 lat płacili a ona nadal do 2009r. płaci podatki z tytułu użytkowania tej nieruchomości. Wprawdzie jej brat zmarł, tym niemniej żaląca się nie rezygnuje z użytkowania tej nieruchomości. H. C. wskazała, że nie otrzymała decyzji podatkowej na 2010r., jednak w jej ocenie skoro płaciła podatki przez 25 lat, to organ podatkowy nie powinien zawieszać postępowania podatkowego, lecz wystawić na nią nakaz płatniczy.
Rozpatrując powyższe zażalenie SKO w S. zwróciło uwagę na treść art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej, wskazując, że stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące m.in. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Natomiast art. 3 ust. 3 cyt. ustawy stanowi, iż jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Organ II instancji wskazał również, że podatnikami podatku rolnego, zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące m.in. właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2., który stanowi, że jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym, zaś z cyt. art. 3 ust. 5 omawianej ustawy wynika, że jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6, który stanowi, że jeżeli grunty, o których mowa w ust. 5, stanowią gospodarstwo rolne, obowiązek podatkowy ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem (posiadaczem), która to gospodarstwo prowadzi w całości.
Organ II instancji zauważył, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż do 2009r. decyzje podatkowe wystawiane były na użytkownika nieruchomości R. P., który zmarł 30 maja 2008r. Tymczasem zgodnie z art. 266 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z jej śmiercią, co oznacza, że użytkowanie nie podlega dziedziczeniu. Dlatego, pomimo, iż H. C. nabyła w całości spadek po R. P., to brak jest podstaw do przyjęcia, iż jest ona podatnikiem podatku od nieruchomości położonej w D., którą on użytkował.
Jednocześnie organ zauważył, że skoro Pani H. C. otrzymała wraz z bratem przedmiotową nieruchomość w posiadanie i płaciła podatki może zwrócić się do sądu cywilnego z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia. Natomiast dopóki nie przedstawi dowodów potwierdzających, iż jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym nieruchomości Wójt Gminy M. nie będzie miał podstaw do traktowania jej jako podatnika, a tym mym do wydania jej decyzji podatkowej na 2010 r.
Powyższe postanowienie SKO w S. stało się przedmiotem skargi H. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze ponownie wskazała, że po śmierci brata nadal użytkuje nieruchomość, którą otrzymali z bratem od S. K. "w siedlisku miejsca zamieszkania", tj. działkę nr 181 o powierzchni 0,0200 ha we wsi D.. Zarzuciła, iż Wójt Gminy M. niezasadnie zawiesił postępowanie podatkowe, nie uznając ją za podatnika. Wskazała dodatkowo, że w związku ze śmiercią brata przeprowadziła postępowanie spadkowe, a w Sądzie Rejonowym w M. toczy się postępowanie o zasiedzenie, które nie zostało zakończone.
W odpowiedzi na skargę SKO w S. podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W konsekwencji sąd administracyjny dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania, co oznacza, że kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia uznał, że nie narusza ono przepisów prawa, w związku z czym skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 165 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, natomiast stosownie do treści art. 165a tej ustawy gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie Wójt Gminy M. prawidłowo odmówił skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2010, ponieważ w świetle przedstawionego stanu faktycznego H. C. nie może być uznana za podatnika tego podatku.
Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2010r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
- 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;
- 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
- 3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
- 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
- a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa(2) lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
- b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2, zgodnie z którym obowiązek podatkowy dotyczący przedmiotów opodatkowania wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - ciąży odpowiednio na jednostkach organizacyjnych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa(3) i jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych, faktycznie władających nieruchomościami lub obiektami budowlanymi.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie dysponuje do działki nr [...] o powierzchni 0,0200 ha położonej we wsi D. tytułem prawnym uzasadniającym zakwalifikowanie jej do kategorii podatników, o których mowa w art. 3 ww. ustawy. Z rejestru gruntów wynika, że władającym działką nr [...] jest S. K. ("właściciel nieustalony"). Ponadto, jak wynika z wyjaśnień zawartych w pismach skarżącej użytkowała ona wraz z bratem R. P. ww. działkę Nr [...], którą otrzymali w użytkowanie od S. K.. Wskazała jednocześnie, że pragnie nadal użytkować przedmiotową działkę, w związku z czym domaga się wydania decyzji skierowanej do niej. W tej sytuacji nie można uznać, że H. C. jest właścicielem wspomnianej nieruchomości. Nie jest także jej posiadaczem samoistnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie bowiem z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
W świetle zatem Kodeksu cywilnego, według którego należy oceniać charakter posiadania nieruchomości w niniejszej sprawie H. C. legitymuje się co najwyżej posiadaniem zależnym, jako użytkownik rzeczy. Zgodzić się również należy ze stanowiskiem organu II instancji, że dla oceny legitymacji procesowej skarżącej w uzyskaniu odpowiedniej decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości nie ma znaczenia stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym bracie R. P., w sytuacji gdy brat był również jedynie użytkownikiem działki o nr [...] we wsi D.. Stosownie zaś do treści art. 266 Kodeksu cywilnego użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z jej śmiercią, co oznacza, że również użytkowanie ustanowione na rzecz R. P. uległo wygaśnięciu.
W ocenie Sądu Wójt Gminy M. prawidłowo zawiesił, postanowieniem z [...] lutego 2010 r. postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego na rok 2010 za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,0200 ha położonej we wsi D.. W obecnym stanie faktycznym trudno bowiem jednoznacznie ustalić stronę postępowania podatkowego, tym bardziej, że organ dysponuje sprzecznymi i różniącymi się informacjami uzyskanymi odpowiednio od skarżącej oraz A. P.. Jednocześnie H. C. w obecnym stanie nie dysponuje żadnymi dowodami potwierdzającymi jej tytuł prawny do spornej nieruchomości. Wskazuje ona jedynie na toczące się postępowanie sądowe o zasiedzenie ww. działki o nr [...], które jednakże nie zostało zakończone. W sytuacji, gdy skarżąca uzyska odpowiedni tytuł do nieruchomości, kwalifikujący ją do kategorii podatników, o których mowa w art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie będą istniały przeszkody do podjęcia przez Wójta Gminy M. zawieszonego postępowania podatkowego i wydania odpowiedniej decyzji zawierającej nakaz płatniczy.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ppsa, należało orzec jak w sentencji wyroku.