Uzasadnienie
Skarżąca – Fundacja [...] zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to specyfiką swojej działalności. Wskazała mianowicie, że nie jest nastawiona na zysk, ale na wsparcie rozwoju polskich przedsiębiorców. Wyjaśniła, że środki trwałe pochodzą z finansowania pozyskanego w ramach projektu unijnego i Skarżąca zobowiązana jest do ich zachowania do końca 2020 r. Podkreśliła, że wszystkie środki wydatkowane są na realizację celów statutowych, zaś ona nie pobiera wynagrodzenia od uczestnika programu. Jest on jedynie zobowiązany uczestniczyć w ponoszeniu kosztów fundacji związanych z funkcjonowaniem start-up’u. Skarżąca wyjaśniła, że na bieżącą działalność musiała otworzyć linię kredytową (łącznie -5.900.000 zł).
Dodatkowo poinformowała, że nie może swobodnie dysponować środkami zgromadzonymi na rachunkach bankowych, gdyż są to albo środki klientów zdeponowane na poczet kaucji zwrotnych, albo pozostające w dyspozycji osób prowadzących dany start-up. Skarżąca powołała się nadto na trudności z zaciągnięciem dodatkowego kredytu oraz konieczność zapłaty kosztów egzekucyjnych. Podała, że kapitał podstawowy wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na [...] zł, zaś stratę za ostatni rok obrotowy na 2.162.691,43 zł. Skarżąca przedstawiła wykaz rachunków bankowych wraz z wysokością znajdujących się na nich środków. Wskazała, że wysokość środków pieniężnych w kasie na dzień 28 lutego 2018 r. wyniosła [...] zł. Przychody w 2017 r. wyniosły [...] zł, dotacje [...] zł, koszty [...] zł, zobowiązania [...] zł.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca nadesłała m.in.: zestawienie sald i obrotów, deklaracje VAT, zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, bilanse, rachunki zysków i strat.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Występując z tym wnioskiem Skarżąca podkreśliła, że jako fundacja nie jest nastawiona na zysk, środki wydatkuje na cele statutowe, w związku z czym jej działalność nie może być oceniana na podstawie tych samych kryteriów, co działalność podmiotów gospodarczych nastawionych na zysk, np. spółek z.o.o.
Odnosząc się do powyższego referendarz sądowy zauważa, że istotnie fundacja powoływana jest do realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych i jej działalność koncentruje się na realizacji celów statutowych, do których została powołana. Nie zmienia to jednak, faktu, że w wielu przypadkach fundacje poza działalnością statutową prowadzą również działalność gospodarczą. Tak jest właśnie w niniejszej sprawie. Jak bowiem ustalono w sprawach III SA/Wa 677 i 816/17 przewiduje to również statut Skarżącej (§ 27).
Zauważyć należy, że środki na realizację swoich celów statutowych fundacja może czerpać, niezależnie od majątku początkowego, przekazanego przez fundatora, ze zbiórek, loterii oraz ze spadków, zapisów, darowizn. Niezależnie od tego fundacja może zdobywać środki na realizację swoich celów statutowych poprzez prowadzenie działalności gospodarczej nastawionej na osiąganie określonego, większego bądź mniejszego dochodu. Celem działalności gospodarczej fundacji może być tworzenie warunków realizacji jej celów statutowych oraz uzupełnianie środków na działalność statutową.
W tym miejscu wskazać należy, że przepis art. 239 § 2 P.p.s.a. przewiduje ustawowe zwolnienie z opłat sądowych dla organizacji pożytku publicznego, z zastrzeżeniem, że zwolnienie to nie dotyczy prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej.
Tym samym, skoro będąca przedmiotem rozpoznania sprawa dotyczy podatku od towarów i usług, a więc niewątpliwie sprawy związanej z prowadzoną przez Skarżącą działalnością gospodarczą, wspomniane wyżej ustawowe zwolnienie z opłat sądowych jej nie przysługuje, a wymaga zaistnienia w sprawie przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.
W efekcie nie można zgodzić się ze Skarżącą, iż przez sam fakt, że dochód z działalności gospodarczej przeznacza ona na realizację celów statutowych, zasadne jest zwolnienie jej od kosztów sądowych. W takiej sytuacji koszty sądowe należy bowiem traktować jak każde inne koszty prowadzonej działalności gospodarczej, a możliwość ich poniesienia odnieść do sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżąca jest zobowiązana na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w kwocie 4.821 zł.
Porównanie tej wielkości z danymi znajdującymi odzwierciedlenie w materiałach nadesłanych przez Skarżącą (takich choćby jak zeznania podatkowe, deklaracje VAT-7, bilanse, rachunki zysków i strat) pozwala na wniosek, że nie spełnia ona przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z materiałów tych wynika mianowicie, że w latach 2016-2017 Skarżąca osiągnęła przychód w wysokości odpowiednio ponad [...] zł i [...] zł (przy kosztach jego uzyskania wynoszących ponad 70.658.815 zł i 77.208.936 zł). Także wysokość obrotów czy wysokość środków angażowanych przez Skarżącą miesięcznie na nabycie towarów i usług (dane wynikające z deklaracji VAT-7 za okres od września 2017 r. do lutego 2018 r.) jest znaczna. Przykładowo w samym tylko lutym 2018 r. sprzedaż wyniosła [...] zł, zaś nabycie 2.670.184 zł. Zgodnie ze wstępnym bilansem, na koniec 2017 r., środki pieniężne w kasie i na rachunkach wyniosły ponad [...] zł.
Już tylko te wielkości dyskwalifikują Skarżącą jako osobę wymagającą przyznania prawa pomocy. Uzyskanie przychodu w takiej wysokości przeczy bowiem założeniu, że wniosek złożyła osoba znajdująca się w trudnej sytuacji finansowej, a do takich właśnie osób skierowana jest instytucja prawa pomocy.
Nie można także tracić z pola widzenia tego, że Skarżąca ponosi koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Tylko w marcu 2018 r. za usługi doradztwa podatkowego zapłaciła 5.842,50 zł (tj. więcej niż należny w niniejszej sprawie wpis od skargi) i - jak sama przyznała - środki te pochodziły z linii kredytowej. Referendarz sądowy nie widzi zatem powodu, dla którego z tego samego źródła nie mogłaby ona pokryć kosztów wspomnianego wpisu. Brak jest bowiem podstaw by wydatki związane z obsługą prawną traktować w sposób uprzywilejowany. Zwłaszcza, że w orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, iż tego typu zobowiązania umowne nie mają pierwszeństwa przed opłatami sądowymi (zob. postanowienia NSA z: 30 czerwca 2016 r., II FZ 278/16; 30 marca 2016 r., II FZ 174/16).
Z tych względów referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Wobec tego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.