Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
D. M., dalej jako skarżący lub strona, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w formularzu PPF z 18.08.2014 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał na bardzo trudną sytuację finansową. Poinformował, że:
- - w 2014 r nie uzyskał żadnego dochodu;
- - prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty;
- - "ma" zajęcie egzekucyjne w wysokości 3600 zł z tytułu niedopłaconego podatku VAT;
- - utrzymuje się z pensji żony (4600 zł netto miesięcznie);
- - ponosi wydatki na kredyt mieszkaniowy, utrzymanie samochodu, kredyt samochodowy, czynsz, rachunki, transport, nauka syna, lekarstwa;
- - na jedzenie i i nieprzewidziane wydatki pozostaje 200 zł miesięcznie;)
- - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem (ur [...] r);
- - posiada samochód [...] 2008 r.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 22/08/2014 r skarżący przekazał odpisy zeznań podatkowych za 2013 r, wyciągi z rachunków bankowych, zestawienie ponoszonych kosztów, kserokopie niektórych rachunków (faktur) – gaz, telefony, czynsz.
Referendarz sądowy wskazuje, że skarżący nie przedłożył, pomimo wezwania referendarza sądowego, co wynika już ze złożonego przez skarżącego pisma przewodniego, dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gosp (pkt 7 wezwania), zestawienia należności i zobowiązań (pkt 8 wezwania) oraz nie wykazał uzyskiwanego przychodu (nie dochodu) w ramach działalności gospodarczej (pkt 1 wezwania). Tym samym nie została wykazana sytuacja majątkowa strony, co jest przesłanką (i warunkiem) przyznania jej prawa pomocy. Uchylenie się od przedłożenia dokumentów i oświadczeń umożliwiających poczynienie stosownych ustaleń w ww. zakresie stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy (por. np. post. NSA z 8 listopada 2006 r., II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007/4/79).
Zdaniem referendarza sadowego należy uwzględnić w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych strony, jak też w możliwości ponoszenia kosztów postępowań, pomoc żony, która, jak wynika z akt sprawy, dysponuje samodzielnym a stałym źródłem dochodu. Z zasady z art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), wynika, że małżonkowie są obowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli (por. np. post. NSA z 25.10. 2011 r., II FZ 627/11, CBOSA). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie sytuacji materialnej skarżącego należy uwzględnić również okoliczność uzyskiwania stałych dochodów przez żonę skarżącego (postanowienie z 30.09.2014 r I FZ 316/14).
Z uwagi na to, że jedynym kosztem sądowym wymagalnym w obu sprawach skarżącego są koszty wpisów od skarg (łącznie 1000 zł), strona posiada do dyspozycji w gospodarstwie domowym zarówno miesięczne dochody kilkakrotnie przekraczające wysokość wymagalnych kosztów sądowych w sprawie (powyżej 5 ts zł), jak też dobra trwałe o znacznej wartości (samochód, mieszkanie), stronę cechuje wysoka zdolność racjonalnego gospodarowania (miesięczne wydatki na żywność i "nieprzewidziane wydatki" to kwota 200 zł – rubryka 5 formularza PPF) należało uznać – niezależnie od faktu niepełnego wykazania sytuacji finansowej strony – że wniosek strony godzien jest oddalenia. Strona bowiem, domagająca się przyznania prawa pomocy w pierwszej kolejności powinna sama zabezpieczyć na ten cel stosowne środki i poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia koniecznego utrzymania (postanowienie z 6.05.2014 r II FZ 357/14).
Z tych powodów, referendarz sądowy był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., zadecydować jak w sentencji.