Uzasadnienie
- 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona.
- 2) K. J., wnioskiem zawartym w skardze, a następnie w formularzu PPF zwróciła się o prawo pomocy. Jako zakres wniosku wskazała – nieprecyzyjnie - w skardze, zwolnienie od opłat od skargi. W uzasadnieniu formularza zakresu wniosku o prawo pomocy w dalszym ciągu nie oznaczyła precyzyjnie, także pomimo wezwania (doręczonego pełnomocnikowi 8/10/2015 r), lecz wskazała zarazem (co umożliwia rozpoznanie jej wniosku, że: - rodzina składa się z czterech osób; - miesięczny dochód wynosi 2380 zł. Pozostałych informacji, o które wnioskował referendarz w wezwaniu z 6.10.2015 r – m.in. o wyciągi z rachunków bankowych, wskazanie dochodu rocznego, kalkulacji kosztów życia, deklaracje podatkowe – strona nie przedłożyła (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy).
- 3) Oczywistym błędem jest niewypełnienie, pomimo wezwania, rubryki 4 formularza PPF. Wniosek o zwolnienie "od opłat od skargi" zawarty w skardze, zważywszy na regulacje z art. 211 i n. u.p.p.s.a., jest niejednoznaczny. Referendarz sądowy zadecydował jednak o nieobciążaniu strony skutkami oczywistych zaniechań w doprecyzowaniu wniosku w myśl zasady in dubio pro actione i – zamiast pozostawiać bez rozpoznania – zbadać wniosek co do istoty. Referendarz sądowy przyjmuje, ze wniosek strony dotyczy wymagalnych kosztów sądowych, tj wpisu od skargi. Poza zakresem badania pozostają pozostałe opłaty sądowe, w tym opłaty kancelaryjne. Referendarz sadowy nie bada także zdolności strony do ponoszenia koszt sądowych w ogóle, tj także zwrotu wydatków sądowych.
- 4) Skoro wymagany wpis od skargi wynosi 500 zł, uzyskiwany w gospodarstwie domowym strony dochód – ponad 2 tys zł, należało uznać w braku wskazania (wykazania) – i to pomimo wezwania Sadu - okoliczności uniemożliwiających stronie wygospodarowanie tych środków, że skarżąca posiada zasoby na pokrycie wymagalnych kosztów sądowych. Wobec braku przekazania zakreślonych w wezwaniu informacji o sytuacji życiowej strony, jak też wobec ogólnikowości treści formularza PPF referendarz sądowy nie znajduje (innego) sposobu pogodzenia nękających go wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej strony z postulatem działania urzędnika zgodnie z prawem, a z regułami dyscypliny finansowej w szczególności. Nieprzekazanie informacji o sytuacji majątkowej strony, czyli brak uprawdopodobnienia konieczności przyznania jej prawa pomocy (istnienia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 1 u.p.p.s.a.) jest okolicznością uniemożliwiająca jej przyznanie prawa pomocy. Obowiązek lojalności względem Sądu, spoczywający na stronie, jest bardzo silnie akcentowany i rygorystycznie przestrzegany nie tylko przez Naczelny Sad Administracyjny – lecz także przez Trybunał Praw Człowieka, co wynika z bogatego orzecznictwa (wyrok z 17 lutego 2009 r Gospodarczyk p. Polsce, nr 6134/03; wyrok z 19 kwietnia 2011 roku Elcomp sp. z o.o. p. Polsce, nr 37492/05, HUDOC). Strona, która nie wykonuje zobowiązań sądu, w zakresie ujawnienia jej majątku/finansów i nie przedstawia sądowi dokumentów finansowych, których sąd żąda, nie może powoływać się na naruszenie jej prawa do Sądu.
- 5) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, art. 246 § 1 pkt 2u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.