Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 18 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2413/13

Uzasadnienie

1. I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
2. 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej zwany: "NUS") decyzją z [...] kwietnia 2013r. ustalił P. G. (dalej zwany: "Skarżącym") podatek od spadków i darowizn w wysokości 5.709 zł z tytułu nabycia 3 września 2012r. darowizny od matki B. G. 100.000zł.
3. 2. Skarżący 29 kwietnia 2013r., w terminie do wniesienia odwołania, złożył pismo z zatytułowane "odwołanie" powołując ww. decyzję. W piśmie tym wskazał, że ostatni dzień z sześciomiesięcznego terminu do zgłoszenia oświadczenia (3 marca 2013r. wypadał na niedzielę), udał się w poniedziałek z wypełnionym drukiem SD-Z2 do Urzędu Skarbowego, gdzie został poinformowany, że termin upłynął. Zwrócono mu druk i polecono wypełnić druk SD3, który złożył 6 marca 2012r. Skarżący przyznał, że zwlekanie ze złożeniem zgłoszenia o nabyciu darowizny było błędne, ale ustalona decyzją NUS kwota ponad 5.700zł jest zbyt wysoka.

Skarżący wskazał, że w części druku SD3 wskazał, że umieścił prośbę o zwolnienie z podatku od spadków i darowizn, z uwagi na jeden dzień opóźnienia, ale w jego ocenie "tej zwłoki nie było". Wskazał, że mama sprzedała mieszkanie za 130.000 zł, z czego przekazała mu 100.000 zł oraz podniósł, że jest bez stałej pracy od 2011r., pracuje tylko żona, a na utrzymaniu są niepracujące dzieci 16 i 21 lat. Podniósł też inne okoliczności wskazujące na złą sytuację finansową rodziny.

1. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany: "DIS") pismem z 14 czerwca 2013r. wezwał Skarżącego do określenia charakteru powyższego pisma: czy jest to odwołanie czy wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, bądź też wniosek o ulgę określoną w art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm., dalej zwana: "O.p."), w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpatrzenia. Jeśli pismo to stanowi odwołanie, powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać na dowody uzasadniające to żądanie, zgodnie z art. 222 O.p. DIS zaznaczył, że zła sytuacja finansowa podatnika pozostaje bez wpływu na prawidłowy wymiar podatku od nabycia środków pieniężnych tytułem darowizny.
2. 4. Skarżący w piśmie z 22 czerwca 2013r., które zatytułował: "Ponowne odwołanie od decyzji ustalającej wysokość podatku od spadków i darowizn" wskazał, że został wprowadzony 4 marca 2013r. w błąd przez pracownika urzędu, co do daty złożenia oświadczenia na druku SD-Z2 oraz podniósł, że przebywał 2, 3 marca nie było czynnego urzędu pocztowego (sobota, niedziela). Zwrócił się również, z uwagi na te okoliczności o zmianę decyzji, jak również ze względu na to, że ciągle pozostaje bez zatrudnienia, a pieniądze z darowizny prawie całkowicie się rozeszły.
3. 5. DIS postanowieniem z [...] lipca 2013r. pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia, w podstawie prawnej wskazując art. 228 § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 222 O.p.

W ocenie DIS treść odwołania Skarżącego nie odpowiada wymogom z art. 222 O.p. nie zawiera sprecyzowania zarzutów przeciw decyzji, ani jasnego zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania, a także dowodów uzasadniających to żądanie. Treść odwołania wskazuje, że jest to wniosek o ulgę w spłacie podatku. DIS nadmienił, że w celu nadania biegu odwołaniu wezwał Skarżącego do sprecyzowania treści odwołania, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pouczając, że nieusunięcie tego braku spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Przesyłka była awizowana dwukrotnie, więc DIS w trybie art. 150 § 2 O.p. uznał ją za doręczoną Skarżącemu 4 lipca 2013r. DIS wskazał, że nie otrzymał odpowiedzi na to wezwanie. jednak jego wezwanie pozostało bez odpowiedzi.

1. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie DIS Skarżący podtrzymał dotychczasową argumentację odnoszącą się do okoliczności złożenia druku SD-Z2. Wyjaśnił, iż 4 marca 2012r. stawił się w Urzędzie Skarbowym z wypełnionym drukiem SD-Z2, gdzie odmówiono mu jego przyjęcia, mimo że termin został dotrzymany, urzędnik wprowadził Skarżącego w błąd. Wskazał, że Urząd nie czekając na rozpatrzenie zażalenia przysłał już upomnienie wzywające do zapłaty.
2. 7. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
3. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. 1. Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych.
2. 2. Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. kontroli sądów administracyjnych podlegają postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 - 2 P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga, na mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3. Sąd, po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, stwierdza, że skargę należało uwzględnić, z uwagi na błędne zastosowanie przez DIS przepisu art. 222 O.p. w okolicznościach faktycznych sprawy wynikających wprost z odwołania Skarżącego.

Należy zauważyć na wstępie, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie DIS, którym pozostawiono bez rozpatrzenia wniesione przez Skarżącego w terminie odwołanie, uznając, że nie zawiera ono elementów wymienionych w art. 222 O.p.

1. 4. Zdaniem Sądu ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić.

Przepis art. 222 O.p. stanowi, że odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie.

Odwołanie powinno zatem zawierać:

1. 1) zarzuty przeciw decyzji - uchybienia, które uzasadniają żądanie uchylenia czy zmiany decyzji.
2. 2) określenie istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania - polegające na określeniu przez wnoszącego odwołanie: w jaki sposób i w jakim zakresie powinna zostać zweryfikowana decyzja podatkowa organu I instancji; można podnosić tu także zarzuty i argumentację nie przedstawiane w dotychczasowym postępowaniu.
3. 3) wskazanie dowodów uzasadniających żądanie, szczególnie tych, które dają możliwość zweryfikowania prawdziwości twierdzeń zawartych w odwołaniu oraz uzasadniają żądanie odwołania; nie muszą to być wyłącznie nowe dowody, możliwe jest też powoływanie się na dowody z postępowania przed organem pierwszej instancji.

W doktrynie przyjmuje się, że pierwszy i drugi z wymienionych elementów odwołania mają charakter obligatoryjny. Trzeci z nich z istoty rzeczy nosi cechy fakultatywności (por. Jacek Brolik w Komentarzu do art. 222 ustawy - Ordynacja podatkowa, LEX 2013r.).

Sąd zauważa ponadto, że Skarżący nie jest profesjonalistą. W piśmie zatytułowanym "odwołanie" wskazał konkretną decyzję i wniósł o jej uchylenie w całości. Podał również argumentację, która w jego ocenie uzasadniała uwzględnienie odwołania i uchylenie tejże decyzji. Wskazał bowiem, że w jego ocenie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn jest za wysoka oraz wyjaśnił między innymi, że został wprowadzony w błąd, co do terminu wniesienia oświadczenia na druku SD-Z2, w sytuacji, gdy przyszedł do organu podatkowego w ostatnim dniu terminu na złożenie tego oświadczenia.

Zdaniem Sądu powołanie się przez Skarżącego na trudną sytuację majątkową nie mogło mieć przesądzającego znaczenia w sprawie pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, gdyż strona skarżąca w odwołaniu poniosła, że wnosi o uchylenie decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji oraz wskazała, że zobowiązanie podatkowe w jej ocenie jest za wysokie i de facto nie powinno być wymierzone, gdyż stawiła się w organie podatkowym w celu złożenia oświadczenia – które, gdyby organ je przyjął – nie spowodowałoby potrzeby ustalania wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn.

1. 5. W ocenie Sądu zestawienie zatem powyższych okoliczności faktycznych z treścią przepisu art. 222 O.p. pozwala stwierdzić, że wniesione przez Skarżącego odwołanie, w terminie wynikającym z ustawy, wypełniało przesłanki niezbędne do uznania go za odwołanie. Dowody na okoliczność wprowadzenia w błąd przez pracownika mogą zostać przedstawione w toku postępowania odwoławczego, do ich ustalenia powinno ponadto zmierzać postępowanie podatkowe.
2. 6. Sąd, wobec stwierdzenia ww. uchybień na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie (punkt pierwszy sentencji).

Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie może być wykonane określony został stosownie do treści art. 152 P.p.s.a. (punkt drugi sentencji).

Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania (punkt trzeci sentencji) zapadło na mocy art. 200 i art. 209 P.p.s.a. Skarżący działał samodzielnie, a wpis był stały i wynosił 100zł.