Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 4.226 zł Skarżący R. K. wniósł o zwolnienie z ponoszenia części kosztów sądowych do wysokości 1.000 zł. Powołał się na takie okoliczności jak: niewielkie dochody, ograniczone oszczędności, konieczność utrzymania rodziny i poniesienia znaczących wydatków w najbliższej przyszłości. Skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną i dwiema córkami. Do majątku zaliczył nieruchomość rolną, samochód osobowy, motocykl, oszczędności w kwocie 15.000 zł. Wskazał że źródłem utrzymania jego konkubiny jest zasiłek macierzyński w wysokości 2.600 zł.
Pismem z 18 września 2013 r. wezwano pełnomocnika Skarżącego do nadesłania w terminie 7 dni dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego i dochodów Skarżącego. Termin ten następnie – na wniosek pełnomocnika – przedłużono do 29 października 2013 r. Pismem z tej właśnie daty pełnomocnik ponownie zwrócił się o przedłużenie terminu na przekazanie uzupełniających dokumentów do 30 listopada 2013 r. Wyjaśnił, że zachowanie powyższego terminu nie było możliwe z uwagi na brak kontaktu z mocodawcą.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ponad kwotę 1.000 zł. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 grudnia 2012 r., II FZ 1020/12 i przytoczone tam orzeczenie) wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania tego prawa. Tożsamy pogląd został wyrażony w literaturze. Wskazano w niej mianowicie, że z użycia w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. określenia - gdy wykaże - wynika, że strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów tego postępowania (zob. Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009 r.). Jeżeli zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie strony okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć - na wezwanie - dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie z możliwości tej referendarz sądowy skorzystał, uznając, że dane zawarte w formularzu PPF nie są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia. Wspomniane wezwanie wystosowano do Skarżącego w dniu 18 września 2013 r., zakreślając w nim zarazem termin 7 dni na złożenie wymaganych dokumentów. Termin ten następnie referendarz sądowy przedłużył do 29 października 2013 r., wychodząc naprzeciw wyraźnej prośbie pełnomocnika Skarżącego i dając wiarę jego oświadczeniu, iż przygotowanie dokumentów w tym terminie nie było możliwe. Referendarz sądowy nie przychylił się natomiast do kolejnego jego wniosku o przedłużenie wspomnianego terminu do 30 listopada 2013 r. Uznał mianowicie, że prowadziłoby to do nadmiernego przewlekania postępowania o przyznanie prawa pomocy, które ze swej istoty jest postępowaniem wpadkowym i jako takie nie powinno w sposób długotrwały uniemożliwiać zakończenia postępowania głównego.
Zwłaszcza, że za uwzględnieniem wniosku nie przemawiał - wskazywany jako przyczyna trudności w przygotowaniu dokumentów uzupełniających - brak kontaktu z mocodawcą. Skoro bowiem to Skarżący zainicjował stosownym wnioskiem postępowanie o przyznanie prawa pomocy, powinien był przewidzieć, iż w jego toku może zostać zobowiązany do przedłożenia dodatkowych informacji. W razie więc dłuższej nieobecności spowodowanej wyjazdem powinien był tak zorganizować swój kontakt z pełnomocnikiem, aby w terminie wypełniać wezwania Sądu. Jakkolwiek sposób ułożenia ich wzajemnych kontaktów jest ich indywidualną sprawą, niemniej brak właściwej komunikacji pomiędzy pełnomocnikiem a Skarżącym, w sytuacji gdy ten ostatni oczekuje pomocy ze strony Skarbu Państwa (w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych) nie może obciążać Sądu.
W rezultacie stwierdzić należy, iż nie przedstawiając pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej, Skarżący utrudnił dokonanie jej pełnej analizy. Uniemożliwił tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie nadesłał bowiem zeznań podatkowych oraz wyciągów z rachunków bankowych. Nie udzielił informacji na temat źródeł utrzymania, co miało szczególnie istotne znaczenie wobec zadeklarowanego w formularzu PPF braku tych źródeł. Nie podał wysokości wydatków. Nie wypowiedział się w kwestii posiadanego majątku oraz znaczących wydatków jakie w najbliższej przyszłości rzekomo ma ponieść z oszczędności w wysokości 15.000 zł. Niewątpliwie wyjaśnienia te pozwoliłyby ocenić czy rzeczywiście z oszczędności tych Skarżący nie jest w stanie sfinansować kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy Skarżący nie uczynił. Z tych względów na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.