Uzasadnienie
Skarżąca – A.P., pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r., w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. oraz wysokości odsetek za zwłokę od niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące od stycznia do listopada 2009 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Skarżąca, pismem z dnia 16 października 2014 r. wniosła, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że urzędy skarbowe nałożyły na nią karę około 7.000.000 zł. Ma zajęte konta i nieruchomości. Skarżąca oświadczyła, że w związku z tym nie może prowadzić działalności gospodarczej i osiągać dochodów, a urząd skarbowy nie pozostawił jej żadnych środków na rachunkach bankowych.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką (ur. w [...] r.). Skarżąca posiada dom o powierzchni 220 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,8 ha.
Z oświadczenia wynika także, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżąca uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 890 zł brutto.
Skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jej stan majątkowy i wyjaśniła, że koszty miesięcznego utrzymania rodziny wynoszą: gaz – 500 zł, energia elektryczna 400 zł, leki – 150 zł, żywność nauka córki i inne – 1.000 – 1.500 zł. Osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym ze Skarżącą nie uzyskują dochodów. Dochód uzyskany w 2013 r. został w zasadzie w całości wydany do urzędu skarbowego. Środki, które pozostały na jednym z kont są przeznaczone na wypadek nieszczęścia np. choroby.
Skarżąca przedłożyła zaświadczenia z banku [...] w K., z których wynika, że na dzień 18 listopada 2014 r. Skarżąca nie posiadała środków na wymienionych rachunkach bankowych. Ponadto Skarżąca przedłożyła również wyciąg z rachunku Bankowego w [...] za miesiące od sierpnia do listopada, z którego wynika, że Skarżąca posiada zgromadzoną kwotę 7.258,92 zł. Z przedłożonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu, poniesionej straty PIT-36L wynika natomiast, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżąca uzyskała przychód 8.584.528,70 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 8.287.521,20 zł, a dochód wyniósł 297,007,50 zł. Skarżąca przedstawiła również zestawienie ustalające dochód za 9 miesięcy 2014 r., z którego wynika, że w 2014 r. osiągnęła przychód 195.566,55 zł., koszty uzyskania przychodu wyniosły 188.474,73 zł, a dochód brutto wyniósł 7.091,82 zł.
Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 5 stycznia 2015 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 grudnia 2014 r., w którym podkreśliła, że jej jedynym faktycznym źródłem dochodu są pożyczki uzyskiwane od rodziny w wysokości ok. 2.000 zł miesięcznie. Skarżąca podkreśliła ponadto, że osoby prowadzące z nią wspólne gospodarstwo domowe tj. mąż i córka nie posiadają żadnego majątku. Skarżąca zaakcentowała, że informowała o tym fakcie w treści formularza PPF, a także w odpowiedzi na wezwanie z dnia 2 grudnia 2014 r., w którym wskazała, że nie ma możliwości udokumentowania aktualnych dochodów męża i córki bowiem oboje nie pracują i nie uzyskują żadnych dochodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 19 grudnia 2014 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące.
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.
Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przy czym, dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości 22.079 zł.
W ocenie Sądu, poniesienie przez Skarżącą kosztów w tej wysokości nie będzie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącej i jej rodziny.
Zauważyć bowiem należy, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której w 2013 r. uzyskała przychód w wysokości ponad 8,5 mln zł. Niewątpliwie więc w tym okresie działalność gospodarcza prowadzona przez Skarżącą była znacznych rozmiarów. Z dokumentów nadesłanych przez Skarżącą, a dotyczących roku 2014 wynika, że za ten okres przychody z działalności są znacznie niższe. Niemniej jednak na koniec września 2014 r. wyniosły one 195.566,55 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 188.474,73 zł, a dochód brutto wyniósł 7.091,82 zł.
Ponadto, dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy istotne są nie tylko aktualne przychody z działalności. Choć istotnie przedłożone do akt sprawy deklaracje VAT-7 wskazują na znaczące zmniejszanie się obrotów, nie można przy rozstrzyganiu, czy obciążyć kosztami wszczętego przez Skarżącą postępowania ogół obywateli, pominąć okoliczności, że w 2013 r. Skarżąca osiągnęła – jak już wyżej wskazywano – ponad 8,5 mln przychodu. Należy przyjąć, że przy takiej wysokości przychodów, wielokrotnie przewyższających należne w sprawie koszty sądowe, nie jest bezpodstawnym stwierdzenie, że Skarżącą jest w stanie wygospodarować środki na poniesienie tych kosztów.
Powyższą argumentację wzmacniają poniżej wskazane okoliczności.
Po pierwsze, mimo wykazywanych problemów finansowych, Skarżąca zgromadziła oszczędności w wysokości 7 tyś zł i jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego Skarżąca w okresie od sierpnia do listopada 2014 r. nie korzystała ze zgromadzonych oszczędności, o czym świadczy brak obrotów na ww. rachunku bankowym.
Ponadto wskazać należy, że trzyosobowa rodzina Skarżącej mieszka w domu o pow. 220 m², którego koszty utrzymania na pewno są znaczne oraz opłaca wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu, powyższe nie wydaje się być możliwe z miesięcznego dochodu, który Skarżąca określiła na kwotę 890 zł oraz "drobnych" pożyczek od rodziny.
Tym samym, zdaniem Sądu, Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na względzie całość powyższej argumentacji, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.