Uzasadnienie
1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2019 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "MRPiPS"), utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") z [...] października 2018 r. umarzającą postępowanie w sprawie z wniosku S.T.(dalej: "Skarżący") z [...] czerwca 2017 r. o stwierdzenie oraz zwrot nadpłaty z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") za okres: 2012/01-2015/02.
1.2. Z akt sprawy wynika, że Skarżący złożył wniosek z 8 lutego 2017 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty za okres 2012/01 - 2015/02.
Wniosek Skarżącego wszczął postępowanie, które zakończyło się ostateczną decyzją Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r. odmawiającą stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za ww. okres.
1.3. W toku postępowania Prezesa Zarządu PFRON skierował do Skarżącego m.in. wezwanie z 4 kwietnia 2017 r. do uzupełnienia braków wniosku z 8 lutego 2017 r., poprzez nadesłanie wskazanych w tym piśmie dokumentów i złożenia wyjaśnień.
1.4. W piśmie z 18 kwietnia 2017 r., Skarżący przywołując nr pisma Prezesa Zarządu PFRON ([...]) udzielił stosownych wyjaśnień oraz załączył korekty deklaracji w formie papierowej, zestawienie tabelaryczne pracowników, przykładowe umowy o pracę, wyrok Sądy Okręgowego w G.. Ponownie wskazał, że wnioskuje stwierdzenie i zwrot nadpłaty.
1.5. Prezesa Zarządu PFRON uznając powyższe pismo za kolejny wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, wszczynający postępowanie w sprawie, zakończył je wydaniem decyzji z [...] czerwca 2017 r. odmawiającej stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za okres 2012/01 - 2015/02.
1.6. Po rozpatrzeniu odwołania, MRPiPS, decyzją z [...] lipca 2018 r. uchylił rozstrzygnięcie Prezesa Zarządu PFRON i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. MRPiPS wskazał, że złożenie powtórnego wniosku o tej samej treści, gdy jest już prowadzone odrębne postępowanie wszczęte z tej samej przyczyny, nie uzasadnia merytorycznego rozpatrzenia kolejnego wniosku.
1.7. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zarządu PFRON decyzją z [...] października 2018 r. umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie stwierdzenia oraz zwrotu nadpłaty z tytułu wpłat na PFRON za okres: 2012/01 - 2015/02 wszczęte wnioskiem Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r.
Prezes Zarządu PFRON argumentował, że wszczęte na podstawie wcześniejszego wniosku o tożsamej treści postępowanie administracyjne zostało zakończone ostateczną i prawomocną decyzją.
1.8. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 208 § 1 ustawy z dnia 2 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800; dalej: "O.p.") poprzez umorzenie postępowania, pomimo, że nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania,
- art. 253 § 1 O.p., poprzez nieuchylenie decyzji ostatecznej Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r., podczas gdy zmieniły się okoliczności sprawy, wskutek przeprowadzonych postępowań odwoławczych.
Z uwagi na powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i uwzględnienie w całości wniosku Skarżącego o stwierdzenie i zwrot nadpłaty z tytułu wpłat na PFRON za okres: 2012/01 - 2015/02, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
1.9. Utrzymując w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON, MRPiPS wskazał, że postępowanie wszczęte wcześniejszym wnioskiem Skarżącego o tożsamej treści zostało prawomocnie i ostateczne zakończone, a tym samym brak jest jednego z elementów składających się na treść stosunku prawnego, tj. przedmiotu postępowania (sprawy). W ocenie MRPiPS, została zatem spełniona przesłanka uzasadniająca zastosowanie art. 208 § 1 O.p.
Zdaniem MRPiPS, wbrew twierdzeniom Skarżącego, postępowania odwoławcze nie miały wpływu na postępowanie wszczęte na podstawie pierwszego wniosku z 8 lutego 2017 r., które zakończyło się ostateczną i prawomocną decyzją z [...] grudnia 2017 r. MRPiPS dodał, że w uzasadnieniach decyzji organu odwoławczego wprost wskazano, że to właśnie złożenie kolejnych wniosków o tej samej treści, gdy prowadzone jest odrębne postępowanie na podstawie pierwszego z nich, nie uzasadnia merytorycznego rozpatrzenia kolejnych wniosków. Innymi słowy wynik postępowań odwoławczych nie miał wpływu na byt prawny i sposób rozpatrzenia wniosku Skarżącego złożonego w dniu 8 lutego 2017 r.
Z tego też względu, w ocenie MRPiPS, nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko Skarżącego, że zmieniły się okoliczności sprawy i należało uchylić na podstawie art. 253 § 1 O.p. ostateczną i prawomocną decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty z tytułu wpłat na PFRON za okres 2012/01-2015/02.
- Skarżący, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem MRPiPS, wywiódł skargę do sądu administracyjnego. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 7, art. 77 § 1 i art 80 K.p.a., polegające na nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, lecz przyjęcie z góry, że w niniejszej sprawie brak jest przedmiotu postępowania, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Prezesa Zarządu PFRON,
- art. 208 § 1 O.p., poprzez uznanie przez Prezesa Zarządu PFRON i MRPiPS, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe, a w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji Prezesa Zarządu PFRON w mocy pomimo, że nie ulega wątpliwości, że przedmiot postępowania występuje,
- art. 12 § 1 K.p.a. i nie połączenie wniosków Skarżącego, podczas gdy, mając na uwadze zasadę szybkości i prostoty postępowania, winny one zostać połączone.
Mając powyższe zarzuty na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji MRPiPS oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON.
Uzasadniając skargę Skarżący podał, że MRPiPS nie rozpatrzył całego materiału dowodowego i nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, (czego nie dokonał także poprzedzający organ administracji wydając decyzję), lecz przyjął z góry, że w niniejszej sprawie brak jest przedmiotu postępowania, a w konsekwencji utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON, podczas gdy, w niniejszej sprawie niewątpliwie przedmiot postępowania występuje i wobec tego brak jest podstaw do umorzenia postępowania.
Zdaniem Skarżącego, ze zgormadzonego materiału dowodowego wprost wynika, że na koncie Skarżącego istnieje nadpłata. Z niewiadomych natomiast przyczyn Prezes Zarządu PFRON odmówił jej stwierdzenia i zwrotu, co utrzymał w mocy MRPiPS. Skarżący stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania. Nie można bowiem stwierdzić braku podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy i wobec tego brak jest podstaw do umorzenia postępowania.
- W odpowiedzi na skargę MRPiPS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
4.1. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sprawa została skierowana do rozpoznania w powyższym trybie na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 19 października 2020 r. na podstawie art. na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374).
4.2. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale zasadniczo z innych powodów niż w niej podniesione.
4.3. Spór w sprawie dotyczy zasadności umorzenia postępowania w sprawie z wniosku Skarżącego o stwierdzenie oraz zwrot nadpłaty z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za z okres od 1/2012 do 02/2015 r.
Organy w sprawie argumentowały, że wniosek Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r. jest tożsamy z wcześniejszym wnioskiem z 8 lutego 2017 r., który wszczął postępowanie w tym przedmiocie i zakończył się ostateczną decyzją Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r. Z uwagi na fakt, że postępowanie wszczęte wcześniejszym wnioskiem, o tożsamej treści, zostało ostatecznie zakończone, brak jest możliwości rozpoznania kolejnego wniosku z 18 kwietnia 2017 r.
Z kolei, zdaniem Skarżącego, postępowanie nie jest bezprzedmiotowe, bowiem niewątpliwe na koncie Skarżącego istnieje nadpłata, a Prezes Zarządu PFRON z niewiadomych przyczyn odmówił jej stwierdzenia.
4.4. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że sprawa zawisła przed tutejszym Sądem dotyczy pisma Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r., które to pismo organy potraktowały jako kolejny wniosek Skarżącego o stwierdzenie i zwrot nadpłaty z tytułu wpłat na PFRON za okres od 1/2012 do 02/2015 r.
Jak już wskazywano, pierwotny wniosek w powyższym zakresie Skarżący złożył pismem z 8 lutego 2017 r. i co do tego wniosku Prezes Zarządu PFRON prowadził postępowanie zakończone decyzją z [...] grudnia 2017 r. odmawiającą stwierdzenia i zwrotu nadpłaty.
W toku tego postępowania Prezes Zarządu PFRON kilkukrotnie wzywał Skarżącego do nadesłania stosownych dokumentów, złożenia wyjaśnień. Na powyższe wezwania Skarżący pisemnie odpowiadał.
I taki właśnie charakter ma pismo Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r. Jest to odpowiedź na wezwanie organu skierowane do Skarżącego w ramach toczącego się postępowania z wniosku z 8 lutego 2017 r., a nie kolejny wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty za ten sam okres.
W piśmie tym Skarżący wyraźnie wskazuje, że stanowi ono odpowiedź na pismo Prezesa Zarządu PFRON z 4 kwietnia 2017 r. Skarżący przywołuje również numer tego pisma. W treści pisma Skarżący udziela wyjaśnień na wezwanie organu oraz załącza do tego pisma dokumenty, o które był wzywany. W ostatnim zdaniu wskazuje natomiast: "Wnioskuje zatem o uznanie nadpłaty oraz zwrot nienależnych opłat na mój rachunek bankowy podany poniżej w terminie 7 dni, pod rygorem naliczania odsetek za zwłokę i skierowania sprawy na drogę sądową".
W ocenie Sądu, nie sposób potraktować pisma Skarżącego 18 kwietnia 2017 r. jako kolejnego wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty. Nie zmienia tego zawarte w piśmie ponowne żądanie jej zwrotu. Niewątpliwe jest to pismo we wszczętej już sprawie z wniosku z 8 lutego 2017 r. Tym samym, pismo to nie wszczynało kolejnego postępowania w sprawie. Nie było podstaw więc również podstawy do wydawania przez organy jakichkolwiek decyzji odnośnie do tego pisma. Pismo to należało jedynie włączyć do akt sprawy dotyczącej pierwotnego wniosku (z 8 lutego 2017 r.) i na tym poprzestać. Przy czym, jak wynika z decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r., pismo to w istocie stanowiło materiał dowodowy w sprawie z wniosku z 8 lutego 2017 r., bowiem w decyzji organ powołuje się na to pismo oraz wyjaśnienia i dokumenty złożone przez Skarżącego. Tym bardziej niezrozumiałym jest potraktowanie tego pisma jako kolejnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
4.5. Jednocześnie, w sytuacji, w której Prezes Zarządu PFRON każde kolejne pismo Skarżącego, w sprawie wszczętej wnioskiem z 8 lutego 2017 r., traktował jako kolejny wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty za ten sam okres (pierwotnie odmawiał stwierdzenia nadpłaty a następnie umarzał te postępowania jako bezprzedmiotowe), doszło do chaosu, w natłoku którego została wydana decyzja merytoryczna Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r. odmawiająca stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za sporny okres.
Z tego pewnie względu Skarżący również w niniejszym postępowaniu podnosi zarzuty merytoryczne wskazując na zasadność jego żądania z 8 lutego 2017 r.
Przy czym na gruncie niniejszego postępowania, dotyczącego pisma Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r., zarzuty te nie mogą przynieść oczekiwanego przez Skarżącego skutku. Sąd jest bowiem związany, na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim aktów administracyjnych.
Kwestie dotyczące zasadności stwierdzenia i zwrotu nadpłaty z tytułu wpłat na PFRON za okres od 1/2012 do 02/2015 r, mogą być podnoszone jedynie w ramach środków prawnych, w tym nadzwyczajnych, skierowanych do decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r. odmawiającej stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za ww. okres.
4.6. Reasumując, w ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Zarządu PFRON zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 165 § 1 i § 3 oraz art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, ze zm.), w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Pismo Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r. nie było bowiem pismem wszczynającym postępowania w sprawie i nie było w tym zakresie podstawy do wydania jakiejkolwiek decyzji.
4.7. Mając powyższe na uwadze, Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. art. 135 P.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] października 2018 r.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te stanowiły w sprawie wpis sądowy w wysokości 200 oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.