Uzasadnienie
Decyzją z [...] listopada 2010 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "organ I instancji" lub "Prezes PFRON") na podstawie art. 21 ust. 1 i art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14 poz. 92 ze zmianami, dalej: "ustawa o rehabilitacji" i na podstawie art. 226 1, art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 207, art. 210 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "Ordynacja podatkowa") na skutek uwzględnienia odwołania złożonego przez E. K. i J. K. (dalej: "skarżący") w punkcie pierwszym uchylił własną decyzję z [...] września 2010 r. w sprawie określenia zobowiązań skarżących z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) i w punkcie drugim decyzji określił wysokość tych wpłat za poszczególne miesiące 2006 r. Skarżący wnosząc odwołanie od decyzji Prezesa PFRON z [...] września 2010 r. zarzucili nieuwzględnienie zatrudniania przez nich osób niepełnosprawnych i złożyli deklaracje wpłat na PFRON na podstawie art. 21 ustawy o rehabilitacji. Decyzja Prezesa PFRON z [...] listopada 2010 r. określała wpłaty na PFRON w wysokości wskazanej przez skarżących, przy uwzględnieniu zaokrągleń deklarowanych kwot do pełnych złotych.
Skarżący wnieśli do Ministra Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Organ odwoławczy" lub "Minister") odwołanie co drugiego punktu decyzji Prezesa PFRON zarzucając rażącą obrazę przepisu art. 226 § 1 Ordynacji podatkowej przez uchylenie zaskarżonej odwołaniem decyzji w całości i jednocześnie wydanie nowej niekorzystnej decyzji, podczas gdy przepis ten dopuszcza jedynie możliwość uchylenia lub zmiany, a skarżący wnosili wyłącznie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucili też błędne ustalenie wysokości oraz przedawnienie ich zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON.
Odwołanie skarżących zostało rozpoznane dopiero zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] sierpnia 2013 r. Wynikało to z początkowego pozostawienia bez rozpoznania a później odrzucenia odwołania, które to postanowienie organów zostało uchylone prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z 21 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2324/12. Minister wyjaśnił, że organ I instancji prawidłowo zastosował art.226 Ordynacji podatkowej.
W sytuacji, gdy uwzględnił odwołanie, musiał uchylić swoją wcześniejszą decyzje i jednocześnie rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. Organ odwoławczy zauważył też, że zgodnie z art. 233 Ordynacji podatkowej nie jest możliwe samo tylko uchylenie decyzji na skutek złożonego odwołania, gdyż musi to być połączone z równoczesnym orzeczeniem co do istoty sprawy bądź umorzeniem postępowania.
Co do zarzutu przedawnienie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie za miesiące do listopada 2006 r. mogło ulec przedawnieniu z końcem 2011 r., natomiast za grudzień 2006 r. – z końcem 2012 r., jednak przed upływem terminów przedawnienia skutecznie podjęto czynności egzekucyjne. Do akt załączono pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., z którego wynika, że na podstawie tytułu wykonawczego [...] z [...].12. 2011 r. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w dniu 28.03.2012 r., a na podstawie tytułów wykonawczych nr. [...] do [...] z [...].08.2012. r. w dniu 30.08.2012 r. Udało się wyegzekwować 233,33 zł, które zaliczono na poczet kosztów egzekucyjnych. Tytuł wykonawczy [...] dotyczył kwoty objętej przedmiotową w sprawie decyzją.
Skarżący wnieśli w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzje Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] sierpnia 2008 r. Zarzucając rażącą obrazę przepisu art. 226 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uchylenie zaskarżonej odwołaniem decyzji całości i jednoczesne wydanie nowej niekorzystnej decyzji oraz błędne ustalenie wysokości i nieuwzględnienie zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Powtórzyli argumentację z odwołania co do naruszenia przepisu art. 226 Ordynacji podatkowej. Nie przedstawili argumentacji, dlaczego uważają za błędne określenie wysokości zobowiązania.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowa argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są uzasadnione.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
W pierwszej kolejności Sąd rozważył zarzut przedawnienia, który został w skardze podniesiony, choć bez bliższego uzasadnienia. Przedmiotem sprawy są wpłaty do PRFON, do których skarżący byli zobowiązani jako pracodawcy na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Do wpłat tych zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, przy czym funkcje organu podatkowego pełni Prezes Zarządu PFRON. Obowiązek dokonywani tych wpłat powstaje z mocy prawa, mają wiec do niech zastosowanie przepisy art. 70 Ordynacji podatkowej. Zobowiązania z tytułu tych wpłat przedawniają się zatem z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynęła termin płatności. Wpłaty za miesiące od stycznia 2006 do listopada 2006 zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji były płatne w 2006 r. (za każdy miesiąc do dnia 20-go następnego miesiąca), natomiast zobowiązanie za grudzień 2006 r. było płatne do 20 stycznia 2007 r. Zatem zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązania za miesiące od stycznia do listopada 2006 przedawniały się z końcem 2011 r., zaś za grudzień 2006 r. – z końcem 2012 r.
Zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Jak wynika z informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., na podstawie tytułu wykonawczego [...] obejmującego przedmiotowe w sprawie wpłaty, wystawionego dnia [...].12. 2011 r., dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w dniu 28.03.2012 r. Zastosowaniem środka egzekucyjnego, o którym skarżący zostali powiadomieni nie było wystawienie tytułu wykonawczego, lecz pierwsza czynność egzekucyjne (zajęcie rachunku). Nastąpiło to już w 2012 r., a więc po upływie terminu przedawnienia zobowiązań za miesiące od stycznia do listopada 2006 r. O ile więc nie zaszły inne okoliczności powodujące przerwę lub zawieszenie biegu przedawnienia tych zobowiązań, to wygasły one z końcem 2011 r. zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej.
Ponieważ Sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt, a w aktach tych brak jest wskazania innych okoliczności wpływających na bieg terminu przedawnienia, to zaskarżoną decyzję należało uznać za naruszającą przepisy art. 70 § 1 i art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie tych przepisów. Tym samym został też naruszony przepis art. 208 1 Ordynacji podatkowej nakazujący umorzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości, a tak bezprzedmiotowość występuje między innymi co do zobowiązań wygasłych na skutek przedawnienia
Pozostałe zarzuty skargi są niezasadne. Wyliczenie zobowiązań zostało dokonane na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji w kwotach wykazanych w złożonych przez skarżących już po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej i powoływanych przez nich w odwołaniu, przy czym zaokrąglono zobowiązania do pełnych złotych zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej.
Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 226 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy trafnie wskazał, że zastosowanie art. 226 § 1 Ordynacji podatkowej przez organ I instancji możliwe jest tylko wtedy, gdy organ ten w całości uzna zasadność odwołania. Tak też wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pięciu sędziów z 7 kwietnia 2003 sygn. FPK 10/02. Organ I instancji w ramach autokontroli uwzględnił odwołanie w całości, bowiem przyjął wielkości zobowiązań wskazane przez skarżących w załączonych do odwołania deklaracjach, dokonując jedynie zaokrągleń do pełnych złotych. Organ I instancji stosując art. 226 § 1 Ordynacji nie może poprzestać tylko na uchyleni swej wcześniejszej decyzji. Musi zakończyć postępowanie bądź merytorycznie, orzekając na nowo co do istoty, lub umorzyć postępowanie. Literalne odczytanie art.. 226 § 1 mogłoby prowadzić do wniosku, że organ I instancji mógłby tylko najpierw uchylić swą decyzję i prowadzić dalej niezakończone przecież postępowanie, które musi być zakończone decyzją merytoryczna lub umorzeniem.
Jednak taka literalna wykładnia na gruncie sprawy niniejszej stałaby w sprzeczności z podstawowym celem art. 226 Ordynacji podatkowej, który umożliwia organowi I instancji autokontrolę i wycofanie się z pierwszej decyzji, ale tylko wtedy, gdy organ ten uznaje w całości racje odwołującego się. Ze względu na treść odwołania, które dotyczy tylko kwestii merytorycznych, uznanie jego zasadności było równoznaczne z tym, że organ uznał podawane tam okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wobec ich uznania nie miał już czego badać w dalszym postępowaniu podatkowym, uzyskując gotowość do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Tak więc mimo, że odwołujący wnosili literalnie tylko o uchylenie decyzji, podnosząc jedynie argumenty co do niewłaściwego wyliczenia wielkości zobowiązania, organ mógł i powinien w tej sytuacji jednocześnie decyzję uchylić i orzec merytorycznie uznając za zasadna argumentację skarżących.
Słusznie organ wskazał na przepis art. 233 Ordynacji podatkowej, który wskazuje na możliwe efekty postępowania odwoławczego, które mogą prowadzić tylko do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji lub zakończenia postępowania decyzją merytoryczna lub umorzeniem.
Ponownie rozpoznając sprawę Minister Pracy I Polityki Społecznej rozważy, czy nie zachodzą inne niż dotychczas wskazane okoliczności wpływające na bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do przedmiotowych zobowiązań skarżących za miesiące od stycznia do listopada 2006 r. przyjmując, że wskazana dotychczas okoliczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego w 2012 r. nie wywołała takiego skutku.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a..