Uzasadnienie
Syg.akt III S.A./Wa 2252/06
Decyzją z dnia [...] lutego 2006 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia B. S. należności z tytułu z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres - kwiecień 2001, czerwiec i lipiec 2002, wrzesień i październik 2002, od kwietnia 2003 do stycznia 2005 roku, maj i czerwiec 2005 roku; składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres czerwiec do października 2001 roku, grudzień 2001,od lutego 2002 roku do lipca 2002 roku, od września 2002 roku do listopada 2002 roku, od czerwca 2003 roku do sierpnia 2003 roku, od października 2003 roku do lutego 2004 roku, od kwietnia 2004 roku do września 2004 roku, od listopada 2004 roku do grudnia 2004 roku; składek na Fundusz Pracowniczy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2001 roku do grudnia 2001 roku, od lutego 2002 roku do lipca 2002 roku, od czerwca 2003 roku do stycznia 2004 roku, za marzec 2004 roku i grudzień 2004 roku.
W uzasadnieniu decyzji organ podnosił, ze w myśl art. 28 ust.2 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych [ Dz.U nr 137, poz.887 z póź. zmianami ] zwaną dalej jako ustawa o s.u.s umorzenie należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika może nastąpić w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności Stwierdzono, iż w przedmiotowej sprawie nie jest spełniona żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności wymienionych w art.28 ust.3 ustawy o s.u.s.Zebrane dowody w sprawie zdaniem ZUS nie przemawiają jednoznacznie za umorzeniem należności z tytułu składek opłacanych płatnika za siebie w trybie art. 28 ust.3a i 3b ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności.Ustalono, że sytuacja finansowa B.S. jest trudna, jednak płatnik nadal prowadzi działalność gospodarczą.Nasuwa to przypuszczenie, iż w przyszłości sytuacja finansowa może na tyle się poprawić, iż płatnik będzie w stanie spłacić zaległości.
Nadto organ podnosił iż konstrukcja art.28 ustawy o s.u.s umożliwia umorzenie należności pod warunkiem spełnienia wymienionych kryteriów, ale nie obliguje do jego przyznania.Wynika z tego, że podjęcie decyzji w przedmiotowej sprawie ma charakter uznaniowy, a odmowa umorzenia należności nie narusza prawa, nawet gdy występują przesłanki do umorzenia.Stanowisko takie znalazło potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego opublikowanym -OSNP 2004/16/285.
W dniu [...] marca 2006 roku B. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.W uzasadnieniu swojego wniosku podnosiła iż faktycznie nadal prowadzi działalność gospodarczą.W jej ocenie wniosek został poparty dowodami wskazującymi na jej trudną sytuację materialną.Ulga w postaci umorzenia pozwoliłaby jej odzyskać płynność finansową, prowadzić nadal działalność gospodarczą.Z otrzymywanych z prowadzenia sklepu dochodów, które stanowią jedyne źródło utrzymania nie jest ona w stanie spłacić zaległości.
Decyzją z dnia [...] maja 2006 roku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 roku.
W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes ZUS podnosił, że powtórna analiza dowodów pozwala stwierdzić iż nie zaistniały nowe okoliczności w sprawie i dlatego utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sadów administracyjnych [ DZ.U nr 153, poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - zwanej dalej P.p.s.a [ Dz.U nr 153, poz.1270, ze zmianami ] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności
Jak stanowi przepis art.134 § 1 P.p.s.a sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Podstawą prawną uchylenia zaskarżonej decyzji stanowiło naruszenie art. 107 § 3 i art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego - dalej przywoływanego jako kpa.
Zgodnie z art.107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.Art.107 kpa określa podstawowe części składowe decyzji.Do tych cześci ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne.Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część rozstrzygnięcia.[ por. wyrok NSA z 12 maja 2000 roku syg. akt I S.A./Kr 856/98, LEX nr 43041 ].Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia.
Zgodnie z treścią art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.
Zasada dwuinstancyjności jest zasadą konstytucyjną ustanowioną w art.78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji.Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta.Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej.W wyroku z dnia 20 grudnia 1999 roku, syg.akt IV SA274/97, LEX nr 48234, NSA skonstatował, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie.Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji Stąd obowiązkiem organu odwoławczego podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć iż zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia spełniającego wymogi art. 107 § 3 kpa.W uzasadnieniu organ odwoławczy w sposób ogólny mówi o ponownej analizie dowodów i uznaje iż nie zaistniały nowe okoliczności w sprawie co skutkuje utrzymaniem decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w mocy.
Organ odwoławczy nie przeprowadza ponownego postępowania wyjaśniającego, nie ustosunkowuje się zarzutów, wniosków skarżącej. Zasadniczo organ nie wyjaśnił czy B. S. wykazała, że względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić powstałych zaległości mimo iż w toku postępowania został zebrany obszerny materiał dowodowy w tym zakresie.Organ drugiej instancji odwołuje się do ustaleń organu pierwszej instancji, który podkreślał jej trudną sytuację finansową ale uznawał, że prowadzenie działalności gospodarczej przez daje podstawę do uznania, że jej sytuacja może ulec zmianie.
Zachowanie organu skutkuje wnioskiem, że nie rozważono w sposób wyczerpujący przesłanek, których zaistnienie może prowadzić do umorzenia należności objętych treścią art.28 ustawy o s.u.s.Wadliwość ta powoduje dowolność indywidualnego aktu administracyjnego, która nie ma nic wspólnego z uznaniowością.Organ rozstrzygający sprawę ma obowiązek rozpatrzenia sprawy pod kątem przesłanek z art. 28 ustawy o s.u.s oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne [ DZ.U DZ 2003 roku nr 141.poz.1365 ] Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego daje prawo do podjęcia decyzji, z uwagi na jej fakultatywny charakter - nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek dających prawo do umorzenia należności.Nie oznacza to jednak wcale zezwolenia na dowolne, arbitralne rozstrzygnięcie przez organ administracji publicznej i nie zwalnia go z przestrzegania ogólnych reguł procedury administracyjnej oraz wnikliwego i logicznego uzasadnienia zajętego w sprawie stanowiska.
Pogwałcenie prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej jest naruszeniem art. 15 kpa.Organ odwoławczy nie może w swojej decyzji powołać się tylko na ustalenia organu pierwszej instancji, nie może nie odnieść się do zarzutów podnoszonych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w pełnym zakresie, wypowiedzieć się co do wszystkich dowodów w sprawie, odnieść się co do zarzutów skarżącej z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.Po przeprowadzonym postępowaniu organ uzasadni swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.
W przypadku braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art.152 P.p.s.a
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art.200 i 205 §1 P.p.s.a