Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz 718) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona.
Skarżący R. P., w piśmie z 31 sierpnia 2016 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, powołując się m. in. na zły stan zdrowia i całkowitą niezdolność do pracy. Podał, iż utrzymuje się z renty wynoszącej 883,35 zł. Prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne, w toku którego zablokowano jego konto oraz zajęto część renty. Skarżący podkreślił, że ciążą na nim alimenty w łącznej kwocie 1.000 zł (2x 500 zł). Dodał, iż jego potrzeby żywieniowe oraz wydatki na leki, jak też część kosztów alimentów pokrywają rodzice. Nie posiada oszczędności, nieruchomości, samochodu. Skarżący przedłożył zawiadomienia o zajęciu, potwierdzenia przelewu na rachunek, potwierdzenie stanu konta.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Referendarz sądowy odstąpił od (dodatkowego) badania sytuacji majątkowej i życiowej Skarżącego, ponieważ sytuacja ta została (wnikliwie) zbadana przez innego urzędnika sadowego (acta est fabula), w innym postępowaniu ale w nieodległej perspektywie czasowej. Wyników tego badania referendarz sądowy nie kwestionuje w niniejszym postępowaniu.
Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. referendarz sądowy uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. Na taką ocenę miały wpływ takie okoliczności jak niska renta (883,35 zł), stan zdrowia i orzeczona całkowita niezdolność do pracy (upośledzenie sprawności ruchowej, znaczna afazja ruchowa, zaburzenia pamięci, zaburzenia funkcji poznawczych), ciążące zobowiązania (w tym z tytułu alimentów), konieczność korzystania z pomocy rodziców w zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych, prowadzone postępowanie egzekucyjne, blokada rachunku bankowego.
Zważywszy na fakt, że dochody rodziny (Skarżącego) liczą – w skali miesiąca - 883 zł, natomiast minimum socjalne obliczone przez Instytut Pracy i Studiów społecznych, dla gospodarstwa domowego Skarżącego wynosi 1078 zł (dane na stronie: https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-socjalne), trudno uznać, że strona posiada "wolne" środki na koszty postępowania, w tym koszty działania pełnomocnika. Środki, które posiada przekraczają bowiem, w niewielkim zakresie, tzw "minimum egzystencji (545,76 zł), tj kwotę wyznaczająca poziom życia, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia i rozwoju człowieka (Deniszczuk, Sajkiewicz 1997). Obowiązek uiszczenia kosztów w sprawie nie powinien natomiast powodować nawet następstw w postaci zbliżenia choćby do "zagrożenia" podstaw egzystencji, ponieważ warunkiem umożliwiającym przyznanie prawa pomocy jest "zagrożenie dla utrzymania koniecznego", które nawiązuje raczej do "minimum socjalnego", a nie do "minimum egzystencji".
Z uwagi na zestawienie danych finansowych, których referendarz sądowy, jako dysponent środków publicznych nie kwestionuje, nie zaistniała w sprawie potrzeba rozważania zwiększonych potrzeb strony związanych z poratowaniem zdrowia, wypełnianiem zobowiązań alimentacyjnych czy związanych z ponoszeniem kosztów postępowań administracyjnych albo kosztów innych postępowań sadowych.
Z tych powodów należało przychylić się do wniosku Skarżącego uznając jego prawo do sądu i prawo do (godnego) życia, w myśl zasady primum vivere, deinde philosophari.
Dlatego, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 u.p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.