Uzasadnienie
W dniu 15 marca 2006 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej Zakładem, wpłynął wniosek Skarżącej A. J. z dnia 14 marca 2006 r. o rozłożenie należności z tytułu składek na raty oraz o umorzenie należnych od nich odsetek z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 741,53 zł, z czego 350 zł przeznacza na opłaty. Z pozostałej kwoty pokrywa wydatki na jedzenie i lekarstwa. Skarżąca podniosła iż w przypadku zajęcia części jej emerytury (217,95 zł), znalazłaby się w dramatycznej sytuacji.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, stwierdzając że brak jest podstaw prawnych do umorzenia odsetek za zwłokę. Tylko bowiem decyzja o umorzeniu składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, o czym stanowi art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm., dalej powoływanej jako u.s.u.s.).
Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, ponawiając zasadniczo argumentację w niej zawartą.
W skardze na tę decyzję Skarżąca wyjaśniła przyczyny powstania zadłużenia. Wniosła ponadto o umorzenie odsetek za zwłokę.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Wydając zaskarżone decyzje organy obu instancji przyjęły, iż brak jest podstaw prawnych do umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy jako że jedynie decyzja o umorzeniu tychże składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę. Wniosek taki wyprowadziły z brzmienia art. 28 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.
Pogląd ten nie jest jednak, zdaniem Sądu, zgodny z wnioskami wynikającymi z reguł wykładni systemowej. Zauważyć bowiem należy, że art. 28 ust. 4 u.s.u.s. stanowi jedynie fragment przepisu art.
- 28. W ust. 1 tego artykułu mowa jest zaś o należnościach z tytułu składek, które mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4.
Pojęcie "należności z tytułu składek" definiuje z kolei art. 24 ust. 2 u.s.u.s. Mieszczą się w nim mianowicie składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata.
Skoro zatem przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s. stanowi ogólnie o umarzaniu "należności z tytułu składek" należy przez nie rozumieć także odsetki za zwłokę.
Wbrew zatem stanowisku organów obu instancji możliwe jest umorzenie samych odsetek bez jednoczesnego umorzenia należności głównej.
Pogląd ten nie pozostaje w sprzeczności z brzmieniem art. 28 ust. 4 u.s.u.s. Przepis ten bowiem ustanawia jedynie zasadę, iż obligatoryjne jest umorzenie odsetek za zwłokę, jak też kosztów upomnienia oraz dodatkowej opłaty, w sytuacji, gdy umarzane są składki.
Nie oznacza to jednak, iż brak jest podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieuiszczonych w terminie składek. Podstawę taką stanowić będzie zarówno art. 28 ust. 2, jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2005 r., II GSK 194/05, niepubl.).
Rozpoznając ponownie sprawę organy zobowiązane więc będą dokonać merytorycznej oceny wniosku Skarżącej z dnia 14 marca 2006 r.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 P.p.s.a. Skarżąca korzystała z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a.