Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżący – F. W., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z uwagi na trudną sytuację finansową. Wyjaśnił, że jego trudna sytuacja finansowa wynika z braku dochodów oraz braku możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a także prowadzonej od blisko 3 lat egzekucji. Ponadto, pierwotna przyczyną jego trudnej sytuacji materialnej było prowadzenie nieuczciwej konkurencji, przez ukrywanie i kradzież dokumentów przez wspólnika.
Skarżący został wezwany do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej.
We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżący rozszerzył jego zakres o ustanowienie pełnomocnika i powtórzył wcześniejszą argumentację.
Z jego oświadczeń wynika, że nie prowadzi on z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Nie uzyskuje dochodów. Nie posiada majątku ani oszczędności. Wyjaśnił, że większość jego majątku stanowiła wiedza (know – how) oraz pieniądze i sprzęt, które zostały skradzione przez wspólnika i jego znajomych.
Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, został on ponownie wezwany do nadesłania, w terminie 7 dni, dokumentów oraz złożenia oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej tj.: wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania skarżącego oraz osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe (wynagrodzenie za pracę, renta, zasiłki, inne świadczenia), nadesłania zeznań podatkowych skarżącego oraz osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe za 2012 i 2013 r., wskazania, czy skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, jeśli tak – udokumentowania wysokości aktualnych, miesięcznych przychodów (dochodów i kosztów) działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub ewidencji zakupów i sprzedaży VAT za ostatnie trzy miesiące, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia zestawienia wysokości miesięcznych dochodów i wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
W odpowiedzi skarżący ponownie wskazał, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje dochodów. Nie posiada zeznań podatkowych od 2012 r. Wskazał również, że wszelkie informacje na temat nieuzyskiwania przez niego jakichkolwiek dochodów można uzyskać w urzędzie skarbowym, a w CEIDG można sprawdzić, że nie prowadzi on działalności gospodarczej.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika tj. w zakresie całkowitym. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – P.p.s.a.), stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy.
W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona. Skarżący, mimo dwukrotnego wezwania, nie nadesłał żadnych dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej. Nie wyjaśnił nawet z czego się utrzymuje i jakie wydatki ponosi. Tym samym uniemożliwił ocenę jego sytuacji finansowej pod kątem spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków.
Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania.
Ciężar wykazania tych przesłanek – jak już wskazywano wyżej – spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).
Tym samym błędne jest stanowisko skarżącego, który sugeruje, aby to Sąd zwrócił się do urzędu skarbowego o udzielenie informacji na temat nieuzyskiwania przez skarżącego jakichkolwiek dochodów oraz sprawdzenie w CEIDG, że nie prowadzi on działalności gospodarczej.
Przepisy art. 246 § 1 i art. 255 P.p.s.a. wskazują jednoznacznie, że to obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie, a sąd może jedynie zwracać się do niego (nie innych podmiotów) o złożenie dodatkowych oświadczeń bądź dokumentów.
W przypadku wezwania skarżącego o takie oświadczenia/dokumenty, ich nieprzedstawienie skutkuje uznaniem, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa jest istotnie tak trudna, że powinno mu być przyznane w określonym zakresie prawo pomocy.
Skoro to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zajścia przesłanek do przyznania prawa pomocy, nie jest też konieczne udowodnienie przez Sąd wnioskodawcy, że jest w stanie zdobyć środki potrzebne na pokrycie kosztów sądowych.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.