Uzasadnienie
Skarżący T. M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż po wstrzymaniu zwrotu podatku VAT nie jest w stanie kontynuować działalności gospodarczej, przez co utracił źródło dochodu. Podał, że ostatnio przez 3 miesiące pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Skarżący wyjaśnił, że na prowadzenie działalności zaciągnął kredyty. Aktualnie nie posiada już możliwości ich spłaty. Jego zdaniem doprowadzi to w najbliższym czasie do wypowiedzenia umów kredytowych i wszczęcia postępowań komorniczych. Dodał, iż jest pod opieką [...] i [...]. Rodzice użyczają mu pokój, w związku z czym nie ponosi kosztów mieszkania. Do innych wydatków zaliczył natomiast koszty leczenia (40 zł) i jedzenia (350 zł) oraz opłaty za telefon (30 zł).
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wskazał, że jest obecnie osobą bezrobotną utrzymującą się z pomocy świadczonej przez rodziców. Przedstawił sposób, w jaki starał się spełnić wymogi umów kredytowych, przelewając te same pieniądze między kontami. Dodał, iż od jakiegoś czasu nie dokonuje przelewów, gdyż nie posiada żadnych środków. Oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej. Skarżący zauważył, że podjęcie pracy jest dla niego – z uwagi na chorobę – wyzwaniem. Przedstawił zaświadczenia lekarskie, wyciągi bankowe, wydruk z CEiDG, zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna, oświadczenie rodziców o udzielaniu pomocy, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być stosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy to strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Oceniając zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. lub częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Dopiero zestawienie indywidualnej sytuacji majątkowej strony i konkretnych kosztów sądowych w danym postępowaniu pozwala na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.
O ile sąd jest w stanie określić wysokość kosztów sądowych na danym etapie postępowania, o tyle dla zrekonstruowania drugiego elementu, tj. sytuacji majątkowej wnioskodawcy, kluczowe jest prawidłowe, precyzyjne i niebudzące wątpliwości zobrazowanie swojej kondycji finansowej przez wnoszącego o przyznanie prawa pomocy. Powinien on zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jego sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu.
Jakkolwiek Skarżący przesłał dokumenty, z których wynika, że jest aktualnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostającą pod stałą opieką lekarską, posiadającą zadłużenie, tym niemniej nie wyjaśnił podstawowej okoliczności dotyczącej sytuacji majątkowej. Skarżący podał mianowicie, iż utrzymuje się z pomocy rodziców, którzy użyczają mu pokój, w związku z czym nie ponosi kosztów mieszkania. Otrzymuje od nich 400-500 zł miesięcznie, z czego finansuje koszty leczenia (40 zł), telefon (30 zł) i wydatki na jedzenie (350 zł).
Skoro Skarżący nie pracuje, mieszka u rodziców, którzy ponoszą koszty utrzymania jego i mieszkania, to oznacza, że prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Tymczasem niewiele wiadomo na temat ich sytuacji majątkowej. Poza oświadczeniem, że wspomniana wyżej kwota 400-500 zł to maksimum ich możliwości, brak jest dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał ten fakt. Z oświadczenia tego nie wynika także, iż rodzice pomocy takiej rzeczywiście są w stanie udzielić. Nie wiadomo bowiem jakimi środkami de facto dysponują i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja.
Aby ocenić, czy dla strony wpis w określonej wysokości to dużo czy mało i czy jest ona w stanie go uiścić potrzebna jest pełna wiedza zarówno o jej sytuacji, jak i sytuacji osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, iż skoro strona twierdzi, że potrzebuje pomocy w realizacji jej praw, to istnieje konieczność oceny nie tylko, czy może samodzielnie sfinansować swój udział w postępowaniu, ale i czy pomoc, której może udzielić jej rodzina, jest wystarczająca na zabezpieczenie tej potrzeby. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny, strona postępowania nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie NSA z 7 listopada 2013 r., I FZ 417/13).
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.