Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 82.112 zł, M. D. (dalej "Skarżący" lub "Wnioskodawca") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wskazał, że nie pracuje oraz nie posiada żadnego majątku, z którego mógłby uiścić chociażby w części należny wpis sądowy. Całość jego aktywów została zabezpieczona przez prokuraturę oraz przez władze skarbowe. Nie ma on możliwości dysponowania własnym mieniem. Nie ma również żadnych innych źródeł dochodów, z których mógłby opłacić wpis. Wynagrodzenia pełnomocników pokrywa żona (z którą Wnioskodawca pozostaje w rozdzielności majątkowej) ze środków uzyskanych z pożyczek. Konieczność uiszczenia wpisu sądowego zamknie Skarżącemu możliwość skontrolowania decyzji przez niezawisły sąd. Z oświadczeń Wnioskodawcy wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Do swojego majątku Skarżący zaliczył dom jednorodzinny o powierzchni użytkowej 250 m². Wskazał ponadto, że posiada rachunek papierów wartościowych prowadzony przez [...] [...] [...], wyceniony w czerwcu 2010 r. na kwotę [...] mln zł, zabezpieczony przez komornika na zlecenie UKS oraz przez prokuraturę. Żona Wnioskodawcy posiada samochód osobowy [...], rocznik 2008. Rodzina Skarżącego nie uzyskuje żadnych dochodów. Środki umożliwiające funkcjonowanie rodziny pochodzą z pożyczek od przyjaciół.
W dniu 8 września 2010 r. Wnioskodawca został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej.
W odpowiedzi pełnomocnik Skarżącego udzielił informacji, iż Skarżący za 2009 r. nie składał zeznań podatkowych ani w Polsce, ani za granicą.
W załączeniu przesłano wyciągi z rachunków bankowych wraz z listą zajęć. Wyjaśniono, iż poza środkami zajętymi oraz rzeczami osobistymi Skarżący nie posiada żadnego majątku. Dom przy ul. [...] jest własnością podmiotu trzeciego, od którego wynajmuje go żona Skarżącego. Obecne wydatki na utrzymanie rodziny ponosi żona Wnioskodawcy. Są to: czynsz 2.000 USD kwartalnie, 1.000 zł na telefony, 3.500 zł na jedzenie oraz środki higieniczne, 3.000 zł na ogrzewanie i energię. Żona Skarżącego w ciągu kliku ostatnich lat otrzymała kilka pożyczek w dolarach za pośrednictwem firmy S.: w dniu 4 marca 2009 r. - 20.000 USD, w dniu 20 czerwca 2007 r. - 99.600 USD, w dniu 1 maja 2007 r. - 50.000 USD, w dniu 11 kwietnia - 24.000 USD.
Z zeznania podatkowego za 2009 r. wynika, iż żona Wnioskodawcy uzyskała za ten rok przychód opodatkowany w Polsce w wysokości 14.249,16 zł.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Na podstawie art. 243 §1 oraz art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi.
W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym.
Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący powołał się na brak jakiegokolwiek majątku, brak źródeł dochodu, zabezpieczenie aktywów przez prokuraturę i komornika. Wskazał, iż jego czteroosobowa rodzina utrzymuje się wyłącznie z pożyczek uzyskiwanych przez żonę Wnioskodawcy od przyjaciół.
Z drugiej strony, mimo braku dochodów i majątku, rodzina Skarżącego wydaje na utrzymanie ponad 9.000 zł miesięczne, mieszka w wynajmowanym domu, za który płaci czynsz w wysokości 2.000 USD kwartalnie, a żona Wnioskodawcy jeździ samochodem o wartości ok. 100.000 zł.
Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, trudno zaliczyć Wnioskodawcę z uwagi na status życia jakie prowadzi tj. bardzo wysokie koszty utrzymania, luksusowy samochód, wynajmowany dom, środki na opłacenie dwóch profesjonalnych pełnomocników w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz pełnomocników ustanowionych w sprawach karnych i podatkowych. Jednocześnie dla oceny sytuacji majątkowej Skarżącego nie ma znaczenia fakt rozdzielności majątkowej z żoną, z uwagi na prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego.
Instytucja prawa pomocy ma z kolei charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.).
Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania.
Odnosząc się od sytuacji materialnej przedstawionej przez Skarżącego nie można bezsprzecznie stwierdzić, iż jest on w stanie pokryć całość kosztów sądowych w trzech wszczętych przez niego postępowaniach. Jednakże niewątpliwe ma on możliwość partycypowania w tych kosztach w znacznym stopniu. Na tym etapie postępowania Skarżący uniemożliwił jednak tę ocenę. Przede wszystkim nie przedstawił wysokości miesięcznej pomocy otrzymywanej aktualnie pod przyjaciół, ani nie wskazał osób (podmiotów) udzielających tej pomocy. W odpowiedzi na wezwanie jako ostatnią wskazano pożyczkę udzieloną w dniu 4 marca 2009 r. na kwotę 20.000 USD (ok. 56.000 - 62.000 zł) od podmiotu S. Przy czym przy kosztach utrzymania w wysokości 9 tyś. zł miesięcznie, nie licząc kosztów wynagrodzeń pełnomocników, środki z tej pożyczki wyczerpały się już po około pół roku od jej udzielenia. Nie można więc ocenić jakimi realnie środkami na dzień dzisiejszy dysponuje rodzina Skarżącego.
Ponadto zauważyć należy, iż z postanowienia Prokuratury [...] z [...] maja 2010 r. (syg. akt [...]) w sprawie zmiany postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wynika, iż uchylono zabezpieczenie na rachunku bankowym żony Wnioskodawcy oraz ograniczono zabezpieczenie dotyczące majątku Skarżącego do zajętych akcji spółki S. S.A. oraz środków zdeponowanych na rachunku bankowym w M..
Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.