Uzasadnienie
F. sp z o.o., na formularzu PPPr z 3/9/2015 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Spółka, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 27/8/2015 r (m.in. o zestawienie faktur VAT za sześć miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gosp, zestawienie należności i zobowiązań, wysokości dopłat poczynionych przez wspólników, wskazanie wysokości i źródeł finansowania działalności spółki – korespondencji, obsługi prawnej, księgowej etc), przekazała rejestr zakupów VAT, rejestr sprzedaży, zdjęcia ze stanu na rachunku bankowym.
W formularzu PPPr spółka poinformowała, że "z danych dotyczących stanu środków na rachunkach bankowych oraz z dołączonych dokumentów księgowych wynika, że spółka, bez narażenia bieżącej działalności nie posiada obecnie środków na uiszczenie wpisu". Zadeklarowała posiadanie trzech rachunków bankowych, wysokość straty na kwotę 141678,67 zł, wartość środków trwałych na kwotę [...] zł, wysokość kapitału zakładowego na kwotę [...] zł.
Rozpoznanie sprawy zależy od uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 6891 zł.
Referendarz sądowy zauważa, że ze złożonych dokumentów wynika, że spółka regulowała inne zobowiązania w wysokości – niekiedy - przekraczającej wysokość wymagalnych kosztów sądowych. Wynika to z rejestru zakupów VAT (koszty biura rachunkowego, koszty obsługi prawnej, koszty notarialne wydatki na rzecz T.C. i in). Także w rejestrze sprzedaży (s 43 akt sądowych) została uwidoczniona kwota 533103,59 zł. Podobnie tylko w jednym z banków saldo końcowe zostało oznaczone na kwotę 12521 zł
Z akt sprawy (ani z oświadczeń strony) nie wynika, by wydatki te korzystały z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych. Z uwagi na fakt reprezentowania spółki przez profesjonalnego pełnomocnika należy przyjąć, że spółka miała świadomość reguł postępowania o prawo pomocy i świadomość kolejności zaspokajania kosztów. Z tego samego powodu spółka znała skutki prawne niepełnego wykonania wezwania referendarza sądowego, tj niewykazania szczegółowego zestawienia należności i zobowiązań (pkt 3 wezwania), wysokości dopłat (przyczyn niedokonania dopłat – pkt 4), wskazanie (oddzielne) wysokości i źródeł finansowania obsługi prawnej (pkt 6 wezwania). Trudno też uznać, że spółka złożyła wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, skoro przesłała "fotkę" jednej strony, z której wynika jedynie stan rachunku – nota bene wystarczający do zaspokojenie należności z tytułu kosztów postępowania.
Oznacza to, że niezłożenie odpisów wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, zestawienia aktualnych należności i zobowiązań, z oznaczeniem dokonanych spłat, jak też brak (jednoznacznego) wskazania wysokości i źródeł finansowania (lokalu, obsługi księgowej, prawnej i in) należy zakwalifikować jako znamiona niewykazania sytuacji, w której spółka znajduje się. W tym zakresie niewykonanie wezwania referendarza sądowego nosi znamiona jaskrawego lekceważenia treści zaleceń urzędnika a żądane informacje pozostały dla urzędnika oceniającego wniosek "magnum ignotum" (wielką niewiadomą).
Skoro sytuacja spółki nie została wykazane należycie, to brak jest – zdaniem referendarza sądowego - powodów umożliwiających przyznanie spółce prawa pomocy, zwłaszcza, że spółka reguluje inne – poza kosztami sądowymi – wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie jest tym powodem podnoszona przez stronę we wniosku "strata": a to tak z uwagi na łatwość generowania straty w polskim systemie rachunkowym, jak też z uwagi na brak wykazania pierwszeństwa (przed zobowiązaniami z tytułu kosztów) sądowych) innych wydatków generujących "stratę". Decyzja o odmiennej treści byłaby wyrazem nieposzanowania dorobku sądów administracyjnych w zakresie badania zdolności strony do uiszczenia kosztów postępowania w sprawie.
Marginalnie tylko referendarz sądowy wskazuje, że rozmiar prowadzonej działalności, jeszcze w 2015 r, wynikający choćby ze złożonego rejestru zakupów i sprzedaży, nakłada na podmiot prowadzący działalność gospodarczą obowiązek zabezpieczenia środków na poczet sporów sądowych w proporcji właściwej do wysokości obrotów.
Referendarz sądowy wykazuje zarazem szacunek dla dorobku prawnego nie tylko sądów administracyjnych, ale też sądów w ogóle w zakresie zabezpieczenia przez spółkę środków na poczet kosztów postępowania wskutek podjęcia dodatkowych działań. Pogląd o zbliżonej treści wyraża Minister Sprawiedliwości: w ramach finansowej kalkulacji kosztów prowadzenia działalności przedsiębiorca powinien przewidywać również środki na ewentualne dochodzenie należności i spory sądowe (odpowiedź podsekretarza stanu w ministerstwie sprawiedliwości - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 4754 w sprawie zwolnień od kosztów postępowania sądowego).
Tenże szacunek dla dorobku nakazuje referendarzowi sądowemu uznanie, że spółka nie wykazała zaistnienia którejkolwiek przesłanki z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) i wykazując poszanowanie dla zasady "ex iniuria non oritur ius", należało odmówić przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.