Uzasadnienie
Skarżący R. W. zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Wskazał, iż prowadzona działalność gospodarcza przynosi mu straty. Zasadniczym składnikiem majątku jest prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oraz prawo własności posadowionych na niej dwóch budynków mieszkalnych. Skarżący zaznaczył, że prawa te są obciążone hipotekami, a nadto ustanowiony został zakaz zbywania jednej z działek. Dodał, iż nie ma możliwości ciągnięcia pożytków z nieruchomości budynkowej z uwagi na jej zajmowanie przez lokatorów bez tytułu prawnego. Postępowania sądowe o wydanie nieruchomości i bezumowne korzystanie z niej są w toku. W efekcie Skarżący utrzymuje się z pomocy udzielanej przez członków rodziny, przede wszystkim przez matkę. Zamieszkuje on wraz z konkubiną i [...] dzieci w lokalu użyczanym przez matkę, która finansuje także dostawy mediów. Zapewnia ona także spłatę zobowiązań kredytowych w wysokości ok. 11.900 zł. Skarżący podał, iż konkubina osiąga dochód ze stosunku pracy w kwocie 716,34 zł. Przedstawił sumowanie księgi, dowody wypłaty, zawiadomienia o zajęciu, zeznania podatkowe, wyciągi bankowe.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że konkubina nie posiada rachunku bankowego. Wskazał, iż przychód ze sprzedaży nieruchomości przeznaczył na zakup kolejnej, a po dokonaniu sprzedaży wszystkich środki pieniężne przeznaczył na zapłatę zaległości podatkowych. Oświadczył, że nie wypłacił jeszcze wynagrodzenia pełnomocnikowi. Nastąpi to po prawomocnym zakończeniu postępowania. Skarżący przedłożył zeznanie podatkowe, dowody wypłaty, potwierdzenia przelewów z rachunku, wyciągi bankowe, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, zawiadomienia o zajęciu.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13).
W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o zwolnienie od wpisu od skargi, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zdaniem referendarza sądowego spełnienia tej przesłanki Skarżący nie wykazał.
Przede wszystkim nie udokumentował on faktu utrzymywania się jego czteroosobowej rodziny z "pomocy udzielanej przez członków rodziny". Przedłożone potwierdzenia przelewów świadczą bowiem wyłącznie o tym, że środki na spłatę raty kredytu przelewane są z rachunku należącego do R.W. i P. W., nie potwierdzają natomiast, iż źródłem pochodzenia tych środków są dochody jego właścicieli.
Innymi słowy z powyższego nie wynika, że rodzice Skarżącego pomocy takiej rzeczywiście są w stanie udzielić. Nic nie wiadomo bowiem na temat ich sytuacji majątkowej. Tym bardziej, że sama tylko rata kredytu (której terminową spłatę zapewniają) opiewa na niebagatelną kwotę 12.000 zł. Do tego dochodzą jeszcze koszty dostawy mediów oraz wydatki typu wyżywienie, leczenie, edukacja.
Skarżący nie udokumentował także faktu dokonanych na jego majątku zabezpieczeń. Nadesłane zawiadomienia potwierdzają bowiem jedynie, iż wszczęto wobec niego postępowania egzekucyjne, w toku których zajęto jego rachunki bankowe. Nie wynika natomiast z nich, że faktycznie – jak oświadczył Skarżący – należący do niego majątek w postaci prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oraz prawa własności jest obciążony hipotekami, a nadto ustanowiony został zakaz zbywania jednej z działek.
Równie gołosłownie brzmią wyjaśnienia Skarżącego w kwestii niemożności – jak to określił – "ciągnięcia pożytków cywilnych z nieruchomości budynkowej stanowiącej jego własność". Poza oświadczeniem Skarżącego nie ma dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał ten fakt.
Wątpliwości referendarza sądowego budzi także fakt stosunkowo niskiego wynagradzania konkubiny Skarżącego. Jakkolwiek z dowodów wypłaty nie wynika rodzaj wykonywanej przezeń pracy, to jednak trudno uwierzyć, by uzyskiwała ona jedynie 716,34 zł netto miesięcznie będąc zatrudnioną w spółce, w której swego czasu była prezesem zarządu, zaś Skarżący był w niej wspólnikiem.
Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżący nie wyjaśnił swojej sytuacji w sposób dostateczny. To obligowało referendarza sądowego do negatywnego rozpatrzenia jego wniosku.
Nawet jednak te informacje, które Skarżący ujawnił nie dają podstaw do stwierdzenia, że opłacenie przezeń wpisu od skargi spowoduje negatywne skutki w odniesieniu do jego sytuacji bytowej, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zainicjowany w niniejszej sprawie spór sądowy ma związek z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą, tj. dotyczy zaniżenia przychodu. Jak natomiast zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 listopada 2013 r. (II FZ 1053/13) wydatki na spory sądowe są, obok wydatków o charakterze cywilnoprawnym, co do zasady, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W rezultacie zdolność strony do ich poniesienia powinno się badać w relacji do uzyskiwanych przychodów. Tymczasem z nadesłanych materiałów wynika, że w okresie styczeń-maj 2016 r. Skarżący osiągnął przychód w wysokości ponad 80.064 zł i poniósł koszty jego uzyskania w wysokości ponad 103.072 zł.
Tym samym uznać należało, że Skarżący obraca kwotami umożliwiającymi mu wygospodarowanie środków potrzebnych do opłacenia wpisu od skargi w kwocie 6.061 zł.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.