Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF i załączonym do skargi z dnia [...] stycznia 2008 roku (wpływ do Sądu – 4 lutego 2008 roku) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2007 roku, J. B. (dalej "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych oszczędności ani środków majątkowych i utrzymuje się z prac dorywczych, które przynoszą dochód w kwocie 300 złotych miesięcznie. Wskazał również, że pragnie zachować prawo do bezstronnego Sądu, ponieważ działania organów podatkowych doprowadziły go do bankructwa i pozbawiły wszelkich środków majątkowych. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem i córką, jest osobą rozwiedzioną, nie ma mieszkania i jego sytuacja jest bardzo trudna.
Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej powoływanej jako P.p.s.a., referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i przedstawienia informacji dotyczących stanu majątkowego. Odpowiadając na wezwanie oświadczył, że nie posiada zeznań podatkowych z uwagi na brak dochodów i jest bezrobotnym niezarejestrowanym w urzędzie pracy. Nie posiada i nie zbywał rzeczy ruchomych i nieruchomości o wartości ponad 5.000 złotych. Nie posiada lokat bankowych i środków pieniężnych. Nie korzysta i nie zamierza korzystać z pomocy ośrodka pomocy społecznej i nie posiada zaświadczenia wystawionego przez taki ośrodek. Nie dysponuje również dokumentami wskazującymi wysokość stałych kosztów utrzymania. Korzysta z uprzejmości byłej żony i mieszka w jej mieszkaniu. Wykonując prace dorywcze (jako kierowca, sprzedawca, zbieracz aluminium) zarabia około 300 złotych miesięcznie, ale nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi wysokość dochodów.
Skarżący sprostował również, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z dziećmi, które się uczą i utrzymują się samodzielnie. Do pisma załączył kopie wyroku orzekającego rozwód oraz kopie umowy majątkowej małżeńskiej, wyłączającej małżeńską majątkową wspólność ustawową. Innych dokumentów skarżący nie nadesłał.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd może zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od zapłaty kosztów sądowych. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy zasadę, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, co oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 i art. 199 P.p.s.a.). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej przez stronę tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż nie posiada ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności.
To zatem w interesie skarżącego leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.).
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ skarżący nie wykazał, że poniesienie kosztów sądowych, może spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jego rodziny. Ocena taka jest konsekwencją postępowania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej.
Skarżący na podstawie art. 255 P.p.s.a. został wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego. Nie wykonał w pełni tego wezwania, a powyższe działanie nie może pozostać bez wpływu na ocenę zasadności zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych. Informacje zawarte we wniosku oraz przedstawione w odpowiedzi na wezwanie zdawkowe informacje nie potwierdzone jakimikolwiek dokumentami nie wystarczyły do oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, trudno jest stwierdzić w jakiej sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej znajduje się skarżący. W odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia dokumentów źródłowych strona wyjaśniła, że nie może takich dokumentów przedstawić, ponieważ nimi nie dysponuje. Jeśli skarżący nie może przedstawić zeznań podatkowych, ponieważ z braku dochodów ich nie sporządza, to jego obowiązkiem było przedstawienie zaświadczenia urzędu skarbowego stwierdzającego, że nie składa zeznań podatkowych oraz nie uzyskuje dochodów.
Ponadto skarżący oświadczył, że nie jest zarejestrowanym bezrobotnym, ale nie przedstawił zaświadczenia powiatowego urzędu pracy. Skarżący nie udokumentował również faktu nie korzystania z pomocy opieki społecznej. Oświadczył też, że nie zbywał i nie nabywał nieruchomości i ruchomości w ciągu dwóch ostatnich lat, nie posiada mieszkania i dzięki uprzejmości byłej żony mieszka w mieszkaniu należącym do niej.
Powtórzyć należy, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która – poddana ocenie Sądu – może być, przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Skarżący nie może jednak – tak jak to uczynił w niniejszej sprawie - uchylać się od składania dokładnych oświadczeń i nadesłania materiałów przedstawiających sytuację majątkową, w jakiej się znajduje. Nie przedstawiając pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej i rodzinnej, skarżący utrudnił dokonanie jej pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 stwierdził: "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów.
Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". W innych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny uznawał, że dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., Sąd może wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.), a uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności i przyznanie prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05).
W tym stanie rzeczy uznać zatem należy, iż skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy.
Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.