Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
Strona skarżąca, tj J.J. zwróciła się w skardze, a następnie na formularzu PPF z 13/09/2015 r z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła zarazem, że "rezygnuje z adwokata i sama będzie występowała". Zaleciła wyznaczyć rozprawę od 3/11/2015 r do 10/11/2015 r. Strona wskazała, że: - sama prowadzi gospodarstwo domowe; - nie ma mieszkania ani innych nieruchomości; - nie ma majątku, oszczędności, zasobów finansowych; - utrzymuje się z emerytury zajętej przez komornika.
Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 7/09/2015 r o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych, kalkulacji kosztów życia, oznaczenie dochodów i in. –przekazała jedynie pismo zatytułowane "Uzupełnienie....". W piśmie tym przedstawiła elementy historii postępowania i odesłała do informacji złożonych w innych postępowaniach o prawo pomocy.
Wnioski strony o prawo pomocy były wielokrotnie już rozpatrywane przez sądy administracyjne, które uznawały, że strona jest w stanie uiścić koszty sądowe (takie jak w tej sprawie, w wysokości 100 zł) oraz jest w stanie podjąć samodzielne – i uwieńczone sukcesem - działania w celu ustanowienia pełnomocnika we własnym zakresie. Jak nieodmiennie od lat utrzymuje Naczelny Sąd Administracyjny, warunkiem przyznania prawa pomocy jest staranne wykazanie przez stronę swojej sytuacji życiowej i finansowej. Czyli, w badanej sprawie, warunkiem tym jest wykonanie wezwanie referendarza sądowego, w którym urzędnik szczegółowo sprecyzował informacje niezbędne do rozpoznania wniosku.
Referendarz sądowy ma na względzie to, że, wnioski skarżącej były już uprzednio rozpoznawane przez Sąd w "stabilny" a niekorzystny niestety dla skarżącej sposób. Treść tych rozstrzygnięć i wskazania referendarz, z uwagi na niezmieniony stan faktyczny co do istotnych elementów – jak na przykład niewykonanie wezwania Sądu - uwzględnia w ocenie sprawy. W ten sposób referendarz sądowy realizuje też odesłanie go przez skarżącą "do innych spraw" o przyznanie prawa pomocy, w których skarżąca jest stroną. Wskazuje przy tym – jak wielokrotnie to czynił względem strony Sąd w innych postępowaniach – że udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania. Udzielenie stronie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe, co powinna wykazać strona.
Strona jednak nie uczyniła tego i to pomimo wysiłków referendarza sądowego (!), który wskazał jej czynności, które powinna dokonać, zatem contra ius fascue (sprzeczne z prawem) byłoby przyznanie jej w tej sytuacji prawa pomocy. Strona nie przekazała ani wyciągów z rachunków bankowych, ani kalkulacji kosztów życia, ani zbiorczej wysokości osiąganego dochodu. W jaki sposób referendarz sądowy, skrępowany wymaganiami dyscypliny budżetowej, przepisami prawa i regułami racjonalnego myślenia może pomóc stronie, która nie udziela mu niezbędnych informacji do oceny (korzystnej) wniosku o prawo pomocy? Jak decydować skoro rzeczywista sytuacja strony pozostaje magnum ignotum (wielką niewiadomą) nie tylko dla Sądów badających kondycję strony, ale i dla referendarza sądowego....
Co więcej, z zadeklarowanego dochodu w wysokości 1700 zł, nawet przy uwzględnieniu możliwych zajęć komorniczych w proporcji wskazanych w ustawach, przy założeniu prowadzenia zrównoważonej gospodarki finansowej, możliwe jest zgromadzenia środków na poczet wymagalnych kosztsądowych w sprawie, tj kwoty 100 zł.
Dlatego, referendarz sądowy, uwzględniając zadeklarowaną przez stronę sytuację majątkową jak też ocenę tej sytuacji podjętą już wielokrotnie przez Sąd administracyjny oraz klasyczną regułę wywodzącą się z prawa rzymskiego "Honos habet onus" (przywilej rodzi obowiązek), na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.