Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 lutego 2014 r. oddalił skargę Z. G. (dalej zwany: "Skarżącym") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] czerwca 2013r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za II, III, IV, V, VI, VII, IX, X 2010 r. i III 2010 r.
Skarżący 20 lutego 2014 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Postanowieniem z 14 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał Skarżącemu prawo pomocy w żądanym zakresie. Na mocy powyższego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka 3 lipca 2014r. wyznaczyła Skarżącemu pełnomocnika z urzędu.
Pełnomocnik Skarżącego 21 lipca 2014r. (data nadania) złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż o tym, że został wyznaczony na pełnomocnika z urzędu Skarżącego dowiedział się 14 lipca 2014r. Wyjaśnił, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał 20 maja 2014 r., jednakże Skarżący z uwagi na przymus adwokacki, nie miał możliwości wniesienia skargi kasacyjnej przed upływem terminu na jej złożenie.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik uzupełnił braki formalne ww. wniosku nadsyłając w wyznaczonym przez Sąd terminie skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Termin do złożenia skargi kasacyjnej należało przywrócić.
W świetle art. 86 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej zwana: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.).
Termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego wynosi 30 dni, licząc od doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem (art. 177 § 1 P.p.s.a.).
Niewątpliwie w badanej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, skoro zaskarżony wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony Skarżącej 23 kwietnia 2014r., a skarga kasacyjna została wniesiona, przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu 26 sierpnia 2014r.
Kluczową kwestią dla sprawy jest fakt, że w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej Skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Problem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (oraz skutków jego upływu) w przypadku, kiedy dopiero po doręczeniu orzeczenia stronie występuje ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym pełnomocnika, budził duże rozbieżności w orzecznictwie, a także wątpliwości natury konstytucyjnej. Wątpliwości rozstrzygnął wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013r. w sprawie SK 17/12 (OTK-A 2013/6/86).
Trybunał orzekł, stosując formułę tzw. orzeczenia interpretacyjnego, że art. 87 § 1 P.p.s.a., rozumiany w ten sposób, że – w sytuacji niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 P.p.s.a., na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Podobne stanowisko wyrażane było wcześniej w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (choć w orzecznictwie tego Sądu prezentowano także poglądy odmienne). Przykładowo w postanowieniu z dnia z dnia 27 czerwca 2012 r. (sygn. akt II OZ 539/12, lex nr 1333429) NSA stwierdził, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do postępowania w sprawie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy stwierdzić, że istnieją podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Analizując kluczową przesłankę przywrócenia terminu – braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w wyznaczonym terminie – w sytuacji gdy chodzi o wniesienie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, należy kierować się koniecznością zapewnienia temu pełnomocnikowi realnych szans na prawidłowe wykonanie obowiązków w zakresie reprezentacji mocodawcy. Należy brać pod uwagę także charakter czynności, dla której dokonania termin ma być ewentualnie przywrócony. Wniesienie skargi kasacyjnej wymaga odpowiedniego czasu na zapoznanie się z aktami sprawy, analizę orzecznictwa sądu pod kątem podstaw do wniesienia środka zaskarżenia, oraz przygotowanie stosownego pisma procesowego.
Pełnomocnik otrzymał pismo od Okręgowej Rady Adwokackiej, z informacją o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu, 14 lipca 2014r. Wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik złożył 21 lipca 2014r., a w zakreślonym przez Sąd terminie uzupełnił braki tego wniosku poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. W tej sytuacji w ocenie sądu zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu. Uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było efektem okoliczności całkowicie niezależnych od pełnomocnika. Winy w uchybieniu terminu nie można również przypisać Skarżącemu, skoro w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej złożył wniosek o przyznanie pełnomocnika urzędu, bez którego nie mógł sporządzić skutecznego środka zaskarżenia.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.