Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]wystawionego dnia [...] kwietnia 2015r. przez Dyrektora Izby Celnej w G., obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej za styczeń 2014 w kwocie należności głównej 80.833 zł. Przedmiotowy tytuł wykonawczy doręczono Spółce w dniu 10 czerwca 2015r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...].
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...]przesłanym do dłużnika zajętej wierzytelności tj. Dyrektora Izby Celnej w G., dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, wzywając jednocześnie dłużnika, aby należnej od niego kwoty z tytułu posiadanych środków pieniężnych 3065 zł, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanej Spółce.
Powyższe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 1 lutego 2016r., a Spółce w dniu 2 lutego 2016r.
Pismem z dnia 16 lutego 2016r., Skarżąca wniosła na podstawie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2014, poz. 1619 ze zm., dalej "u.p.e.a.") skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w łącznej kwocie 3.065 zł, z tytułu posiadanych środków pieniężnych.
W uzasadnieniu wskazała, że przedmiotem skargi są aktualne uwarunkowania prawne, które odnoszą się do sfery działalności gospodarczej obejmującej urządzanie i prowadzanie gier na automatach losowych w zakresie dopuszczalności gospodarczego użytkowania tych automatów w miejscu niebędącym kasynem gry oraz nieobjętym ważną koncesją na prowadzenie kasyna gry. Skarżąca zarzuciła, że brak notyfikacji przepisów prawa krajowego, tj. ustawy z dnia 19 listopada 2009 o grach hazardowych z przepisami prawa unijnego tj. z dyrektywą 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998r. skutkuje faktem, iż niniejsze postępowanie w ogóle nie powinno być wszczęte, a w przypadku wszczęcia postępowania, winno zostać umorzone. Spółka zauważyła, że w momencie nałożenia kary pieniężnej na Spółkę, toczyło się nadal postępowanie odwoławcze w sprawie cofnięcia pozwolenia na urządzanie i prowadzanie gier na automatach losowych, przed organem drugiej instancji, a decyzja w tym zakresie nie była ostateczna.
Zatem w ocenie Spółki, zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej spółki, było w całości nieprawidłowe oraz sprzeczne z obowiązującym prawem, w szczególności zaś naruszyło ono wprost wyrażone w przepisach, tj. w art. 16 § 1 k.p.a., art. 120, 121 § 1, art. 127 oraz art. 128 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613; dalej: "O.p.") fundamentalne zasady trwałości decyzji ostatecznej, gwarantowanej dwuinstancyjności rozpoznania sprawy, działania organów na podstawie przepisów prawa i w granicach przez te przepisy przewidzianych, ochrony zaufania obywateli do organów podatkowych, jak również ochrony praw nabytych oraz pewności i bezpieczeństwa obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe w ocenie Spółki, do czasu wydania decyzji ostatecznej organu odwoławczego utrzymującego w mocy decyzje organu I instancji o cofnięciu zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych Spółka legalnie i zgodnie z prawem prowadziła i urządzała gry na automatach o niskich wygranych. Wobec powyższego organ wadliwie przeprowadzając postępowanie egzekucyjne naraził ją na liczne niedogodności, w związku z brakiem możliwości dysponowania swoim funduszem finansowym w czasie dokonania czynności egzekucyjnych.
Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2016r. na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 poz. 23, dalej jako k.p.a.) w zw. z art. 18, art. 19 § 5 w zw. z art. 54 § 1 i § 5 u.p.e.a. oddalił powyższą skargę.
W uzasadnieniu postanowienia, organ egzekucyjny wskazał, iż skarga na czynności egzekucyjne, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone przez inny środek przewidziany w ustawie.
Organ egzekucyjny wyjaśnił instytucję zajęcia wierzytelności pieniężnej innej niż określona w art. 72-85 u.p.e.a. W ocenie organu egzekucyjnego zaskarżone czynności egzekucyjne, zostały dokonane prawidłowo. Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zawierało prawidłowo określoną podstawę prawną tj. art. 89 § 1 u.p.e.a. W niniejszym zawiadomieniu wpisano prawidłowy nr tytułu wykonawczego, określono kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Do zajęcia wierzytelności wykorzystano prawidłowy druk zawiadomienia. Organ egzekucyjnych wyjaśnił ponadto, że w zakresie zarzutu zawartego w skardze, a dotyczącego "uwarunkowań prawnych, które odnoszą się do sfery działalności gospodarczej obejmującej urządzanie i prowadzenie gier na automatach losowych", niniejszy zarzut nie może być przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. Niniejsze postanowienie doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 04.03.2016r.
W zażaleniu z dnia 11 marca 2016r. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 54 § 1 i § 5 u.p.e.a. w świetle realiów przedmiotowej sprawy poprzez oddalenie skargi wniesionej przez pełnomocnika spółki z powodu uznania, iż w zaskarżonej czynności nie zaistniała żadna wadliwość, pomimo bezskuteczności tych przepisów ustawy o grach hazardowych, których stwierdzone "naruszenie" stało się przyczyną nałożenia kar pieniężnych z art. 89 u.g.h., a tym samym, że możliwym jest egzekwowanie kary w sytuacji prawnej, gdy egzekucji takie sprzeciwia się bezwzględna nieskuteczność mającego być wyegzekwowanym obowiązku. W uzasadnieniu zażalenia powieliła argumentację zawartą w uzasadnieniu skargi.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu powołując się na art. 54 § 1 u.p.e.a. wyjaśnił, że skarga służy kontroli prawidłowości stosowania środków egzekucyjnych, zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności.
Dyrektor wyjaśnił, że sposób dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85 u.p.e.a., został uregulowany w art. 89 i następnych u.p.e.a. Powołując się na art. 89 § 1-3 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że organ egzekucyjny zastosował powyższy środek egzekucyjny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Wskazał, że jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...]dokonał zajęcia prawa majątkowego tj. innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Dyrektora Izby Celnej w G. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 1 lutego 2016r., a Spółce w dniu 2 lutego 2016r., natomiast tytuł wykonawczy doręczono spółce w dniu 10 czerwca 2015r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...]. Organ wskazał ponadto, że druk zajęcia prawa majątkowego odpowiadał wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych z dnia 17 grudnia 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 2310).
W odniesieniu do zarzutów Spółki dotyczących nieprawidłowego zastosowania przepisu art. 54 § 1 i § 5 u.p.e.a. Dyrektor wyjaśnił, iż ewentualna bezskuteczność w/w przepisów ustawy egzekucyjnej w odniesieniu do przepisów ustawy o grach hazardowych, nie może być przedmiotem skargi wniesionej w trybie art. 54 u.p.e.a.
Skarżąca w skardze na powyższe postanowienie Dyrektora wniosła o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia. Skarżąca zarzuciła nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a. w świetle realiów przedmiotowej sprawy poprzez oddalenie skargi z powodu uznania, iż w zaskarżonej czynności nie zaistniała żadna wadliwość, pomimo bezskuteczności tych przepisów ustawy o grach hazardowych, których stwierdzone "naruszenie" stało się przyczyną nałożenia kar pieniężnych z art. 89 u.g.h., a tym samym, że możliwym jest egzekwowanie kary w sytuacji prawnej, gdy egzekucji takiej sprzeciwia się bezwzględna nieskuteczność mającego być wyegzekwowanym obowiązku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga była oczywiście niezasadna.
Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne.
Postawę do wniesienia takiej skargi stwarza przepis art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. W literaturze i orzecznictwie panuje zgoda co do tego, że skargę, o której mowa, zobowiązany może wnieść na czynności o charakterze faktycznym (zob. np. A. Skoczylas, w: System Prawa Administracyjnego, tom 9, Prawo procesowe administracyjne, pod. red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2014 r., s. 481) i to tylko takie, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11, CBOSA). W szczególności, nie mogą być podnoszone w ramach skargi na czynności egzekucyjne zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Tymczasem Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 54 § 1 u.p.e.a. z przez odmowę uwzględnienia argumentów, które mogły być podnoszone w ramach zarzutów, akcentując w szczególności fakt niedopuszczalności egzekucji. Takie stanowisko nie mogło spotkać się z aprobatą organów orzekających w sprawie, co jest dla Sądu w pełni zrozumiałe i zasługujące na aprobatę.
Postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2015 r., wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w G., obejmującego karę pieniężną orzeczoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. wydaną na podstawie ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm.). W ramach tego postępowania zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. dokonano zajęcia u dłużnika zajętej wierzytelności tj. Dyrektora Izby Celnej w G., innej wierzytelności pieniężnej, wzywając jednocześnie dłużnika, aby należnej od niego kwoty z tytułu posiadanych środków pieniężnych 3065 zł, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanej Spółce. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 1 lutego 2016 r., a Skarżącej w dniu 2 lutego 2016 r.
Kontrola prawidłowości tego zajęcia sprowadzała się wyłącznie do oceny prawidłowości zastosowania tego środka egzekucyjnego – i organy oceny takiej dokonały prawidłowo ze skutkiem negatywnym dla Skarżącej.
Jak słusznie wskazały, podstawą zastosowania środka egzekucyjnego były przepisy art. 89 i n. u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (§ 1).
Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;
- 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
- 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1 (§ 3). Czynności te zostały dokonane prawidłowo, nastąpił więc skutek, o którym mowa w § 2 tego artykułu, a mianowicie zajęcie, które należało uznać za dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.
Sąd podkreśla, że w ramy skargi na czynności egzekucyjne nie wolno wtłaczać wszelkich wadliwości, czy to związanych z podstawami egzekucji, czy też z samą decyzją. Wbrew przekonaniu Skarżącej, zajęcia nie można zwalczać twierdzeniami, że decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest z jakichś powodów wadliwa (np. dlatego, że przepis stanowiący podstawę wymierzenia jakiejś należności nie obowiązywał, czy był "nieskuteczny"), bo dla wszczęcia i toku egzekucji wystarcza formalne obowiązywanie decyzji w obrocie (bez względu na jej materialną, czy proceduralną poprawność). Potwierdza to treść art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tych powodów kwestie podnoszone w skardze nie leżą w sferze zainteresowania organu egzekucyjnego i – konsekwentnie – nie mogą być przedmiotem jego analizy.
W razie wadliwości decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego zobowiązany powinien doprowadzić do jej weryfikacji w postępowaniu jurysdykcyjnym (np. w trybie nadzwyczajnym lub na drodze sądowej), a wynik tego postępowania będzie miał dopiero stosowne przełożenie na postępowanie egzekucyjne.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).