Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III wzywające do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, W. T. oraz D. T. wnieśli pismo zatytułowane "zażaleniem", które zgodnie z jego treścią, zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Pismem z 11 stycznia 2010 r., Referendarz sądowy wezwał Skarżących do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dokumentów oraz udzielenia informacji dotyczących ich sytuacji finansowej.
W odpowiedzi Skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazali, iż uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł jest dla nich zbyt dużym obciążeniem finansowym. Zauważyli, że sprawa dotyczy umorzenia zaległości w wysokości 271 zł.
Z oświadczeń Wnioskodawców wynika, iż prowadzą oni wspólnie gospodarstwo domowe. Są właścicielami domu o pow. 100 m² oraz nieruchomości rolnej o pow. 17 ha. Wyjaśnili, że jedynym ich źródłem dochodu jest gospodarstwo rolne, z tytułu którego dochód jest niższy od nakładów.
Z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwiały ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej Skarżących, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Referendarz sądowy wezwał Skarżących do: nadesłania zeznań podatkowych za 2009r. lub w inny sposób udokumentowania wysokości dochodów za 2009 r., wskazania wszystkich źródeł utrzymania (np. prowadzona działalność gospodarcza lub rolnicza, wynagrodzenie za pracę, zasiłki, inne świadczenia), wskazania i udokumentowania wysokości bieżących dochodów, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, wskazania wysokości miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżących (zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków).
W odpowiedzi Skarżący oświadczyli, że utrzymują się jedynie z gospodarstwa rolnego. Są rolnikami ryczałtowymi więc nie posiadają żadnych deklaracji. W ich ocenie, zebranie żądanych dokumentów mija się z celem, gdyż za prawie każdy trzeba zapłacić. Skarżący ponownie zauważyli, że żąda się od nich wpisu w wysokości 500 zł, w sytuacji, gdy sprawa dotyczy umorzenia zaległości w wysokość 271 zł.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 P.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ustosunkowując się do powyższego należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy.
W niniejszej sprawie Skarżący dwukrotnie wzywani byli do złożenia dodatkowych dokumentów i udzielenia informacji dotyczących ich sytuacji finansowej. Skoro jak wyjaśnili, nie posiadają oni rachunków bankowych oraz nie składają zeznań podatkowych, mogli wykonać wezwanie Referendarza sądowego, chociażby w części dotyczącej wskazania wysokości ich miesięcznych dochodów i wydatków. Nie posiadając żadnych informacji w tym zakresie, Referendarz sądowy nie jest wstanie ocenić, czy spełnione zostały przesłanki do zastosowania przepisu art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., tj. do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Poprzez brak odpowiedzi na wezwanie, Skarżący uniemożliwili ocenę ich rzeczywistej sytuacji finansowej.
Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W orzecznictwie NSA wskazuje się również (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05), że o ile nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego strony, w przypadku gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postępowania, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uznać należy za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec Skarżących instytucji prawa pomocy.
Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.